I KZP 6/10Bezwzględną przyczyna uchylenia orzeczenia brak obrońcy poczytalność
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zagadnienie prawne przekazane przez Sąd Okręgowy w Z., dotyczące interpretacji art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 i § 4 k.p.k. w kontekście obowiązku posiadania obrońcy przez oskarżonego. Sąd Okręgowy miał wątpliwości, czy brak obrońcy stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, gdy opinia biegłych psychiatrów stwierdziła nieznaczne ograniczenie poczytalności oskarżonego w czasie czynu, ale jednocześnie jego aktualny stan psychiczny pozwalał na udział w postępowaniu. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, ponieważ Sąd Okręgowy przedstawił własne, jednoznaczne stanowisko w tej kwestii, zamiast wątpliwości wymagających rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy szczegółowo omówił pojęcie poczytalności w prawie karnym materialnym i procesowym, analizując zmiany legislacyjne i orzecznictwo dotyczące obowiązku obrony obligatoryjnej w przypadkach wątpliwości co do stanu psychicznego oskarżonego. Podkreślono, że kluczowe jest rozróżnienie między poczytalnością w czasie czynu a zdolnością do udziału w postępowaniu i prowadzenia rozsądnej obrony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązku posiadania obrońcy w kontekście stanu psychicznego oskarżonego, rozróżnienie między poczytalnością w czasie czynu a zdolnością do obrony w postępowaniu.
Dotyczy specyficznych sytuacji związanych z wątpliwościami co do poczytalności i obowiązkiem obrony obligatoryjnej w polskim postępowaniu karnym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak obrońcy w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, gdy opinia biegłych psychiatrów stwierdziła nieznaczne ograniczenie poczytalności oskarżonego w czasie czynu, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, uznając, że sąd odwoławczy przedstawił własne stanowisko, a nie wątpliwości wymagające wykładni.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy miał wątpliwości co do interpretacji art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w kontekście braku obrońcy i nieznacznego ograniczenia poczytalności. Sąd Najwyższy uznał, że sąd odwoławczy nie miał wątpliwości, a jedynie chciał uzyskać akceptację dla swojego poglądu.
Jak należy interpretować pojęcie 'poczytalności' w art. 79 § 4 k.p.k. w odniesieniu do czasu popełnienia czynu (tempore criminis) i czasu postępowania (tempore procedendi)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie poczytalności tempore criminis ma znaczenie materialnoprawne zgodne z art. 31 k.k. Pojęcie poczytalności tempore procedendi ma autonomiczne znaczenie procesowe, związane ze zdolnością do udziału w postępowaniu i prowadzenia rozsądnej obrony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy szczegółowo analizuje różnice między poczytalnością w prawie materialnym a zdolnością do obrony w postępowaniu, wskazując na potrzebę odrębnej oceny tych kwestii i precyzyjnego formułowania pytań do biegłych.
Kiedy ustaje obowiązek posiadania obrońcy z urzędu w przypadku wątpliwości co do poczytalności oskarżonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obrońca obligatoryjny trwa przez cały czas istnienia uzasadniających go wątpliwości, zarówno co do poczytalności w czasie czynu, jak i co do zdolności do udziału w postępowaniu i prowadzenia obrony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreśla, że obrona obligatoryjna trwa do momentu usunięcia wątpliwości w obu sferach. Wskazuje, że etapem początkowym jest powzięcie wątpliwości przez organ procesowy, a nie dopiero złożenie opinii przez biegłych.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Krzysztof Ł. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna przyczyna uchylenia orzeczenia, gdy oskarżony nie miał obrońcy lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy.
k.p.k. art. 79 § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek posiadania obrońcy w określonych sytuacjach, w tym gdy zachodzą wątpliwości co do poczytalności.
k.p.k. art. 79 § 4
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy poczytalności oskarżonego w czasie postępowania i jej wpływu na obowiązek posiadania obrońcy.
Pomocnicze
k.k. art. 31 § 1
Kodeks karny
Wyłączenie lub znaczne ograniczenie poczytalności w czasie czynu.
k.k. art. 31 § 2
Kodeks karny
Znaczne ograniczenie poczytalności w czasie czynu.
k.p.k. art. 202 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów w celu wyjaśnienia wątpliwości co do poczytalności.
k.p.k. art. 193 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dopuszczenie dowodu wymagającego wiadomości specjalnych.
k.p.k. art. 202 § 5
Kodeks postępowania karnego
Elementy opinii biegłych lekarzy psychiatrów, w tym dotyczące poczytalności w chwili popełnienia czynu.
k.p.k. art. 201
Kodeks postępowania karnego
Wymogi dotyczące jasności i zupełności opinii biegłych.
k.p.k. art. 325c § 2
Kodeks postępowania karnego
Wyłączenie prowadzenia dochodzenia w przypadku stwierdzenia przez biegłych zaburzeń poczytalności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd odwoławczy przedstawił własny, zdeklarowany pogląd, a nie wątpliwości co do wykładni prawa, co uniemożliwia podjęcie uchwały. • Pojęcie poczytalności tempore criminis ma znaczenie materialnoprawne, a poczytalności tempore procedendi ma autonomiczne znaczenie procesowe związane ze zdolnością do obrony.
Godne uwagi sformułowania
Bezwzględna przyczyna uchylenia orzeczenia • nie miał obrońcy lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy • wątpliwości co do tego, czy sprawca mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenie lub pokierować swoim postępowaniem • stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala na jego udział w postępowaniu • prowadzić samodzielną, rozsądną obronę • nie budzi wątpliwości • nie mylić środka dowodowego z przedmiotem dowodzenia • możność rozumnej obrony
Skład orzekający
S. Zabłocki
sprawozdawca
P. Hofmański
członek
D. Świecki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku posiadania obrońcy w kontekście stanu psychicznego oskarżonego, rozróżnienie między poczytalnością w czasie czynu a zdolnością do obrony w postępowaniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych sytuacji związanych z wątpliwościami co do poczytalności i obowiązkiem obrony obligatoryjnej w polskim postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie SN szczegółowo analizuje złożone zagadnienia prawne dotyczące prawa do obrony i stanu psychicznego oskarżonego, co jest kluczowe dla praktyków prawa karnego. Wyjaśnia niuanse interpretacyjne przepisów.
“Kiedy brak obrońcy w procesie karnym staje się bezwzględną podstawą do uchylenia wyroku? SN wyjaśnia kluczowe wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.