I KZP 47/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w sprawie wykładni art. 244 k.k. dotyczącej zakresu zakazu prowadzenia działalności, uznając, że w rozpatrywanej sprawie nie wyłoniło się zagadnienie wymagające zasadniczej wykładni ustawy.
Sąd Okręgowy w Ł. przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące wykładni art. 244 k.k., pytając, czy zakazy odnosić należy jedynie do orzeczonego środka karnego, czy też rozpatrywać przepis przez pryzmat organu orzekającego. Sąd Najwyższy, analizując dotychczasowe orzecznictwo i doktrynę, stwierdził, że zagadnienie to zostało już rozstrzygnięte. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że w konkretnej sprawie wyrok sądu niższej instancji nie zawierał zakazu prowadzenia działalności w rozumieniu art. 244 k.k., co oznaczało, że potrzeba wykładni ustawy nie wynikała z okoliczności sprawy. W związku z tym Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
Sąd Najwyższy rozpatrywał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Ł. na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. Dotyczyło ono wykładni przepisu art. 244 k.k., a konkretnie tego, czy zakazy w nim określone należy odnosić wyłącznie do orzeczonego środka karnego wskazanego w art. 39 pkt 2 k.k., czy też przepis ten należy rozpatrywać przez pryzmat organu orzekającego zakazy. Sąd Okręgowy powziął wątpliwości w związku z rozbieżnościami w orzecznictwie Sądu Najwyższego i doktrynie. Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienie to zostało już rozstrzygnięte w uchwale z dnia 22 marca 1994 r. (I KZP 3/94), która wskazała, że art. 244 k.k. obejmuje wszystkie przypadki niezastosowania się do orzeczonego przez sąd zakazu, niezależnie od podstawy materialnoprawnej jego orzeczenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że przedmiotem ochrony art. 244 k.k. jest orzeczenie każdego sądu (cywilnego, administracyjnego lub karnego) zawierające zakaz określonej działalności, także innej niż gospodarcza. Jednakże, analizując konkretną sprawę, Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 10 września 1999 r. nie zawierał zakazu prowadzenia działalności w rozumieniu art. 244 k.k. Zakazano jedynie naruszania prawa do znaku towarowego przez zaniechanie konkretnych działań (nakładania znaku, wprowadzania do obrotu) oraz nakazano usunięcie znaku z towarów. Sąd Najwyższy uznał, że takie orzeczenie nie jest równoznaczne z zakazem prowadzenia działalności w ogóle, a jedynie z zakazem określonego sposobu prowadzenia tej działalności. Ponieważ potrzeba wykładni ustawy musi wynikać z okoliczności sprawy, a w tym przypadku wyrok sądu niższej instancji nie zawierał zakazu działalności w rozumieniu art. 244 k.k., Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Przepis art. 244 k.k. odnosi się do zakazów orzeczonych przez każdy sąd (cywilny, administracyjny lub karny), niezależnie od tego, czy podstawą materialnoprawną orzeczenia zakazu było popełnienie przestępstwa, wykroczenia, czy też zakaz został orzeczony jako środek karny lub zabezpieczający. Kluczowy jest fakt orzeczenia zakazu przez sąd.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na wcześniejsze orzecznictwo (uchwała I KZP 3/94), które jednoznacznie wskazało, że art. 244 k.k. chroni prawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości i obejmuje wszystkie przypadki nierespektowania orzeczenia sądu o zakazie. Sąd podkreślił, że przepis ten nie nawiązuje do konkretnej podstawy materialnoprawnej orzeczenia zakazu, lecz do faktu jego orzeczenia przez sąd.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa podjęcia uchwały
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Józef B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Ludwik M. | osoba_fizyczna | powód |
| Zakład Przetwórstwa Owoców i Warzyw „W.” | inne | podmiot gospodarczy |
| Zakład Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego „P.” w D. | inne | podmiot gospodarczy |
Przepisy (6)
Główne
k.k. art. 244
Kodeks karny
Przepis penalizuje niestosowanie się do orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia działalności, przy czym zakaz ten może dotyczyć działalności w ogóle, a nie tylko działalności gospodarczej. Ochrona prawnokarna obejmuje zakazy orzeczone przez każdy sąd (cywilny, administracyjny, karny).
