I KZP 7/08

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  28  KWIETNIA  2008  R. 
I  KZP  7/08 
 
Reguła petryfikacji właściwości sądu, która ma zastosowanie w 
związku z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 29 marca 2007 r. o 
zmianie ustawy o prokuraturze, ustawy – Kodeks postępowania karnego 
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 64, poz. 432), powoduje, że sąd 
właściwy rzeczowo do rozpoznania sprawy według przepisów obowiązują-
cych przed zmianą stanu prawnego, począwszy od chwili wniesienia aktu 
oskarżenia, zachowuje swą właściwość do zakończenia sprawy w danej 
instancji – analogia do art. 7 przepisów wprowadzających Kodeks postę-
powania karnego z 1997 r. 
 
Przewodniczący: Prezes SN L. Paprzycki. 
Sędziowie SN: K. Cesarz, W. Płóciennik (sprawozdawca). 
Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Herzog. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Zdzisława G., po rozpoznaniu przedsta-
wionego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w S. posta-
nowieniem z dnia 14 lutego 2008 r., zagadnienia prawnego wymagającego 
zasadniczej wykładni ustawy: 
 
„Czy zasada petryfikacji właściwości rzeczowej sądów rejonowych w spra-
wach o czyny, o które została z dniem 12 lipca 2007 r. poszerzona właści-
wość rzeczowa sądów okręgowych, obejmuje także sprawy, w których akt 
oskarżenia został wniesiony przed 12 lipca 2007 r. i przed tym dniem nie 
został rozpoczęty przewód sądowy?” 
 
p o s t a n o w i ł   odmówić podjęcia uchwały. 

 
2 
 
U Z A S A D N I E  N I E 
 
Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu do roz-
strzygnięcia sformułowane zostało przez Sąd Okręgowy w S. w następują-
cej sytuacji procesowej. 
W dniu 6 lutego 2007 r. do Sądu Rejonowego w S. wpłynął akt oskar-
żenia skierowany przeciwko Zdzisławowi G., w którym prokurator Prokura-
tury Rejonowej zarzucił oskarżonemu popełnienie przestępstwa z art. 286 § 
1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 
k.k. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2007 r., Sąd Rejonowy w S. przekazał 
sprawę według właściwości Sądowi Okręgowemu w S. wskazując, że po 
wejściu w życie ustawy z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy o proku-
raturze, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. Nr 64, poz. 432), zgodnie z art. 25 § 1 pkt 2 k.p.k., sądem 
właściwym do rozpoznania sprawy stał się sąd okręgowy, przy czym zmia-
na właściwości nastąpiła niezależnie od etapu, na którym znajdują się 
sprawy, których nowelizacja dotyczy. Sąd Okręgowy w S., postanowieniem 
z dnia 5 października 2007 r., stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał 
sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S. W uzasadnieniu roz-
strzygnięcia wskazano, że ustawodawca „dostrzegł ewidentny błąd w 
ustawie z 29 marca 2007 r.” i ustawą z dnia 23 sierpnia 2007 r. poprawił 
powyższy wadliwy akt prawny dodając do niego art. 6a stwierdzający, że 
sprawy, w których akt oskarżenia wniesiono przed dniem wejścia w życie 
ustawy, rozpoznaje sąd dotychczas właściwy. W dniu 30 listopada 2007 r. 
do Sądu Rejonowego w S. wpłynął wniosek prokuratora o przekazanie 
sprawy według właściwości Sądowi Okręgowemu w S., bowiem – skrótowo 
rzecz ujmując – wspomniany wyżej przepis art. 6a, który wszedł w życie w 
dniu 27 września 2007 r., nie może działać wstecz. Postanowieniem z dnia 

