I NKRS 102/23

SN
I NKRS 102/23
POSTANOWIENIE
Dnia 29 maja 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Janusz Niczyporuk (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Tomasz Demendecki
‎
SSN Elżbieta Karska
w sprawie wniosku M.G.
‎
w przedmiocie zabezpieczenia
uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] dnia 26 października 2023 r.,
w sprawie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 29 maja 2024 r.,
udziela zabezpieczenia w ten sposób, że wyraża zgodę
‎
na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego sądu apelacyjnego
‎
w Sądzie Apelacyjnym w Poznaniu przez M.G. do czasu zakończenia postępowania.
Tomasz Demendecki      Janusz Niczyporuk     Elżbieta Karska
UZASADNIENIE
Krajowa Rada Sądownictwa (dalej: „Rada” lub „KRS”) uchwałą z
26
października
2023 r
., Nr
[…]
(dalej: „uchwała” lub „zaskarżona uchwała”) na
podstawie art. 69 § 1b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U.
2023, poz. 217 z późn. zm.,
dalej: „p.u.s.p.”) nie
wyraziła zgody na dalsze zajmowanie
przez M.G.
stanowiska
sędziego Sądu Apelacyjnego w Poznaniu (dalej: „uczestniczka postępowania” lub „skarżąca”).
M.G. n
a podstawie art. 398
1
§1 k.p.c. w zw. z
art.
44
ust. 3 ustawy z dnia 12 maja 201 Ir. o Krajowej Radzie Sądownictwa (tekst jedn. Dz.U. 2021 r. poz. 269 z późn. zm., dalej: „ustawa o KRS”)
zaskarżyła uchwałę KRS
w przedmiocie niewyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego po
osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku w  całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego i formalnego, tj.:
art. 2 i
art.
180 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 69 § 1b p.u.s.p. oraz art. 29 ust. 2, art. 33 ust. 1, art. 42 ust. 3 ustawy o KRS poprzez:
1.
brak pouczenia uczestniczki postępowania o sposobie wniesienia odwołania od
zaskarżonej uchwały;
2.
brak poinformowania uczestniczki postępowania przez Krajową Radę Sądownictwa o terminie posiedzenia, na którym rozpatrywana była jej sprawa;
3.
brak należytego uzasadnienia uchwały;
4.
sprzeczność uzasadnienia sporządzonego do uchwały poprzez przyjęcie, że
„Rada - w celu zweryfikowania istnienia bądź nieistnienia tych przesłanek - dokonała analizy działalności orzeczniczej Pani sędzi M.G. w zestawieniu z całokształtem sytuacji kadrowej i orzeczniczej Sądu Apelacyjnego w Poznaniu” z przebiegiem posiedzenia, na którym analiza taka nie miała miejsca;
5.
brak wszechstronnego rozważenia sprawy przez Radę;
6.
nieuprawnione przyjęcie przez Radę, że ani interes wymiaru sprawiedliwości, ani
ważny interes społeczny nie przemawiają za tym, aby skarżąca w dalszym ciągu zajmowała stanowisko sędziego;
7.
nieuprawnione przyjęcie przez Radę, że podpisanie przez skarżącą apelu
sędziów Rzeczypospolitej Polskiej do Prezydenta RP o niezwłoczne przyjęcie rozwiązań legislacyjnych umożliwiających ukształtowanie składu KRS zgodnie z
Konstytucją RP oraz zasadami wyrażonymi w Traktatach UE, o
podjęcie współdziałania z władzą ustawodawczą w procesie przywracania rządów prawa i trójpodziału władz, przekłada się negatywnie na interes wymiaru sprawiedliwości.
Biorąc pod uwagę powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz wstrzymanie jej skuteczności.
W uzasadnieniu odwołania
skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na odwołanie Rada wniosła o
jego oddalenie w całości, jako pozbawione uzasadnionych podstaw.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy jest sądem kontrolującym uchwały KRS pod względem ich
zgodności z prawem. Zgodnie z art. 44 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011
r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (t.j. Dz.U. 2021, poz. 269 ze zm., dalej:
u.KRS), uczestnik postępowania przed KRS może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności uchwały Rady z prawem, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej.
Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, od uchwały KRS wydanej na
podstawie art. 69
§ 1b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. 2020, poz. 2072, dalej: p.u.s.p.) przysługuje odwołanie do
Sądu Najwyższego na podstawie art. 44 ust. 1 u.KRS (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 30 czerwca 2021 r., I NZP 3/21).