Pomocnicze
k.k. art. 39 § pkt 2
Kodeks karny
Wskazuje na środek karny w postaci zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej.
k.p.k. art. 441 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa prawna przekazania zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.
u.z.n.k. art. 18 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
Pozwala na orzeczenie nakazujące zaniechania niedozwolonych działań oraz usunięcia ich skutków, co nie jest tożsame z zakazem prowadzenia działalności.
u.z.n.k. art. 24
Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
Dotyczy czynu wyczerpującego dyspozycję tego przepisu.
p.w.p. art. 305 § ust. 1
Prawo własności przemysłowej
Dotyczy czynu wyczerpującego dyspozycję tego przepisu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakaz prowadzenia działalności w rozumieniu art. 244 k.k. obejmuje zakazy orzeczone przez każdy sąd, niezależnie od podstawy materialnoprawnej. Zakaz prowadzenia działalności w rozumieniu art. 244 k.k. oznacza zakaz prowadzenia działalności w ogóle, a nie tylko zakazanie konkretnych, niedozwolonych działań.
Godne uwagi sformułowania
Przedmiotem ochrony przepisu art. 244 k.k. jest orzeczenie każdego sądu (cywilnego, administracyjnego lub karnego), zawierające zakaz określonej w nim działalności, także innej niż gospodarcza. Zakaz prowadzenia działalności, w rozumieniu art. 244 k.k., oznacza zabronienie komuś podejmowania takich działań, które w pełni wyczerpują treść i sensowej działalności w okresie, na który został orzeczony.
Skład orzekający
W. Kozielewicz
przewodniczący
A. Siuchniński
sprawozdawca
J. Sobczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia art. 244 k.k. w kontekście różnych rodzajów zakazów orzekanych przez sądy, rozróżnienie między zakazem prowadzenia działalności a zakazem naruszania praw."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd niższej instancji przedstawił zagadnienie prawne, które Sąd Najwyższy uznał za już rozstrzygnięte lub nieistniejące w danej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii wykładni przepisu karnego, który ma zastosowanie w różnych gałęziach prawa. Rozróżnienie między zakazem prowadzenia działalności a zakazem naruszania praw jest kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Czy zakaz naruszenia znaku towarowego to to samo co zakaz prowadzenia działalności? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 157 198,62 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyPOSTANOWIENIE Z DNIA 26 LUTEGO 2004 R. I KZP 47/03 Przedmiotem ochrony przepisu art. 244 k.k. jest orzeczenie każdego sądu (cywilnego, administracyjnego lub karnego), zawierające zakaz okre- ślonej w nim działalności, także innej niż gospodarcza. Przewodniczący: sędzia SN W. Kozielewicz. Sędziowie SN: A. Siuchniński (sprawozdawca), J. Sobczak. Zastępca Prokuratora Generalnego: R. A. Stefański. Sąd Najwyższy w sprawie Józefa B., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w Ł., postanowieniem z dnia 26 listopada 2003 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasad- niczej wykładni ustawy: „Czy określone w art. 244 k.k. zakazy odnosić należy jedynie do orzeczo- nego środka karnego wskazanego w art. 39 pkt 2 k.k., czy też wymieniony przepis kodeksu karnego należy rozpatrywać jedynie przez pryzmat organu orzekającego te zakazy?” p o s t a n o w i ł o d m ó w i ć podjęcia uchwały. Z u z a s a d n i e n i a : Wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 16 czerwca 2003 r. Józef B. uznany został za winnego tego, że w okresie od dnia 24 września 2001 2 r. do dnia 31 grudnia 2001 r., działając z góry powziętym zamiarem, jako właściciel Zakładu Przetwórstwa Owoców i Warzyw „W.” oznaczył podro- bionym znakiem towarowym „Polonez” produkowane przez siebie przetwo- ry owocowo - warzywne w postaci chrzanu tartego, kremu chrzanowego, majonezu stołowego i ćwikły z chrzanem, o