 
3 
4 grudnia 2007 r., Sąd Rejonowy w S. wniosku prokuratora nie uwzględnił 
stwierdzając, że choć jego autor formułuje istotne argumenty wywołujące 
wątpliwości co do możliwości działania przepisów wstecz, to jednak jest 
związany decyzją Sądu Okręgowego. Orzeczenie to zostało zaskarżone w 
drodze zażalenia przez asesora Prokuratury Rejonowej, który zarzucił: „ob-
razę przepisu art. 25 § 1 k.p.k. w związku z art. 6 i 6a ustawy z dnia 29 
marca 2007 r. o zmianie ustawy o prokuraturze, ustawy – Kodeks postę-
powania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 11 kwietnia 
2007 r.) mającą wpływ na treść orzeczenia, polegającą na uznaniu przez 
Sąd pierwszej instancji, iż właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej 
sprawy jest Sąd Rejonowy, podczas gdy kwalifikacja prawna zarzuconego 
Zdzisławowi G. czynu w świetle art. 25 § 1 k.p.k., uwzględniając treść art. 6 
ustawy z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy o prokuraturze, ustawy – 
Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw i okoliczność, 
że w chwili przekazania niniejszej sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgo-
wemu w Szczecinie nie obowiązywał przepis art. 6a ustawy z dnia 29 mar-
ca 2007 r. o zmianie ustawy o prokuraturze, ustawy – Kodeks postępowa-
nia karnego oraz niektórych innych ustaw uzasadnia przyjęcie, iż rzeczowo 
właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest Sąd Okręgowy”. W 
konsekwencji tak sformułowanego zarzutu, skarżący wniósł o zmianę za-
skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w 
S. do merytorycznego rozpoznania. 
Rozpoznając zażalenie, Sąd Okręgowy w S. uznał, że w sprawie wy-
łoniło się zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni przepisu 
art. 25 § 1 pkt 2 k.p.k., w brzmieniu obowiązującym od dnia 12 lipca 2007 
r., w związku z art. 6 i 6a ustawy z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy 
o prokuraturze, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych 
innych ustaw (Dz. U. Nr 64, poz. 432), wobec czego, formułując przedsta-
wione wyżej pytanie, przekazał to zagadnienie do rozstrzygnięcia Sądowi 

 
4 
Najwyższemu. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd Okręgowy w S. przy-
znał, że zna treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2007 r., 
podjętej w sprawie I KZP 38/07 i dodał, że w pełni akceptuje zawartą w niej 
wykładnię przepisów prawa. Uchwała ta jednak, w ocenie Sądu, nie poru-
sza, „bo z racji treści pytania poruszana być nie mogła”, kwestii właściwości 
rzeczowej sądów powszechnych w sprawach, w których przewód sądowy 
nie został rozpoczęty przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, 
czyli przez dniem 12 lipca 2007 r. Zagadnienie prawne wymagające za-
sadniczej wykładni ustawy wiązać się ma, skrótowo rzecz ujmując, z wąt-
pliwościami Sądu co do tego, czy względy celowościowe, korespondujące 
z ekonomiką postępowania, przywoływane przez Sąd Najwyższy we 
wspomnianej wyżej uchwale, jako przemawiające za właściwością rzeczo-
wą sądów rejonowych w sprawach, w których postępowania były zaawan-
sowane, determinują tę właściwość także w sprawach, w których przewód 
sądowy nie został rozpoczęty. Wątpliwości te wynikają, z jednej strony, z 
tego, że według Sądu Najwyższego, zasada petryfikacji właściwości rze-
czowej doznaje jednak ograniczeń, a przesądzenie właściwości rzeczowej 
sądu rejonowego, niezależnie od fazy postępowania, utrwalałoby stan 
przejściowy, w którym do rozpoznania tych samych kategorii czynów były-
by właściwe sądy różnych szczebli, z drugiej zaś strony, różnicowanie wła-
ściwości rzeczowej sądu, w zależności od fazy prowadzonego przed są-
dem postępowania, prowadziłoby do nierówności stron procesowych wo-
bec prawa. Rozwijając argumentację przemawiającą za drugim ze wskaza-
nych stanowisk, Sąd odwołał się do ugruntowanego orzecznictwa Sądu 
Apelacyjnego w S. i w następstwie obszernego wywodu stwierdził, że wła-
ściwość sądu nie może zależeć od woli stron lub sądu. Zauważył również, 
że żaden z przepisów ustawy nowelizującej z dnia 29 marca 2007 r. nie 
różnicuje właściwości sądu w zależności od fazy postępowania przed są-
dem, a jedyną cezurą, wynikającą z art. 6a tej noweli, jest data wpływu aktu 

