I KZP 7/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Rejonowy w W. dotyczące wykładni art. 86 ust. 13 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Dotyczyło ono możliwości uznania środków pieniężnych na rachunku bankowym za dowód rzeczowy i stosowania blokady rachunku w fazie postępowania in rem, czyli przed postawieniem komukolwiek zarzutów. Sąd Rejonowy powielił pytanie prawne, które wcześniej zadał w innej sprawie, a na które Sąd Najwyższy odpowiedział w uchwale I KZP 1/21. W tej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził, że środki zgromadzone na rachunku bankowym nie mają cech dowodu rzeczowego, gdyż nie są rzeczą fizyczną. Jednakże, w międzyczasie weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r., która wprowadziła do Kodeksu postępowania karnego art. 236b, stanowiący, że środki na rachunku są również rzeczą lub przedmiotem w rozumieniu przepisów o zatrzymaniu rzeczy, a postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych może ich dotyczyć. Ta nowelizacja, zdaniem Sądu Najwyższego, usunęła przeszkody prawne do uznawania środków na rachunku za dowód rzeczowy i dopuszczalność wydania postanowienia w tym zakresie nawet w fazie in rem. Sąd Najwyższy zauważył również, że nowelizacja wydłużyła maksymalny czas blokady rachunku do roku. W związku z jasnym brzmieniem obowiązujących przepisów, Sąd Najwyższy uznał, że nie występuje zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy i odmówił podjęcia uchwały.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących blokady rachunków bankowych i uznawania środków pieniężnych za dowody rzeczowe w kontekście nowelizacji prawa karnego procesowego.
Orzeczenie odnosi się do stanu prawnego po nowelizacji z dnia 17 grudnia 2021 r. i wprowadzeniu art. 236b k.p.k.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 86 ust. 13 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu musi być interpretowany w sposób ścisły, przy uwzględnieniu właściwości dowodów rzeczowych i gwarancyjnej funkcji przepisu, a sześciomiesięczny okres blokady rachunku służy ustaleniu popełnienia przestępstwa i przedstawieniu zarzutów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obecne brzmienie przepisów, w tym art. 236b k.p.k., usuwa wątpliwości i pozwala na uznanie środków na rachunku za dowód rzeczowy nawet w fazie in rem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na wcześniejsze uchwały, które negowały możliwość uznania środków na rachunku za dowód rzeczowy. Jednakże, nowelizacja prawa wprowadzająca art. 236b k.p.k. zmieniła stan prawny, definiując środki na rachunku jako rzecz lub przedmiot w rozumieniu przepisów o zatrzymaniu rzeczy i dopuszczając możliwość wydania postanowienia w przedmiocie dowodów rzeczowych dotyczącego tych środków, nawet w fazie in rem.
Czy przepis art. 86 ust. 13 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu pozwala na przyjęcie, że ustawodawca nie wymagał przejścia postępowania w fazę in personam jako jedynej możliwości dalszego wykorzystania pieniędzy z blokady rachunku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nowelizacja prawa (art. 236b k.p.k.) dopuszcza takie traktowanie środków na rachunku.
Uzasadnienie
Wprowadzenie art. 236b k.p.k. przez ustawę z dnia 17 grudnia 2021 r. zmieniło stan prawny, definiując środki na rachunku jako dowód rzeczowy i dopuszczając możliwość wydania postanowienia w tym zakresie w fazie in rem, co oznacza, że nie jest wymagane przejście do fazy in personam.
Czy wydanie postanowienia o uznaniu środków pieniężnych na rachunku bankowym za dowody rzeczowe jest możliwe w sytuacji, gdy sprawa znajduje się w fazie in rem, a prokurator zyskuje uprawnienie do prowadzenia śledztwa przez nieograniczony czas bez konieczności postawienia zarzutów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jest to dopuszczalne na gruncie obecnych przepisów, w tym art. 236b k.p.k.