łącznej wartości 157 198,62 zł i z takim znakiem wprowadził je do obrotu oraz, że w wymienionym okresie za pomocą technicznych środków reprodukcji skopiował zewnętrzną postać przetworu w postaci nakrętki typu Twist - off z napisem „Polonaise” produ- kowanego przez Zakład Przetwórstwa Owocowo Warzywnego „P.” w D., i tak skopiowany pod nazwą „Polonez” w postaci chrzanu tartego, ćwikły z chrzanem o łącznej wartości 157 198, 62 zł wprowadził do obrotu, stwarza- jąc tym możliwość wprowadzenia klientów w błąd co do tożsamości produ- centa i produktu, czym wyrządził poważną szkodę Ludwikowi M. - właści- cielowi Zakładu Przetwórstwa Owocowo Warzywnego „P.” w D. Jednocze- śnie w wymienionym okresie działając z góry powziętym zamiarem jako właściciel Zakładu Przetwórstwa Owoców i Warzyw „W.” nałożył znak „Po- lonez” na wyprodukowane przez siebie przetwory w postaci chrzanu tarte- go, wprowadzając go następnie do obrotu, a także wprowadził do obrotu krem chrzanowy i majonez stołowy ze znakiem „Polonez”, jak również na- łożył znak „Polonez" i nie usunął go z wyprodukowanego przez siebie chrzanu tartego w słoikach przechowywanych w magazynie zakładu oraz nie usunął znaku towarowego „Polonez” z wyprodukowanych przetworów, w postaci majonezu stołowego, kremu chrzanowego znajdujących się w magazynie zakładu, czym nie zastosował się do orzeczonego, w dniu 10 września 1999 r. w wyroku Sądu Okręgowego w Ł., nakazu zaniechania nakładania znaku „Polonez” na produkowane przez siebie przetwory, za- niechania wprowadzania do obrotu towarów oznaczonych znakiem „Polo- nez” oraz nakazu usunięcia nałożonego na towary znaku towarowego „Po- lonez” ze wszystkich towarów będących w jego dyspozycji – to jest doko- 3 nania czynu wyczerpującego dyspozycję art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. Nr 49 z 2001 r. poz. 508) i art. 24 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. „o zwalczaniu nieucz- ciwej konkurencji” ( Dz. U. Nr 47, poz. 211 ze zm.) i art. 244 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Wyrok ten zaskarżył apelacją obrońca Józefa B. Sąd Okręgowy w Ł., uznając, że przy rozpoznaniu tego środka odwo- ławczego wyłoniło się zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wy- kładni ustawy, wyrażające się w pytaniu „czy określone w art. 244 k.k. za- kazy odnosić należy jedynie do orzeczonego środka karnego wskazanego w art. 39 pkt 2 k.k., czy też wymieniony przepis kodeksu karnego należy rozpatrywać jedynie przez pryzmat organu orzekającego te zakazy”, po- stanowieniem z dnia 26 listopada 2003 r., na podstawie art. 441 § l k.p.k., przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia to zagadnienie. W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd ten wskazał, że w pi- śmiennictwie prawniczym zakres obowiązywania określonych w art. 244 k.k. zakazów „zajmowania stanowiska, wykonywania zawodu, prowadzenia działalności lub prowadzenia pojazdów” postrzega się przez pryzmat orze- czonych środków karnych, co – zdaniem tego Sądu – znalazło potwierdze- nie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, skoro w uzasadnieniu uchwały z dnia 8 lutego 2000 r. (I KZP 50/99, OSNKW z. 3-4, poz. 24) wskazano, iż „niestosowanie się do orzeczonych przez sąd środków karnych podważa ich celowość i skuteczność, przez co godzi w wymiar sprawiedliwości”. Zdaniem Sądu Okręgowego, to zapatrywanie „wyraźnie ogranicza zakazy z art. 244 k.k. do orzekanych przez sąd środków karnych wymienionych w art. 39 pkt 2 i 3 k.k.”