 
5 
oskarżenia do sądu. Na zakończenie swoich rozważań Sąd Okręgowy wy-
wiódł, że, w jego ocenie, wprowadzenie wspomnianego art. 6a nie miało 
służyć ekonomice postępowania, ale zmierzało do wyeliminowania dowol-
ności w zakresie właściwości sądu, wynikającej z woli, czy to sądu prowa-
dzącego sprawę, czy też stron procesowych. Należy więc kierować się wy-
łącznie wykładnią gramatyczną tego przepisu, bowiem jest on jasny i jed-
noznaczny. Przyjęcie, że nie ma on żadnego znaczenia prawnego prowa-
dzi do tego, że istnieje przepis zbędny i niemający zastosowania w żadnej 
sytuacji, co pozostaje w sprzeczności z założeniem racjonalności ustawo-
dawcy. 
Prokurator Prokuratury Krajowej, w pisemnym stanowisku złożonym 
do akt sprawy, wniósł o odmowę podjęcia uchwały albowiem przywoływany 
przez Sąd Okręgowy przepis art. 6 ustawy z dnia 29 marca 2007 r. nie mo-
że mieć znaczenia dla ustalania reguł intertemporalnych w zakresie wła-
ściwości rzeczowej sądów, a ponadto przedstawione zagadnienie prawne 
zostało już jednoznacznie rozstrzygnięte w uchwale Sądu Najwyższego. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Jak trafnie dostrzeżono w pisemnym stanowisku prokuratora Proku-
ratury Krajowej, w sprawie brak jest podstaw do podjęcia przez Sąd Naj-
wyższy uchwały w trybie art. 441 § 1 k.p.k. Wiąże się to, w pierwszej kolej-
ności, z błędnym założeniem Sądu Okręgowego w S., że wykładnia treści 
art. 6 ustawy z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy o prokuraturze, 
ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. 
U. Nr 64, poz. 432) może mieć znaczenie dla ustalenia reguł intertemporal-
nych w zakresie właściwości rzeczowej sądów po wejściu w życie wskaza-
nej ustawy. Po wtóre, sformułowany przez Sąd Okręgowy problem prawny 
został już jednoznacznie rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy w uchwale z 
dnia 19 grudnia 2007 r., I KZP 38/07, OSNKW 2007, z. 12, poz. 87 i w po-
stanowieniu z dnia 20 marca 2008 r., I KZP 42/07, OSNKW 2008, z. 5. poz. 

