I KZP 7/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w W. dotyczące możliwości występowania spółki jawnej w charakterze pokrzywdzonego w postępowaniu karnym. Zagadnienie to wyłoniło się w związku z zażaleniem Zbigniewa M. na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie działania na szkodę spółki jawnej „M.”. Sąd Okręgowy uznał, że językowa wykładnia art. 49 § 1 k.p.k. wyklucza spółkę jawną jako pokrzywdzonego, jednakże dostrzegł sprzeczność z innymi przepisami i potrzebę pogłębionej wykładni. Prokurator Prokuratury Generalnej wniósł o odmowę podjęcia uchwały, argumentując, że zagadnienie jest abstrakcyjne i nie ma bezpośredniego związku z rozpoznawanym zażaleniem. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki do podjęcia uchwały zgodnie z art. 441 § 1 k.p.k., stwierdził, że zagadnienie przedstawione przez sąd odwoławczy nie łączy się bezpośrednio z rozpoznawanym zażaleniem i nie ma znaczenia dla jego rozstrzygnięcia, ponieważ Zbigniew M. nie jest stroną postępowania w charakterze pokrzywdzonego. Niemniej jednak, Sąd Najwyższy dokonał obszernej analizy prawnej, wskazując, że spółka jawna, jako jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną (art. 8 § 1 k.s.h.), może występować w postępowaniu karnym w charakterze pokrzywdzonego. Podkreślono, że stosuje się wobec niej odpowiednio przepisy o osobach prawnych (art. 33¹ § 1 k.c.), a interpretacja art. 49 § 1 k.p.k. w oderwaniu od innych przepisów prowadziłaby do absurdalnych konsekwencji. Ostatecznie, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały z powodu braku bezpośredniego związku zagadnienia z rozpoznawaną sprawą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaMożliwość występowania spółki jawnej w charakterze pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, interpretacja art. 49 § 1 k.p.k. w kontekście art. 33¹ § 1 k.c., warunki przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
Orzeczenie dotyczy odmowy podjęcia uchwały z przyczyn proceduralnych, choć zawiera istotne rozważania merytoryczne. Kluczowe jest, że Sąd Najwyższy nie podjął uchwały, a jedynie przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy spółka jawna może brać udział w postępowaniu karnym w charakterze pokrzywdzonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spółka jawna może występować w postępowaniu karnym w charakterze pokrzywdzonego, gdyż stosuje się wobec niej odpowiednio przepisy o osobach prawnych (art. 33¹ § 1 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że spółka jawna, jako jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, może być pokrzywdzonym w postępowaniu karnym. Odpowiednie stosowanie przepisów o osobach prawnych (art. 33¹ § 1 k.c.) oraz argumenty systemowe i celowościowe przemawiają za taką interpretacją art. 49 § 1 k.p.k., unikając absurdalnych konsekwencji i nierównego traktowania.
Czy zagadnienie prawne przedstawione przez sąd odwoławczy musi mieć bezpośredni związek z rozpoznawanym środkiem odwoławczym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy przedstawionym zagadnieniem a rozpoznawaną sprawą, a zagadnienie to musi mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia środka odwoławczego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że jednym z warunków podjęcia uchwały w trybie art. 441 § 1 k.p.k. jest bezpośredni związek zagadnienia prawnego z rozpoznawanym środkiem odwoławczym i jego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie, zagadnienie dotyczące spółki jawnej jako pokrzywdzonego nie miało bezpośredniego znaczenia dla rozpoznania zażalenia Zbigniewa M., który nie był stroną w tym charakterze.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zbigniew M. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Prokuratura Rejonowa w W. | organ_państwowy | organ prowadzący postępowanie |
| Spółka jawna „M.” Z. M., P. K. | spółka | pokrzywdzony (potencjalnie) |
Przepisy (23)
Główne
k.p.k. art. 441 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa prawna do przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu przez sąd odwoławczy.
k.p.k. art. 49 § 1
Kodeks postępowania karnego
Definicja pokrzywdzonego jako osoby fizycznej lub prawnej, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Sąd Najwyższy zinterpretował ten przepis szerzej, uwzględniając spółki jawne.