Uzasadnienie
Nowelizacja prawa, w szczególności wprowadzenie art. 236b k.p.k., pozwala na uznanie środków na rachunku za dowód rzeczowy i wydanie postanowienia w tym zakresie w fazie in rem. Choć może to ograniczać gwarancyjną funkcję przepisu, obecne brzmienie prawa na to zezwala.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. Sp. z o.o. | spółka | wnioskodawca |
| G. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Prokuratura Okręgowa w W. | organ_państwowy | organ prowadzący postępowanie |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | organ przedstawiający stanowisko |
Przepisy (6)
Główne
u.p.p.p.f.t. art. 86 § ust. 13
Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, był interpretowany jako posiadający gwarancyjną funkcję i wymagający ścisłej wykładni. Po nowelizacji, jego zastosowanie w kontekście środków na rachunku bankowym jest dopuszczalne również w fazie in rem.
k.p.k. art. 236b
Kodeks postępowania karnego
Wprowadzony nowelizacją, stanowi, że środki na rachunku są również rzeczą lub przedmiotem w rozumieniu przepisów o zatrzymaniu rzeczy, a postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych może ich dotyczyć.
Pomocnicze
k.p.k. art. 441 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa prawna do przekazania zagadnienia prawnego przez sąd niższej instancji do Sądu Najwyższego.
k.p.k. art. 217 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zatrzymania rzeczy jako dowodu w sprawie.
k.k. art. 115 § § 9
Kodeks karny
Definicja rzeczy ruchomej lub przedmiotu, która pierwotnie nie obejmowała środków pieniężnych na rachunku, ale została zmieniona.
k.p.k. art. 291 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zabezpieczenia wykonania orzeczenia na mieniu, które podlegałoby przepadkowi lub zwrotowi, w tym w przypadku zastosowania blokady rachunku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja prawa (art. 236b k.p.k.) zmieniła stan prawny, dopuszczając uznanie środków na rachunku za dowód rzeczowy. • Obecne brzmienie przepisów usuwa wątpliwości co do możliwości wydania postanowienia o dowodach rzeczowych w fazie in rem. • Wydłużenie maksymalnego okresu blokady rachunku do roku.
Odrzucone argumenty
Środki zgromadzone na rachunku bankowym nie mają cech dowodu rzeczowego. • Przepis art. 86 ust. 13 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy musi być interpretowany ścisłe i z uwzględnieniem gwarancyjnej funkcji. • Konieczność przejścia postępowania w fazę in personam.
Godne uwagi sformułowania
środki zgromadzone na rachunku bankowym nie mają cech dowodu rzeczowego • środki pieniężne nie istnieją jako rzeczy, są wyłącznie zapisami w systemie informatycznym • środki na rachunku bankowym nie stanowią fizycznych obiektów posiadających określone właściwości • środki na rachunku są również rzeczą lub przedmiotem w rozumieniu przepisów niniejszego rozdziału [zatrzymanie rzeczy] • ustawa nie zabrania wydania postanowienia w przedmiocie dowodów rzeczowych (...) w fazie in rem postępowania karnego, kiedy nikomu (...) nie postawiono zarzutu popełnienia przestępstwa
Skład orzekający
Zbigniew Puszkarski
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Stępka
członek
Włodzimierz Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących blokady rachunków bankowych i uznawania środków pieniężnych za dowody rzeczowe w kontekście nowelizacji prawa karnego procesowego."
Ograniczenia: Orzeczenie odnosi się do stanu prawnego po nowelizacji z dnia 17 grudnia 2021 r. i wprowadzeniu art. 236b k.p.k.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii procesowych związanych z blokowaniem środków na rachunkach bankowych w postępowaniu karnym, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawniczą i bezpieczeństwo obrotu finansowego.
“Środki na koncie bankowym jako dowód rzeczowy? Sąd Najwyższy wyjaśnia po zmianie przepisów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.