I KZP 7/15

Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę rozstrzygającą zagadnienie prawne dotyczące karalności umyślnego pozbawienia wolności jako zbrodni przeciwko ludzkości, której karalność nie ulega przedawnieniu. Sprawa wyłoniła się na tle wyroku skazującego J. W. za czyny popełnione w grudniu 1981 r. jako funkcjonariusza państwa komunistycznego, polegające na wydawaniu decyzji o internowaniu osób bez podstawy prawnej, co zostało zakwalifikowane jako zbrodnia przeciwko ludzkości. Sąd Najwyższy analizował definicje zbrodni przeciwko ludzkości zawarte w prawie międzynarodowym (Karta Norymberska, Konwencje ONZ, Statut MTK) oraz w polskim prawie krajowym (ustawa o IPN, Kodeks karny). Kluczowe wątpliwości dotyczyły tego, czy pozbawienie wolności trwające krócej niż 7 dni, a nie spełniające wszystkich znamion z art. 118a § 2 pkt 2 k.k., może być uznane za zbrodnię przeciwko ludzkości. Sąd uznał, że polski Kodeks karny, wprowadzając art. 118a, miał na celu implementację Statutu MTK, jednakże jego zapisy, w szczególności ograniczenie czasowe, mogą być zbyt wąskie w porównaniu do prawa międzynarodowego. Podkreślono, że definicja zbrodni przeciwko ludzkości w ustawie o IPN ma charakter przykładowy i należy odnosić się do prawa międzynarodowego, które nie zawsze wymaga określonego czasu trwania pozbawienia wolności, a skupia się na systematycznym lub masowym charakterze działań oraz naruszeniu podstawowych reguł prawa międzynarodowego. Ostatecznie Sąd stwierdził, że umyślne pozbawienie wolności może być uznane za zbrodnię przeciwko ludzkości, której karalność nie ulega przedawnieniu, nawet jeśli nie realizuje ono znamion z art. 118a § 2 pkt 2 k.k., pod warunkiem spełnienia pozostałych, szerszych kryteriów prawa międzynarodowego.

Zagadnienia prawne (1)

Skład orzekający