. Jednak w uchwale z dnia 22 marca 1994 r. (I KZP 3/94, OSNKW z 1994, z. 5-6, poz. 29) Sąd Najwyższy stwierdził że „Przepis art. 259 (obec- nie 244 przypisek SN) k.k. wiąże penalizowanie nierespektowania wymie- 4 nionych w nim zakazów z rodzajem organu, który wydał orzeczenie usta- nawiające określony zakaz, a nie z podstawą materialnoprawną orzeczenia tego zakazu”, Zdaniem Sadu Okręgowego prowadzi to do wniosku, że niestosowanie się do zakazu zajmowania stanowiska, wykonywania zawo- du lub prowadzenia działalności albo prowadzenia pojazdów winno się w każdym przypadku wiązać z orzeczeniem wydanym przez sąd, i nie jest uzależnione od materialnoprawnej podstawy, na której orzeczono wymie- nione w art. 244 k.k. zakazy. Dopatrując się wobec tego sprzeczności pomiędzy stanowiskiem doktryny i niejednolitym orzecznictwem Sądu Najwyższego, Sąd Okręgo- wy w Ł., uznał, że wyłoniło się w przedmiotowej sprawie zagadnienie praw- ne wymagające zasadniczej wykładni ustawy, odzwierciedlające się w przytoczonym już poprzednio pytaniu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zagadnienie prawne, które zostało przedstawione Sądowi Najwyż- szemu do rozstrzygnięcia dotyczące tego, czy „określone w art. 244 k.k. zakazy odnosić należy jedynie do orzeczonego środka karnego wskazane- go w art. 39 pkt 2 k.k., czy też wymieniony przepis kodeksu karnego należy rozpatrywać jedynie przez pryzmat organu orzekającego te zakazy”, zosta- ło już właściwie w orzecznictwie rozstrzygnięte a sposób jego rozstrzygnię- cia nie budzi w doktrynie sporów. W uchwale z dnia 22 marca 1994 r. (I KZP 3/94, OSNKW 1994, z. 5-6, poz. 29) Sąd Najwyższy, co prawda na gruncie art. 259 k.k. z 1969 r. (art. 244 k.k. z 1997 r. ma jednak treść iden- tyczną), wskazał że przepis ten „nie nawiązuje ani do zakazu orzeczonego jako kara dodatkowa za popełnienie przestępstwa (art. 38 pkt 3 i 4 k.k. oraz art. 42 i 43 k.k.), ani do zakazu orzeczonego jako kara dodatkowa za po- pełnienie wykroczenia (art. 28 § l pkt l i 2 k.w. oraz przepisy szczególne, przewidujące stosowanie kar zakazu), ani też do zakazu orzeczonego tytu- łem środka zabezpieczającego (art. 103 § l i 2 k.k. oraz art. 42 i 43 k.k.), 5 obejmując wszystkie przypadki niezastosowania się (...) do orzeczonego przez sąd zakazu ...” skoro w swej istocie chroni prawidłowe funkcjono- wanie organów wymiaru sprawiedliwości i w konsekwencji objęte są nim wszystkie przypadki nierespektowania orzeczenia sądu o zakazie. W każ- dym razie w powołanej uchwale wprost wyjaśnione zostało, że zakazy wy- mienione w art. 244 k.k. są przedmiotem ochrony tego przepisu zawsze wtedy, gdy zostaną orzeczone przez Sąd niezależnie od tego, czy mate- rialną podstawę orzeczenia zakazu stanowiło popełnienie przestępstwa czy wykroczenia, jak również niezależnie od tego, czy w przypadku popełnienia czynu zabronionego stypizowanego w kodeksie karnym, zakaz orzeczony został jako kara dodatkowa (obecnie środek karny), czy też tytułem środka zabezpieczającego (powyższe stwierdzenie w równym stopniu należy od- nosić do środka karnego wskazanego w art. 276 k.p.k., gdy został on za- stosowany przez sąd), a zatem używając formuły zawartej w pytaniu praw- nym, należy je postrzegać „przez pryzmat organu orzekającego te zakazy”. Rzecz jasna, Sąd Najwyższy nie zajmował się tu kwestią wykładni pojęcia „zakaz prowadzenia działalności”, a w szczególności jego relacji do orzekanego tytułem środka karnego zakazu „prowadzenia określonej dzia- łalności gospodarczej”. Natomiast, jeśli wniknąć w istotę pytania Sądu Okręgowego w Ł., i w część motywacyjną postanowienia formułującego to pytanie, należy stwierdzić, że sądowi odwoławczemu w istocie nie chodzi o to czy przepis art. 244 k.k. wiąże penalizację nierespektowania wymienio- nych w nim zakazów wyłącznie z podstawą materialnoprawną orzeczenia tego zakazu, lecz właśnie o zakres znaczeniowy pojęcia „zakaz prowadze- nia działalności” użytego w tym przepisie oraz o jego relację do pojęcia „zakaz prowadzenia (...) działalności gospodarczej” orzekanego jako środ- ka karnego. Kwestia ta rzeczywiście rodzi pewne trudności interpretacyjne. 