I NKRS 13/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał sprawę z odwołania sędziego X. Y. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) nr [...] z października 2024 r., która nie wyraziła zgody na dalsze zajmowanie przez nią stanowiska sędziego po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku. KRS powołała się na art. 69 § 1b ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (p.u.s.p.), który stanowi, że zgoda na dalsze zajmowanie stanowiska jest możliwa jedynie w przypadku uzasadnienia interesem wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym. Rada stwierdziła, że w przypadku X. Y. nie zaszły takie wyjątkowe okoliczności, a pokoleniowa wymiana kadr sędziowskich jest naturalną koniecznością. Sędzia X. Y. zarzuciła KRS naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 69 § 1b p.u.s.p. oraz brak wszechstronnego rozważenia sprawy. Sąd Najwyższy oddalił odwołanie, uznając, że zaskarżona uchwała KRS odpowiada prawu. Podkreślono, że przejście sędziego w stan spoczynku po ukończeniu 65. roku życia jest zasadą (ex lege), a możliwość dalszego zajmowania stanowiska stanowi wyjątek, który wymaga wykazania szczególnych przesłanek. Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do oceny celowości polityki kadrowej KRS, a jedynie do kontroli zgodności uchwały z prawem. Stwierdzono, że KRS prawidłowo oceniła brak wyjątkowych okoliczności uzasadniających odstąpienie od zasady.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przejścia sędziów w stan spoczynku po osiągnięciu wieku 65 lat oraz zakresu kontroli Sąd Najwyższego nad uchwałami Krajowej Rady Sądownictwa w tym zakresie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sędziego osiągającego wiek emerytalny i decyzji KRS. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach niezwiązanych z ustrojem sądów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Krajowa Rada Sądownictwa, odmawiając sędziemu zajmowania stanowiska po osiągnięciu wieku 65 lat, narusza prawo, jeśli nie wykaże braku interesu wymiaru sprawiedliwości lub ważnego interesu społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Krajowa Rada Sądownictwa ma prawo ocenić, czy istnieją wyjątkowe okoliczności uzasadniające odstąpienie od zasady przejścia sędziego w stan spoczynku po ukończeniu 65. roku życia. Odmowa zgody nie stanowi naruszenia prawa, jeśli nie stwierdzono takich okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przejście sędziego w stan spoczynku po ukończeniu 65 lat jest zasadą (ex lege). Możliwość dalszego zajmowania stanowiska jest wyjątkiem, który wymaga uzasadnienia interesem wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym. KRS ma prawo do oceny, czy takie przesłanki zachodzą, a jej decyzja o nieudzieleniu zgody, jeśli nie narusza przepisów proceduralnych ani materialnych, nie podlega kontroli celowości.
Czy kryteria takie jak liczba przydzielonych spraw, efektywność pracy czy wykorzystanie urlopu mogą stanowić podstawę do odmowy zgody na dalsze zajmowanie stanowiska przez sędziego po 65. roku życia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, te kryteria nie są podstawą do odstąpienia od zasady przejścia w stan spoczynku. Podstawą mogą być jedynie interes wymiaru sprawiedliwości lub ważny interes społeczny, w szczególności racjonalne wykorzystanie kadr lub potrzeby wynikające z obciążenia sądów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że ustawowe przesłanki umożliwiające pozostawienie sędziego w czynnej służbie sędziowskiej (interes wymiaru sprawiedliwości lub ważny interes społeczny) nie obejmują liczby spraw, efektywności pracy czy wykorzystania zwolnień lekarskich. Te czynniki nie są decydujące przy ocenie potrzeby odstąpienia od zasady przejścia w stan spoczynku.