 
6 
33. Trzeba przy tym zauważyć, że treść opisanej uchwały była znana Są-
dowi Okręgowemu w S., który przyznając tę okoliczność, zaakceptował 
nadto rezultaty dokonanej przez Sąd Najwyższy wykładni. Po trzecie, lektu-
ra uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego zdaje się wskazywać, 
że zawarte w pytaniu prawnym wątpliwości mają w istocie charakter pozor-
ny, bowiem Sąd – mając już wypracowane stanowisko w zakresie reguł in-
tertemporalnych związanych z właściwością rzeczową sądu, zgodne z 
ugruntowanym orzecznictwem Sądu Apelacyjnego w S. – dąży jedynie do 
uzyskania od Sądu Najwyższego potwierdzenia zaprezentowanego sposo-
bu rozumowania. Wreszcie po czwarte, odpowiedź na zawarte w postano-
wieniu Sądu Okręgowego w S. zagadnienie prawne nie ma znaczenia dla 
rozstrzygnięcia wniesionego środka odwoławczego. W wypadku, gdy sąd 
wyższego rzędu, działający na podstawie art. 35 § 1 k.p.k., stwierdził swoją 
niewłaściwość rzeczową i przekazał sprawę do rozpoznania sądowi niż-
szego rzędu, sąd ten jest związany tym stanowiskiem, chyba że w toku 
dalszego postępowania ujawniły się nowe, istotne okoliczności, mające 
znaczenie w kwestii właściwości, co w rozważanej sprawie nie miało jed-
nak miejsca (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 
1991 r., I KZP 24/91, OSNKW 1992, z. 1-2, poz. 9). O wiążącym charakte-
rze takiego orzeczenia decyduje powaga rzeczy osądzonej, odnosząca się 
również do postanowień w kwestii właściwości. Mając to na względzie Sąd 
Okręgowy powinien rozważyć potrzebę wydania na podstawie art. 17 § 1 
pkt 7 k.p.k. postanowienia o umorzeniu postępowania w przedmiocie wła-
ściwości. 
Nieprecyzyjna technika legislacyjna, którą posłużył się ustawodawca 
uchwalając ustawę z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy o prokuratu-
rze, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw 
(Dz. U. Nr 64, poz. 432), a następnie niefortunna próba wyjaśnienia wątpli-
wości wiążących się z właściwością rzeczową sądów, podjęta w ustawie z 

 
7 
dnia 23 sierpnia 2007 r. zmieniającej wskazaną wyżej ustawę (Dz. U. Nr 
178, poz. 1250), która wątpliwości te tylko pomnożyła, doprowadziły do 
rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych. Sformułowane przez 
Sąd Okręgowy pytanie prawne, niezależnie od braku podstaw do podjęcia 
przez Sąd Najwyższy uchwały, jest próbą rozwiązania problemu poprzez 
wykładnię sprowadzającą się do oceny wpływu przepisów art. 6 i 6a ustawy 
nowelizującej procedurę karną na właściwość rzeczową sądów. Przywołu-
jąc art. 6 ustawy z dnia 29 marca 2007 r., Sąd Okręgowy w S. w ogóle nie 
uzasadnił swego przekonania, że regulacja zawarta w tym przepisie może 
mieć jakiekolwiek znaczenie dla ustalenia reguł intertemporalnych w zakre-
sie właściwości rzeczowej sądów po wejściu w życie tej ustawy. Zważyw-
szy na tę okoliczność oraz na fakt, że z wywodów Sądu wynika, że zna 
treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2007 r., I KZP 38/07 i 
akceptuje zawarte w niej argumenty, należy skoncentrować się na najistot-
niejszych kwestiach. Nie istnieje jakikolwiek racjonalny powód, by występu-
jące w treści art. 6 ustawy sformułowanie „postępowanie toczy się” odnosić 
– poza „kinetyką”, także do „statyki” procesu. Odsyłając do utrwalonego 
orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz poglądów piśmiennictwa (por. m.in. 
uchwała z dnia 19 grudnia 2007 r., I KZP 38/07, OSNKW 2007, z. 12, poz. 
87; postanowienie z dnia 20 marca 2008, I KZP 42/07, OSNKW 2008, z. 5, 
poz. 33; uchwała 7 sędziów z dnia 30 września 1998 r., I KZP 14/98, 
OSNKW 1998, z. 9-10, poz. 42; uchwała z dnia 21 października 2003 r., I 
KZP 27/03, OSNKW 2003, z. 11-12, poz. 90, postanowienie z dnia 3 
kwietnia 2006 r., II KK 157/05, OSNKW 2006, z. 6, poz. 58; P. Hofmański, 
E. Sadzik, K. Zgryzek: Kodeks postępowania karnego, Komentarz, tom III, 
Warszawa 2007, s. 861) stwierdzić zatem należy, że z omawianego prze-
pisu wcale nie wynika rozstrzygnięcie problemu właściwości rzeczowej są-
du po wejściu w życie ustawy z dnia 29 marca 2007 r. w stosunku do 
spraw, które wpłynęły do sądu przed dniem 12 lipca 2007 r. Inaczej mó-