6 Wykładnia językowa nadaje pojęciu „działalność” następujące zna- czenie: działalność, to szereg zachowań podejmowanych przez człowieka lub grupę ludzi, które nakierowane są na osiągnięcie jakiegoś celu („to ze- spół czynności, działań, podejmowanych w jakimś celu, zakresie, czynny udział w czymś, działanie, praca” – por. E. Soból (red.) „Nowy słownik języ- ka polskiego", Warszawa 2002,s. 170). Natomiast działalność gospodar- cza, w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) to wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, bu- dowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja za- sobów naturalnych (art. 2 ust. l). Jasne jest zatem, iż w sensie językowym pojęcie „działalność” tworzy zbiór obejmujący znacznie więcej zachowań człowieka niż pojęcie „działalność gospodarcza”. Kodeks karny z 1969 roku w art. 38 pkt 3 in fine wprowadził karę do- datkową zakazu prowadzenia określonej działalności, przykładowo wymie- niając w art. 42 § 2 (na co wskazuje użycie formuły „w szczególności”), iż może on dotyczyć działalności wytwórczej, przetwórczej, handlowej i usłu- gowej. Jak podkreślano w literaturze, zakaz ten mógł dotyczyć także dzia- łalności innego rodzaju - badawczej, artystycznej itp. (K. Buchała: Prawo karne materialne, Warszawa 1980, s. 539). W tym kontekście treść art. 259 tego Kodeksu nie rodziła wątpliwości, gdy określała odpowiedzialność kar- ną osoby, wobec której orzeczony został przez sąd zakaz „prowadzenia działalności”. Kodeks karny z 1997 r. wprowadził środek karny zakazu „prowadze- nia określonej działalności gospodarczej” (art. 39 pkt. 2 w zw. z art. 41 § 2 k.k.), ale znamiona przestępstwa „niestosowania się do zakazu” określił (w art. 244) analogicznie jak w Kodeksie karnym z 1969 r. (w art. 259). Zakładając zatem racjonalność działania ustawodawczego, nakazu- jącą przecież przyjąć, że jest to celowy zabieg zmierzający do penalizacji 7 nierespektowania orzekanych przez sąd zakazów prowadzenia działalności w ogóle, a nie tylko prowadzenia działalności gospodarczej, należałoby opowiedzieć się za szeroką wykładnią art. 244 k.k., bowiem mowa jest w nim nie o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej, ale o zakazie prowadzenia działalności bez jej bliższego określenia (to wskazuje, że ustawodawca zmierzał do objęcia penalizacją nie tylko sprawców naruszeń zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej, który to zakaz został orzeczony w ramach środka karnego, ale również sprawców naru- szeń innych, orzekanych przez sądy zakazów). Przekonuje o trafności ta- kiego stanowiska to, że wymienione w art. 244 k.k. zakazy (zakaz zajmo- wania stanowiska, wykonywania zawodu i prowadzenia pojazdów) określo- no identycznie jak w art. 39 k.k z 1997 r. i nie budzi wątpliwości, iż mowa jest o zakazach orzekanych tytułem środka karnego, a jedynie zakaz „pro- wadzenia działalności” ujęto szerzej niż w tym przepisie (por. T. Jasiński: Skutki naruszenia zakazu z art. 172 ust. l prawa upadłościowego. Zagad- nienia wybrane, PPH 2000, Nr 10, s. 31). Jeżeli, wedle intencji ustawodawcy, przedmiotem ochrony normy z art. 244 k.k. jest szeroko rozumiane dobro wymiaru sprawiedliwości, to uznać trzeba, iż penalizowane jest także nierespektowanie zakazu prowa- dzenia działalności orzekane na podstawie przepisów prawa cywilnego lub administracyjnego w toku właściwego postępowania (cywilnego lub admini- stracyjnego). W tych przypadkach niekiedy orzekane są nakazy niepodej- mowania określonych zachowań. Należy zatem zaznaczyć, iż zakaz (pro- wadzenia) działalności oznacza zabronienie komuś podejmowania okre- ślonych działań, zachowań, które składają się na ową działalność w okre- sie, na który został orzeczony (A. Marek: Prawo karne. Zagadnienia teorii i praktyki, Warszawa 1997, s. 273). Nie wydaje się konieczne, aby zakaz ten wyrażony był od strony negatywnej. Wydaje się, że dopuszczalne jest tak- że sformułowanie zakazu od strony pozytywnej w postaci nakazu po- 8 wstrzymywania się od określonej działalności czy zachowań. Takie