W sprawach z odwołań od uchwał KRS w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska sędziego po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku przyjęto w orzecznictwie Sądu Najwyższego możliwość udzielenia zabezpieczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 stycznia 2019 r., I
NO
57/18; z 11 lutego 2020 r., I NO 3/20; z 13 lutego 2020 r., z I NO 187/19; z
15
kwietnia 2020 r., I NO 191/19; z 7 lipca 2021 r., I NKRS 62/21). Podstawą udzielenia zabezpieczenia jest odpowiednio stosowany art. 730 oraz art. 734 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2021, poz. 1805 ze zm., dalej: k.p.c.), który stanowi, że do udzielenia zabezpieczenia właściwy jest sąd, do którego właściwości należy rozpoznanie sprawy w I instancji. W ramach przedmiotowego postępowania brak jest innego sądu, który mógłby rozpoznać wniosek skarżącej o udzielenie zabezpieczenia, gdyż Sąd Najwyższy jest jedyną instancją w toku kontroli legalności zaskarżonej uchwały w
trybie
art.
44
ust. 1 u.KRS. Z tego względu, Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 734 k.p.c. w zw. z art. 398
21
k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 44 ust. 3 u.KRS przyjął, że jest właściwy do rozpoznania wniosku.
Zgodnie z art. 44 ust. 3 u.KRS, do postępowania przed Sądem Najwyższym stosuje się przepisy k.p.c. o skardze kasacyjnej (z wyłączeniem art. 87
1
k.p.c.). Przepis art. 398
21
k.p.c. odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o apelacji, a art. 391 § 1 k.p.c. odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o
postępowaniu przed sądem I instancji. Uwzględnić należy także art. 13 § 2 k.p.c., który wskazuje, że regulacje o procesie stosuje się w innych rodzajach postępowań unormowanych w Kodeksie, chyba że inne przepisy stanowią inaczej. Takim innym rodzajem postępowania jest postępowanie zabezpieczające uregulowane w części drugiej k.p.c.
Sąd Najwyższy rozważył, czy w świetle odpowiednio stosowanego art. 730
1
§ 1 k.p.c. skarżąca uprawdopodobniła zasadność żądania oraz interes prawny w
udzieleniu zabezpieczenia. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni
osiągnięcie celu postępowania w sprawie (art. 730
1
§ 2 k.p.c.). W
przekonaniu Sądu Najwyższego brak zabezpieczenia w przedmiotowej sprawie spowodowałby, że
w związku z ukończeniem przez skarżącą wieku 65 lat (co
nastąpiło 13 marca 2024 r.), osiągnięcie celu postępowania sądowego, toczącego się z jej odwołania od negatywnej dlań uchwały Rady, mogłoby okazać
się utrudnione. S
koro celem postępowania w sprawie jest kontrola zgodności z prawem uchwały KRS, to przyjąć należy, że skuteczność wywołującej
daleko idące
konsekwencje uchwały powinna być wstrzymana, a
tym
samym - na podstawie art. 69 § 1b zd. 3 p.u.s.p. - skarżąca powinna pozostać w stanie czynnym, tym bardziej że postępowanie związane jest z
fundamentem służby sędziowskiej, czyli zasadą nieusuwalności sędziów wyrażoną w art. 180 Konstytucji RP.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 15 stycznia 2019 r., I
NO
57/18, w takim przypadku daleko idące skutki dotyczą organizacji pracy sądu, w którym skarżąca orzeka, jak chociażby odwołanie wyznaczonych terminów posiedzeń, itp. Następstwa nieuwzględnienia wniosku o w w
strzymanie skuteczności zaskarżonej uchwały
występują również w sferze służbowej skarżącej, gdyż otrzyma odprawę (art. 100 § 4 p.u.s.p.), ekwiwalent za niewykorzystany urlop i
zacznie mu być wypłacane uposażenie należne sędziemu w stanie spoczynku (art.
100 § 2 p.u.s.p.) w wysokości niższej niż przysługujące sędziemu w
służbie
czynnej. Zatem w interesie wymiaru sprawiedliwości, jak i w interesie skarżącej, jest pozostawienie go w stanie czynnym do czasu podjęcia uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa i ewentualnie rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy czy zaskarżona uchwała KRS nie narusza prawa (w wypadku złożenia
odwołania od uchwały KRS). Przejście skarżącej w stan spoczynku przed
ponownym rozpoznaniem sprawy przez Krajową Radę Sądownictwa i
Sąd
Najwyższy (w wypadku złożenia odwołania od uchwały KRS) czyniłoby istotną zmianę w jego statusie, ukształtowałoby stan niepożądany przed
dokonaniem kontroli sądowej i byłoby trudne do odwrócenia. Dlatego
Sąd Najwyższy uznał wniosek o udzielenie zabezpieczenia za zasadny.
W związku z powyższym, Sąd Najwyższy na podstawie art. 755 § 1 k.p.c. w
zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS udzielił zabezpieczenia w ten sposób, że do czasu ponownego podjęcia uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa i ewentualnie rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy odwołania (w przypadku jego złożenia), zabezpieczył pozostawanie sędziego Sądu
Apelacyjnego w Poznaniu,
w
służbie
czynnej, czym wstrzymał skuteczność uchwały KRS
z 26 października
2023 r
., Nr 964/2023.
Tomasz Demendecki      Janusz Niczyporuk     Elżbieta Karska
[SOP]
[ms]