Pomocnicze
k.c. art. 33¹ § 1
Kodeks cywilny
Przepis nakazujący stosowanie odpowiednio przepisów o osobach prawnych do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym spółek jawnych.
k.s.h. art. 8 § 1
Kodeks spółek handlowych
Przepis przyznający spółce jawnej zdolność prawną, umożliwiającą nabywanie praw, zaciąganie zobowiązań, pozywanie i bycie pozywaną.
k.p.k. art. 459 § 3
Kodeks postępowania karnego
Określa, kto jest uprawniony do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu.
k.p.k. art. 2 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy celu postępowania karnego.
k.p.k. art. 50
Kodeks postępowania karnego
Zakaz kumulacji ról procesowych pokrzywdzonego i oskarżonego.
k.p.k. art. 287 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy podmiotów niebędących osobami prawnymi ani fizycznymi.
k.p.k. art. 15 § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy podmiotów niebędących osobami prawnymi ani fizycznymi.
k.p.k. art. 296
Kodeks postępowania karnego
Przestępstwo dotyczące nadużycia zaufania w obrocie gospodarczym, chroniące m.in. majątek spółki jawnej.
k.s.h. art. 585
Kodeks spółek handlowych
Przepis prawa karnego materialnego dotyczący działania na szkodę spółki, w tym spółki jawnej.
k.c. art. 1
Kodeks cywilny
Definiuje osoby fizyczne i prawne jako podmioty stosunków cywilnoprawnych.
k.p.c. art. 64 § 1¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przyznaje zdolność sądową jednostkom organizacyjnym niebędącym osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną.
k.p.c. art. 65 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przyznaje zdolność procesową jednostkom organizacyjnym niebędącym osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną.
k.p.a. art. 29
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stron postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stron postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 30 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stron postępowania administracyjnego.
k.p.s.w. art. 25 § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Definicja pokrzywdzonego w sprawach o wykroczenia.
k.p.s.w. art. 25 § 4
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Możliwość działania spółki jawnej jako oskarżyciela posiłkowego w sprawach o wykroczenia.
u.o.p.z. art. 2 § 1
Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary
Definicja podmiotu zbiorowego, obejmująca jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi z zdolnością prawną.
k.k.s. art. 9 § 3
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy odpowiedzialności podmiotów zbiorowych.
k.k.s. art. 24 § 1
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy odpowiedzialności podmiotów zbiorowych.
u.o.d.o.
Ustawa o ochronie danych osobowych
Spółka jawna może posiadać status strony w postępowaniu dotyczącym ochrony danych osobowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy nie miało bezpośredniego związku z rozpoznawanym zażaleniem Zbigniewa M., który nie był stroną postępowania w charakterze pokrzywdzonego. • Zbigniew M. wniósł zażalenie we własnym imieniu, a nie w imieniu spółki, podkreślając jej nieistnienie.
Odrzucone argumenty
Językowa wykładnia art. 49 § 1 k.p.k. prowadzi do wniosku, że spółka jawna nie może być pokrzywdzonym. • Wspólnik spółki jawnej nie jest osobą, której dobro zostało bezpośrednio naruszone.
Godne uwagi sformułowania
Spółka jawna może występować w postępowaniu karnym w charakterze pokrzywdzonego, gdyż stosuje się wobec niej odpowiednio przepisy o osobach prawnych (art. 33¹ § 1 k.c.). • Zagadnienie prawne wyłonić się powinno podczas rozpoznawania środka odwoławczego i wymagać musi dokonania zasadniczej wykładni ustawy. • Nie mogą być to problemy o charakterze abstrakcyjnym. • Literalna interpretacja art. 49 § 1 k.p.k. w odniesieniu do spółki jawnej prowadziłaby do absurdalnych konsekwencji społecznych i nierównego traktowania w systemie prawa.
Skład orzekający
J. Szewczyk
przewodniczący
D. Świecki
sędzia
M. Laskowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Możliwość występowania spółki jawnej w charakterze pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, interpretacja art. 49 § 1 k.p.k. w kontekście art. 33¹ § 1 k.c., warunki przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy podjęcia uchwały z przyczyn proceduralnych, choć zawiera istotne rozważania merytoryczne. Kluczowe jest, że Sąd Najwyższy nie podjął uchwały, a jedynie przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnego zagadnienia procesowego dotyczącego podmiotowości spółki jawnej w postępowaniu karnym, co jest istotne dla praktyków prawa. Choć ostatecznie nie podjęto uchwały, uzasadnienie zawiera dogłębną analizę.
“Czy spółka jawna może być ofiarą przestępstwa w polskim prawie karnym? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.