ukształ- towanie zakazu nie jest także obce historii polskiego prawa karnego. Ana- logiczne rozwiązanie w zakresie formułowania zakazu znane było Kodek- sowi karnemu z 1932 roku. W art. 44 pkt c tego Kodeksu ujęta została kara dodatkowa w postaci utraty prawa wykonywania zawodu, która – co do istoty – odpowiada środkowi karnemu zakazu wykonywania zawodu, okre- ślonemu w art. 39 pkt 2 k.k. Podsumowując: przedmiotem ochrony przepisu z art. 244 k.k. jest orzeczenie każdego sądu (cywilnego, administracyjnego lub karnego), za- wierające zakaz określonej w nim działalności, także innej niż gospodar- cza. Wprawdzie w dotychczasowym piśmiennictwie prawa karnego wska- zuje się, iż prawnokarną ochroną art. 244 k.k. objęto zakazy przewidziane w k.k., odwołując się przede wszystkim do środków karnych (por. J. Bafia, K. Mioduski, M. Siewierski: Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, t. II, Warszawa 1987, s. 438; G. Bogdan, K. Buchała, Z. Ćwiąkalski, M. Dą- browska – Kardas, P. Kardas, J. Majewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szew- czyk, W. Wróbel, A. Zoll: Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, Kraków 1999, s. 850; O. Górniok, S. Hoc, S. M. Przyjemski: Kodeks kara- ny. Komentarz, t. III. Gdańsk 1999, s. 284; A. Marek: Komentarz do kodek- su karnego. Część szczególna, Warszawa 2000, s. 237; B. Kunicka- Michalska: Przestępstwa przeciwko ochronie informacji i wymiarowi spra- wiedliwości. Rozdział XXX i XXXIII Kodeksu karnego. Komentarz, Warsza- wa 2000, s. 200-203; R. Góral, O. Górniok: Przestępstwa przeciwko insty- tucjom państwowym i wymiarowi sprawiedliwości. Rozdział XXIX i XXX Kodeksu karnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 201), jednak w wymie- nionych komentarzach nie zajmowano się w sposób szczegółowy proble- matyką znaczenia pojęcia „prowadzenie działalności” użytego w tym prze- 9 pisie, zwłaszcza w kontekście jego usytuowania w rozdziale XXX, grupują- cym przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości. Rozstrzygnięcie tego problemu nie ma jednak wpływu na prawidłowe rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w postępowaniu odwoławczym. Jak bowiem wynika z akt Sądu Okręgowego w Ł., w sprawie z po- wództwa Ludwika M. – Zakład Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego w D. przeciwko Józefowi B. – Zakład Przetwórstwa Owoców i Warzyw „W.” o naruszenie prawa do znaku towarowego, prawomocnym wyrokiem z dnia 10 września 1999 r.: 1. zakazano Józefowi B., prowadzącemu działalność gospodarczą jako Zakład Przetwórstwa Owoców i Warzyw „W.”, naruszania prawa do za- rejestrowanego na rzecz Ludwika M. prowadzącego działalność gospo- darczą jako Zakład Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego w D. znaku towarowego „POLONAISE ®” przez zaniechanie: a) nakładania znaku „POLONEZ ®” na produkowany przez pozwanego chrzan tarty, b) wprowadzania do obrotu towarów oznaczonych znakiem „POLONEZ ®”, 2. nakazano pozwanemu usunięcie nałożonego na towary znaku towaro- wego „POLONEZ ®" ze wszystkich towarów znajdujących się w dyspo- zycji pozwanego. Ponieważ przedmiotem przekazania do Sądu Najwyższego może być tylko takie zagadnienie prawne, które wymaga zasadniczej wykładni usta- wy i które wyłoni się przy rozpoznawaniu środka odwoławczego, powstaje rzeczywiście pytanie (na co zwrócono uwagę we wniosku Prokuratora Ge- neralnego), czy skoro zakazano Józefowi B. naruszania prawa do zareje- strowanego znaku towarowego „Polonaise” przez zaniechanie nakładania tego znaku na produkowany chrzan tarty oraz wprowadzania do obrotu to- warów oznaczonych tym znakiem oraz nakazano mu usunięcie nałożonego 10 na towary tego znaku ze wszystkich towarów znajdujących się w jego dys- pozycji, to zakaz taki jest równoznaczny z „zakazem działalności”?. Art. 18 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003, Nr 153, poz. 1503 ze