I KZP 8/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Sosnowcu dotyczące charakteru kosztów procesu zasądzonych w postępowaniu karnym, w szczególności czy wynikające z nich roszczenia mają charakter cywilnoprawny i ulegają przedawnieniu według reguł prawa cywilnego, a także czy sądy powinny badać kwestię przedawnienia z urzędu czy na zarzut. Zagadnienie wyłoniło się przy rozpoznawaniu zażalenia obrońcy D.S. na postanowienie Sądu Rejonowego w Sosnowcu, który nie uwzględnił wniosku o uzupełnienie kosztów obrony z urzędu, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt SK 78/21. Sąd Okręgowy przedstawił trzy możliwe stanowiska dotyczące przedawnienia kosztów procesu w postępowaniu karnym: stosowanie art. 641 k.p.k., stosowanie art. 118 k.c. w drodze analogii, lub stosowanie art. 20 ust. 2 ustawy o opłatach w sprawach karnych. Sąd Najwyższy, po analizie przedstawionych argumentów i stanowiska Prokuratora Krajowego, uznał, że zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 441 § 1 k.p.k. Stwierdzono, że sąd odwoławczy nie wykazał istotnych problemów interpretacyjnych ani rozbieżności w orzecznictwie, a jego celem było raczej uzyskanie potwierdzenia własnej wykładni. Sąd Najwyższy podkreślił, że utrwalona linia orzecznicza Sądu Najwyższego wskazuje na stosowanie art. 641 k.p.k. do przedawnienia kosztów procesu, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, z terminem biegnącym od daty uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy w trybie art. 441 § 1 k.p.k. ze względu na niespełnienie wymogów formalnych, w tym brak potrzeby zasadniczej wykładni ustawy i wykazania rozbieżności orzeczniczych.
Dotyczy specyficznej procedury pytań prawnych do Sądu Najwyższego w sprawach karnych.
Zagadnienia prawne (1)
Jaki jest charakter kosztów procesu zasądzonych w postępowaniu karnym, a w szczególności czy wynikające z orzeczenia w ich przedmiocie roszczenia mają charakter cywilnoprawny i ulegają przedawnieniu według reguł ogólnych prawa cywilnego, a jeśli tak to czy sądy winny badać kwestię przedawnienia z urzędu, czy też na zarzut, jeśli zaś na zarzut to jaki podmiot i w jakim trybie uprawniony jest do jego podniesienia?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, uznając, że zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 441 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przedstawione zagadnienie prawne nie wymaga zasadniczej wykładni ustawy, nie wykazano rozbieżności w orzecznictwie, a sąd odwoławczy dążył do potwierdzenia własnej wykładni, co jest sprzeczne z celem instytucji pytań prawnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 441 § 1
Kodeks postępowania karnego
Instytucja pytań prawnych stanowi odstępstwo od zasady samodzielności jurysdykcyjnej sądu karnego i może być realizowana tylko z zachowaniem wskazanych warunków ustawowych. Zagadnienie prawne musi być istotnym problemem interpretacyjnym, wymagającym zasadniczej wykładni ustawy, powstać przy rozpoznawaniu środka odwoławczego i mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd odwoławczy musi wykazać wątpliwości i podjąć próbę ich wyjaśnienia przed wystąpieniem do SN.
Pomocnicze
k.p.k. art. 8 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zasada samodzielności jurysdykcyjnej sądu karnego.
k.p.k. art. 626 § 2
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący uzupełniającego orzekania o kosztach.
Konstytucja RP art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis dotyczący skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.k. art. 641
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący przedawnienia prawa do ściągnięcia zasądzonych kosztów procesu. Sąd Najwyższy utrwalił linię orzeczniczą wskazującą na jego stosowanie do kosztów pomocy prawnej z urzędu.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Ogólna norma dotycząca przedawnienia w prawie cywilnym, rozważana jako możliwość zastosowania w drodze analogii do kosztów procesu w postępowaniu karnym.
ustawa o opłatach w sprawach karnych art. 20 § 2
Ustawa o opłatach w sprawach karnych
Przepis dotyczący przedawnienia opłat w sprawach karnych, rozważany jako podstawa do stosowania per analogiam.
k.p.k. art. 618 § 1
Kodeks postępowania karnego
Definicja wydatków Skarbu Państwa jako kosztów procesu.
k.p.k. art. 616 § 2
Kodeks postępowania karnego
Koszty sądowe jako wydatki Skarbu Państwa.
k.p.k. art. 616 § 1
Kodeks postępowania karnego
Koszty sądowe wchodzące w skład kosztów procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedstawione zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 441 § 1 k.p.k., w szczególności nie wymaga zasadniczej wykładni ustawy. • Sąd Okręgowy nie wykazał istniejących rozbieżności w praktyce sądowej. • Cel wystąpienia z pytaniem prawnym był sprzeczny z istotą instytucji, tj. uzyskanie potwierdzenia własnej wykładni.
Godne uwagi sformułowania
zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy • odstępstwo od zasady samodzielności jurysdykcyjnej sądu karnego • nie jest rolą Sądu Najwyższego zajmowanie stanowiska w odniesieniu do pytania o charakterze abstrakcyjnym • nie służy temu, by sądy odwoławcze, przy pomocy Sądu Najwyższego, upewniały się co do prawidłowości przyjmowanego przez nie stanowiska interpretacyjnego • utrwalony pogląd w judykaturze i doktrynie • zasadnicza wykładnia • wykładnia operatywna • zasada exceptiones non sunt extendendae
Skład orzekający
Piotr Mirek
przewodniczący-sprawozdawca
Marek Pietruszyński
członek
Waldemar Płóciennik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy w trybie art. 441 § 1 k.p.k. ze względu na niespełnienie wymogów formalnych, w tym brak potrzeby zasadniczej wykładni ustawy i wykazania rozbieżności orzeczniczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury pytań prawnych do Sądu Najwyższego w sprawach karnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego w prawie karnym – przedawnienia kosztów procesu, co jest istotne dla praktyków. Odmowa podjęcia uchwały przez SN z powodów formalnych również stanowi ciekawy aspekt proceduralny.
“Sąd Najwyższy odmawia rozstrzygnięcia: dlaczego zagadnienie o przedawnieniu kosztów karnych nie trafiło do uchwały?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.