I KZP 5/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 marca 2026 r. odmówił podjęcia uchwały w sprawie zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Okręgowy w Sosnowcu, dotyczącego prawa do żądania uzasadnienia wyroku nakazowego przez skazanych, którzy nie wnieśli sprzeciwu. Sąd Okręgowy przedstawił pytanie, czy art. 500 § 2 k.p.k. odsyła w tym zakresie do art. 422 § 1 k.p.k., wskazując na rozbieżności w doktrynie i brak jednoznacznego stanowiska orzeczniczego. Sąd Najwyższy uznał jednak, że sąd okręgowy nie wykazał spełnienia wszystkich przesłanek formalnych do zadania pytania prawnego, w szczególności nie przeprowadził wystarczająco pogłębionej wykładni przepisów ani nie wykazał, że zagadnienie wymaga "zasadniczej wykładni ustawy". W uzasadnieniu swojego postanowienia Sąd Najwyższy szczegółowo omówił znaczenie prawa do uzasadnienia orzeczenia w kontekście konstytucyjnych i konwencyjnych standardów rzetelnego procesu. Podkreślono, że przepis art. 504 § 2 k.p.k. stanowi, iż wyrok nakazowy "może nie zawierać uzasadnienia", co oznacza, że uzasadnienie jest elementem fakultatywnym, a decyzja o jego sporządzeniu należy do sądu wydającego wyrok. W związku z tym, w postępowaniu nakazowym nie stosuje się przepisów art. 422 i 423 k.p.k. dotyczących sporządzania uzasadnienia wyroku w postępowaniu zwyczajnym. Sąd Najwyższy zaznaczył, że taka regulacja, motywowana dążeniem do przyspieszenia postępowań i odciążenia sądów, nie narusza standardów rzetelnego procesu, zwłaszcza w kontekście łatwej drogi do zaskarżenia wyroku nakazowego sprzeciwem. Jednocześnie wskazano na potrzebę ewentualnej interwencji prawodawcy w celu podwyższenia standardu rzetelności postępowania nakazowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy z powodu niespełnienia przez sąd okręgowy przesłanek do zadania pytania prawnego, a także interpretacja przepisów dotyczących uzasadnienia wyroku nakazowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i wykładni przepisów k.p.k. w kontekście wyroku nakazowego.
Zagadnienia prawne (1)
Czy przepis art. 500 § 2 k.p.k. nakazujący stosowanie odpowiednio przepisów o postępowaniu zwyczajnym, jeżeli przepisy rozdziału dotyczącego postępowania nakazowego nie stanowią inaczej, odsyła do art. 422 § 1 k.p.k. w zakresie wniosku strony o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku nakazowego, gdy ten nie zawierał sporządzonego z urzędu takiego uzasadnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 504 § 2 k.p.k. stanowi, że uzasadnienie wyroku nakazowego jest fakultatywne i jego sporządzenie zależy od decyzji sądu, co oznacza, że w postępowaniu nakazowym nie stosuje się przepisów art. 422 i 423 k.p.k. dotyczących sporządzania uzasadnienia wyroku w postępowaniu zwyczajnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd okręgowy nie wykazał spełnienia przesłanek do zadania pytania prawnego. W uzasadnieniu SN wskazał, że art. 504 § 2 k.p.k. stanowi, iż uzasadnienie wyroku nakazowego jest fakultatywne, a decyzja o jego sporządzeniu należy do sądu wydającego wyrok. W związku z tym, w postępowaniu nakazowym nie stosuje się przepisów o uzasadnianiu wyroków w postępowaniu zwyczajnym. Taka regulacja, motywowana przyspieszeniem postępowań, nie narusza standardów rzetelnego procesu, zwłaszcza przy możliwości zaskarżenia wyroku sprzeciwem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| K. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| A. J. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (18)
Główne
k.p.k. art. 500 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Nakazuje stosowanie przepisów o postępowaniu zwyczajnym, jeżeli przepisy rozdziału dotyczącego postępowania nakazowego nie stanowią inaczej.
k.p.k. art. 422 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wniosku strony o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku.
k.p.k. art. 504 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Stanowi, że wyrok nakazowy może nie zawierać uzasadnienia, co czyni je fakultatywnym elementem.
Pomocnicze
k.p.k. art. 441 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Reguluje przekazanie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.
k.k. art. 158 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 37a § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 193 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 288 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 85 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 86 § § 1 i 2
Kodeks karny
k.k. art. 46 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 43a § § 4
Kodeks karny
k.p.k. art. 422 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 504 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy odmowy przyjęcia wniosków o sporządzenie uzasadnienia wyroku nakazowego.
k.p.k. art. 466 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 332 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy aktu oskarżenia i jego uzasadnienia.
k.p.k. art. 332 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy dołączenia uzasadnienia do aktu oskarżenia.
k.p.k. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Nakaz samodzielnego rozstrzygania przez sąd orzekający zagadnień prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy nie może zastępować sądów w dokonywaniu wykładni ustawy, a powinien jedynie dokonywać wykładni zasadniczej. • Instytucja pytań prawnych stanowi odstępstwo od zasady samodzielności jurysdykcyjnej sądu karnego i może być realizowana tylko z zachowaniem wskazanych warunków ustawowych. • Art. 504 § 2 k.p.k. stanowi, że uzasadnienie wyroku nakazowego jest fakultatywne, a jego sporządzenie zależy od decyzji sądu, co wyłącza stosowanie art. 422 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy • nie wykazał, by w sprawie zaktualizował się stan uprawniający go do wystąpienia z pytaniem prawnym • nie podjął próby wykładni przepisów wskazanych w treści przedstawionego Sądowi Najwyższemu pytania • uzasadnienie wyroku nakazowego stanowi fakultatywny element tego orzeczenia • nie stosuje się przepisów art. 422 k.p.k. i art. 423 k.p.k. dotyczących sporządzania uzasadnienia wyroku w postępowaniu zwyczajnym • motywowana dążeniem do przyspieszenia postępowań sądowych i odciążenia sądów rezygnacja ze sporządzenia uzasadnienia wyroku nakazowego na wniosek stron i pozostawienie kwestii jego sporządzenia uznaniu organu orzekającego, mając na uwadze przesłanki tego postępowania, a nade wszystko zagwarantowanie stronom łatwej drogi do zaskarżenia tego orzeczenia kasatoryjnym sprzeciwem, sama w sobie nie narusza standardów rzetelnego procesu
Skład orzekający
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
przewodniczący
Andrzej Stępka
sprawozdawca
Eugeniusz Wildowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy z powodu niespełnienia przez sąd okręgowy przesłanek do zadania pytania prawnego, a także interpretacja przepisów dotyczących uzasadnienia wyroku nakazowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i wykładni przepisów k.p.k. w kontekście wyroku nakazowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN dotyczące formalnych przesłanek zadawania pytań prawnych jest istotne dla prawników procesowych. Dodatkowo, analiza prawa do uzasadnienia wyroku nakazowego jest tematem praktycznym.
“Sąd Najwyższy stawia tamę nadużywaniu pytań prawnych: kiedy sąd może, a kiedy nie może pytać o wykładnię prawa?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.