Czy Sąd Najwyższy jest uprawniony do oceny celowości polityki kadrowej prowadzonej przez Krajową Radę Sądownictwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do oceny celowości realizowanej przez Radę polityki kadrowej. Jego kompetencją jest jedynie badanie zgodności uchwały KRS z prawem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że jego rola ogranicza się do kontroli legalności uchwały KRS, a nie do oceny jej merytorycznej zasadności czy celowości polityki kadrowej. Decyzja o tym, czy sędzia ma pozostać w służbie po 65. roku życia, należy do wyłącznej kompetencji Rady, o ile nie narusza ona przepisów prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X. Y. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Krajowa Rada Sądownictwa | instytucja | organ |
Przepisy (9)
Główne
p.u.s.p. art. 69 § § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia.
p.u.s.p. art. 69 § § 1b
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Krajowa Rada Sądownictwa może wyrazić zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego, jeżeli jest to uzasadnione interesem wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym, w szczególności jeśli przemawia za tym racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów. Użyty zwrot 'może' oznacza uprawnienie, a nie obowiązek Rady.
Pomocnicze
ustawa o KRS art. 31 § ust. 2b
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Minister Sprawiedliwości może przedstawić opinię w sprawie indywidualnej przekazanej zespołowi członków KRS.
ustawa o KRS art. 33 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Dotyczy obowiązku wszechstronnego rozważenia sprawy przez KRS.
ustawa o KRS art. 42 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Dotyczy obowiązku należytego merytorycznego uzasadnienia uchwały.
ustawa o KRS art. 44 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Uczestnik postępowania przed KRS może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności uchwały Rady z prawem.
ustawa o KRS art. 44 § ust. 3
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Sąd Najwyższy orzeka w przedmiocie odwołania od uchwały KRS.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w sprawach cywilnych.
Konstytucja RP art. 180 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przechodzenie sędziego w stan spoczynku po uzyskaniu ustawowo określonej granicy wieku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przejście sędziego w stan spoczynku po ukończeniu 65 lat jest zasadą (ex lege). • Możliwość dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego po 65. roku życia jest wyjątkiem, wymagającym uzasadnienia interesem wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym. • KRS ma wyłączną kompetencję do oceny, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od zasady przejścia w stan spoczynku. • Pokoleniowa wymiana kadr sędziowskich jest uzasadnionym kierunkiem polityki kadrowej. • Sąd Najwyższy kontroluje jedynie legalność uchwały KRS, a nie jej celowość.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 69 § 1b p.u.s.p. poprzez błędną wykładnię i nieuprawnione przyjęcie, że interes wymiaru sprawiedliwości lub ważny interes społeczny nie przemawiają za dalszym zajmowaniem stanowiska przez Skarżącą. • Zarzut naruszenia art. 33 ust. 1 ustawy o KRS poprzez brak wszechstronnego rozważenia sprawy i pominięcie opinii Prezesów Sądów. • Zarzut naruszenia art. 42 ust. 1 ustawy o KRS poprzez brak należytego merytorycznego uzasadnienia uchwały.
Godne uwagi sformułowania
zasadą i regułą jest obligatoryjne przejście sędziego w stan spoczynku wraz z osiągnięciem określonego wieku • Przejście sędziego w stan spoczynku następuje ex lege • pokoleniowa wymiana kadr sędziowskich wiąże się z racjonalnym wykorzystaniem „kadr sądownictwa powszechnego” • Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do oceny celowości realizowanej przez Radę polityki kadrowej • „Interes wymiaru sprawiedliwości” i „ważny interes społeczny” (...) to pojęcia niedookreślone, których wypełnienie konkretną treścią ustawodawca pozostawił Krajowej Radzie Sądownictwa • Każde odejście doświadczonego i rzetelnego sędziego w stan spoczynku jest pewnym „osłabieniem” wymiaru sprawiedliwości, ale też jest naturalną i ustawowo uzasadnioną koniecznością.
Skład orzekający
Paweł Czubik
przewodniczący-sprawozdawca
Tomasz Demendecki
członek
Mirosław Sadowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przejścia sędziów w stan spoczynku po osiągnięciu wieku 65 lat oraz zakresu kontroli Sąd Najwyższego nad uchwałami Krajowej Rady Sądownictwa w tym zakresie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sędziego osiągającego wiek emerytalny i decyzji KRS. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach niezwiązanych z ustrojem sądów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ustrojowego dotyczącego sędziów i ich dalszej służby po osiągnięciu wieku emerytalnego, co ma znaczenie dla funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
“Czy sędzia po 65. roku życia musi odejść na emeryturę? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.