 
8 
wiąc, art. 6 ustawy nowelizacyjnej wskazuje to „jak sądzić”, a nie „kto ma 
sądzić” – jaki sąd i przy jakiej obsadzie ma sprawę rozpoznać. 
Podstawą do ustalenia reguł właściwości rzeczowej sądów w związku 
z wejściem w życie ustawy z dnia 29 marca 2007 r. nie jest też art. 6a, do-
dany do tej ustawy kolejną ustawą nowelizacyjną z dnia 23 sierpnia 2007 r. 
Stanowisko Sądu Okręgowego w S. nie jest konsekwentne. Z jednej strony 
deklaruje znajomość i akceptację dla uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 
grudnia 2007 r., I KZP 38/07, w której wywiedziono, że omawiany przepis 
nie ma żadnego znaczenia normatywnego, z drugiej natomiast upatruje 
rozstrzygnięcia właśnie w treści tego przepisu wskazując w uzasadnieniu 
swego postanowienia, że stanowisko Sądu Najwyższego prowadzi do sy-
tuacji, w której istnieje niemający zastosowania, zbędny przepis, co pozo-
staje w sprzeczności z założeniem racjonalności ustawodawcy. Pogląd 
powyższy, jak się wydaje, wiąże się z niezbyt uważnym zapoznaniem się z 
uzasadnieniem uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2007 r. Po-
dzielając argumentację zawartą w tym orzeczeniu, powtórzoną następnie w 
postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2008 r., I KZP 42/07, 
trzeba przypomnieć jedynie kwestie o znaczeniu zasadniczym. O tym, że 
przepis art. 6a nie mógł stanowić podstawy prawnej podejmowania decyzji 
procesowych w przedmiocie właściwości rzeczowej sądów w związku z 
wejściem w życie ustawy z dnia 29 marca 2007 r., w okresie od dnia 12 lip-
ca 2007 r. (data wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 29 marca 2007 r.) 
do dnia 27 września 2007 r. (data wejścia w życie przepisów nowelizacyj-
nych) przesądza już sam fakt, że w tym okresie przepis ten w ogóle nie ob-
owiązywał. Rozwiązania intertemporalne zawarte w ustawie z dnia 29 mar-
ca 2007 r., po wejściu w życie z dniem 12 lipca 2007 r., pociągały za sobą 
zasadnicze wątpliwości co do reguł określania właściwości rzeczowej są-
dów. Intencją uchwalenia ustawy nowelizacyjnej z dnia 23 sierpnia 2007 r., 
czego dowodzi uzasadnienie projektu ustawy (zob. druk nr 2033 Sejmu 

 
9 
Rzeczypospolitej Polskiej V kadencji), było jedynie usunięcie tych wątpli-
wości przez wskazanie, że jeżeli na podstawie nowelizowanej ustawy na-
stąpiła zmiana właściwości sądu, orzeka sąd właściwy w dniu wniesienia 
aktu oskarżenia, a nie zmiana stanu normatywnego wprowadzonego usta-
wą z dnia 29 marca 2007 r. Sam ustawodawca uznał więc, że przepis art. 
6a noweli sierpniowej, będący przepisem przechodnim, nie może działać 
ex nunc, skoro zmiany właściwości, wywołane wejściem w życie ustawy z 
dnia 29 marca 2007 r., nastąpiły w dniu 12 lipca 2007 r. Gdyby zatem 
ustawodawca zamierzał inaczej, niż nastąpiło to w dniu 12 lipca 2007 r., 
uregulować kwestię właściwości sądów, to znowelizowałby treść przepisów 
Kodeksu postępowania karnego dotyczących właściwości sądów, a nie 
treść przepisów wprowadzających ustawę z dnia 29 marca 2007 r. W 
związku z tym powtórzyć należy w ślad za uchwałą Sądu Najwyższego z 
dnia 19 grudnia 2007 r., że „ustawę z dnia 23 sierpnia 2007 r. można 
uznać co najwyżej za nieudolną próbę bardziej precyzyjnego wyrażenia już 
wcześniej (a więc w ustawie z dnia 29 marca 2007 r.) określonej reguły pe-
tryfikacji właściwości. Można więc, jak to czynią niektórzy, przyjąć, że 
uchwalenie przepisu art. 6a miało charakter «interpretacyjny» a nie norma-
tywny.” 
W związku z tym, że przepisy art. 6 i 6a ustawy z dnia 29 marca 2007 
r. nie mogą stanowić podstawy do podjęcia decyzji, czy w związku z wej-
ściem w życie tej ustawy nastąpiła petryfikacja właściwości rzeczowej są-
dów, a nadto przepisy te nie mogą stanowić podstawy ustalenia, jakie eta-
py postępowania są objęte ewentualną petryfikacją, stwierdzić należy, że 
we wskazanym zakresie istnieje luka prawna. Nie ma ona jednak charakte-
ru aksjologicznego, wynikającego z zamierzenia ustawodawcy wprowa-
dzenia reguły bezpośredniego stosowania nowej ustawy. Ewentualności 
takiej sprzeciwia się zarówno treść art. 6a, jak i uzasadnienie projektu 
ustawy nowelizującej z dnia 23 sierpnia 2007 r. Zmiana ustawy z dnia 29 

 
10 
marca 2007 r. dowodzi, że ustawodawcy od początku przyświecał zamysł 
objęcia kwestii właściwości sądu regułą dalszego obowiązywania dotych-
czasowego prawa. Takie rozumienie art. 6a eliminuje zastrzeżenie Sądu 
Okręgowego w S. dotyczące sprzeczności poglądu o braku normatywnego 
charakteru tego przepisu z zasadą racjonalności ustawodawcy. 
Stwierdzenie istnienia luki prawnej, niemającej jednak charakteru ak-
sjologicznego, pozwala, zważywszy na racje celowościowe, na sięgnięcie 
przy dokonywaniu wykładni przepisów intertemporalnych ustawy z dnia 29 
marca 2007 r. do analogii z art. 7 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Prze-
pisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 556 
ze zm.). Wobec tego, że Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela sta-
nowisko i argumentację Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 19 
grudnia 2007 r. i postanowieniu z dnia 20 marca 2008 r., zbędne jest po-
wtarzanie całości szczegółowych rozważań, które doprowadziły do wnio-
sków zawartych we wskazanych orzeczeniach. Wystarczy jedynie wska-
zać, że skoro  na gruncie art. 7 przepisów wprowadzających Kodeks po-
stępowania karnego zastosowanie znalazła w obszarze „statyki” procesu 
reguła petryfikacji właściwości sądu, to zważywszy, że racje leżące u pod-
staw tej regulacji nie uległy przewartościowaniu po wejściu w życie noweli z 
dnia 29 marca 2007 r., nie ma podstaw by twierdzić, przy zastosowaniu 
wykładni per analogiam, że w dniu wejścia w życie tej ostatniej ustawy, 
kwestia właściwości sądu nie została poddana  regule dalszego obowiązy-
wania dotychczasowego prawa, mimo że zasada petryfikacji nie została w 
przepisach noweli marcowej wyrażona jednoznacznie w odniesieniu do 
znowelizowanych przepisów dotyczących „statyki” procesu. 
Na koniec należy odnieść się do wątpliwości Sądu występującego z 
pytaniem prawnym dotyczących tego, czy reguła petryfikacji właściwości 
sądu nie doznaje ograniczenia w sytuacji, gdy przewód sądowy nie został 
jeszcze rozpoczęty. Wątpliwości te ocenić należy jako całkowicie nieza-

 
11 
sadne, bowiem – wbrew stanowisku Sądu – kwestia ta została jedno-
znacznie wyjaśniona w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2007 
r. (argumentacja związana z tym zagadnieniem została powtórzona także 
w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 marca 2008 r.). W świetle przeko-
nywających wywodów zawartych we wspomnianej uchwale, stosowanie 
reguły petryfikacji właściwości sądu ograniczone zostało do postępowania 
pierwszoinstancyjnego. Oznacza to, że o ile rozpoznający środek odwo-
ławczy sąd okręgowy dojdzie do przekonania o konieczności wydania 
orzeczenia kasatoryjnego, to, po uchyleniu zaskarżonego orzeczenia, 
przekazuje sprawę sądowi właściwemu według znowelizowanego brzmie-
nia przepisu, a więc niekiedy, także sądowi okręgowemu, orzekającemu 
jako sąd pierwszej instancji. Stanowisko to wynika z tego, że z chwilą za-
kończenia postępowania w danej instancji ustają wszelkie zagrożenia dla 
efektywności postępowania związane z funkcjonowaniem reguły bezpo-
średniego stosowania nowego prawa, tracą zatem rację bytu argumenty 
przemawiające za stosowaniem reguły petryfikacji właściwości. Ponadto, 
aczkolwiek wyrok kasatoryjny sądu odwoławczego nie może być traktowa-
ny jako akt oskarżenia inicjujący postępowanie jurysdykcyjne, z czym prze-
pis art. 7 przepisów wprowadzających Kodeks postępowania karnego wią-
że skutki dla ustalenia właściwości rzeczowej, jednakże wyrok ten inicjuje 
na nowo postępowanie pierwszoinstancyjne, które ma nastąpić już po za-
kończeniu wcześniejszych etapów postępowań: głównego i odwoławczego. 
Ograniczenie to, z oczywistych względów, nie może dotyczyć sytuacji 
przedstawionej w pytaniu Sądu Okręgowego w S. Z treści art. 7 przepisów 
wprowadzających Kodeks postępowania karnego wynika, że decydujące 
dla oceny właściwości rzeczowej sądu jest wniesienie aktu oskarżenia, 
wówczas bowiem proces wkracza w fazę postępowania sądowego. Skoro 
wynikająca z tego przepisu reguła petryfikacji właściwości sądu ma zasto-
sowanie w drodze analogii do ustawy z dnia 29 marca 2007 r., to nie spo-

 
12 
sób racjonalnie wywodzić, że z powodów celowościowych kryterium decy-
dującym o właściwości sądu ma być zaawansowanie postępowania sądo-
wego, a nie wniesienie aktu oskarżenia. Przyjęcie odmiennego stanowiska 
oznaczałoby, że właściwość sądu zależy nie od pociągającego za sobą 
skutki prawne zdarzenia w postaci wniesienia aktu oskarżenia, inicjującego 
postępowanie sądowe, a od stopnia zaawansowania procesu, który może 
być zależny m.in. od decyzji sądu, sędziego, organów sądu, stron, czy też 
okoliczności obiektywnych uniemożliwiających rozpoczęcie przewodu są-
dowego. Stanowisko to mogłoby prowadzić w konsekwencji do nierówności 
stron procesowych wobec prawa (w sprawie, w której akt oskarżenia wpły-
nął do sądu wcześniej, organem właściwym do jej rozpoznania mógłby 
okazać się sąd wyższego rzędu) oraz do naruszenia zasady efektywności 
postępowania (np. wówczas, gdy zmiana właściwości sądu wiązała się z 
faktem, że do otwarcia przewodu sądowego nie doszło z powodu zależnej 
od sądu przewlekłości postępowania). 
Podsumowując stwierdzić zatem należy, że reguła petryfikacji wła-
ściwości sądu, która ma zastosowanie w związku z wejściem w życie prze-
pisów ustawy z dnia 29 marca 2007 roku o zmianie ustawy o prokuraturze, 
ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. 
U. Nr 64, poz. 432), powoduje, że sąd właściwy rzeczowo do rozpoznania 
sprawy według przepisów obowiązujących przed zmianą stanu prawnego, 
począwszy od chwili wniesienia aktu oskarżenia, zachowuje swą właści-
wość do zakończenia sprawy w danej instancji – analogia do art. 7 przepi-
sów wprowadzających Kodeks postępowania karnego z 1997 r.