zm.) zezwala na orzeczenie nakazujące zaniechania niedozwolonych działań oraz usu- nięcia ich skutków. Jednak takie orzeczenie nie oznacza zakazu prowa- dzenia działalności. W każdym razie in concreto należy uznać, że skoro zakazano Józefowi B. tylko naruszania prawa do zarejestrowanego znaku towarowego „Polonaise” przez zaniechanie nakładania tego znaku na pro- dukowany chrzan tarty oraz wprowadzania do obrotu towarów oznaczo- nych tym znakiem oraz nakazano mu usunięcie, nałożonego na towary, tego znaku ze wszystkich towarów znajdujących się w jego dyspozycji, to zakaz taki nie jest równoznaczny z zakazem działalności. Zakaz prowa- dzenia działalności, w rozumieniu art. 244 k.k., oznacza zabronienie komuś podejmowania takich działań, które w pełni wyczerpują treść i sensowej działalności w okresie, na który został orzeczony. W wyroku Sądu Okręgo- wego w Ł. zakazano pozwanemu Józefowi B. tylko niektórych, konkretnych działań składających się na prowadzoną przez niego działalność produkcji polegającej na przetwórstwie owoców i warzyw; nie zakazano mu nato- miast prowadzenia działalności w ogóle, a tylko określonego jej sposobu. Przypomnieć trzeba, że przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może w trybie art. 18 powołanej ustawy żądać zaniechania niedozwolonych działań, natomiast nie może domagać się orzeczenia za- kazu prowadzenia prawnie dopuszczalnej, co do rodzaju, działalności go- spodarczej; może więc skutecznie domagać się na podstawie art. 18 cyt. ustawy zaniechania konkretnych, niedozwolonych działań konkurencyj- nych, nie może natomiast żądać likwidacji konkurencyjnego przedsiębior- stwa, a więc zaniechania przez pozwanych wszelkich działań konkurencyj- 11 nych (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 2 stycznia1996, I ACr 950/95, OSA 1996, z. 6, poz. 26, s. 21). Inaczej rzecz ujmując: skoro Józef B. prowadził działalność gospo- darczą, to zakazanie mu jej prowadzenia jedynie w określonym aspekcie, związanym z ochroną cudzych praw (ochroną znaku towarowego), nie mo- że być utożsamiane z zakazem działalności w rozumieniu art. 244 k.k. Za- kaz „prowadzenia działalności” w stosunku do osoby prowadzącej działal- ność gospodarczą oznacza zakaz prowadzenia takiej działalności w ogóle. Natomiast, jak już wyżej powiedziano, szerokie rozumienie pojęcia „zakaz prowadzenie działalności” użytego w art. 244 k.k. prowadzi do konstatacji, że chodzi o zakaz prowadzenia działalności gospodarczej orzekanej tytu- łem środka karnego lub z innego tytułu orzeczeniem sądu, a także o zakaz prowadzenia innego rodzaju działalności np. artystycznej, dziennikarskiej, badawczej, medycznej, wynalazczej lub polegającej na pełnieniu funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce han- dlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzy- szeniu (ten ostatni orzekany na podstawie art. 373 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, Dz. U. Nr 60, poz. 535). Przedmiotem ochrony z art. 244 k.k. nie są zatem orzeczenia zawierające jedynie zakazy naruszania czyichś praw (np. związanych z ochroną znaku towarowego lub naruszeniem praw autorskich czy praw patentowych, itp.), lecz nie zawierające zakazu prowadzenia działalności danego rodzaju w ogóle. Dlatego, in concreto słusznie wskazano we wniosku Prokuratora Ge- neralnego, że wyrok Sądu Okręgowego w Ł. nie zawiera zakazu działal- ności, nawet jeśli terminowi temu nadać szerokie znaczenie, na które wskazano we wcześniejszych rozważaniach. Przedmiotem przekazania do Sądu Najwyższego może być tylko ta- kie zagadnienie prawne, które wymaga zasadniczej wykładni ustawy i które 12 wyłoni się przy rozpoznawaniu środka odwoławczego, zatem gdy usunięcie wątpliwości co do kwestii prawnych jest warunkiem prawidłowego rozstrzy- gnięcia konkretnej sprawy. Inaczej mówiąc, potrzeba wyjaśnienia zagad- nienia prawnego musi wynikać z okoliczności sprawy. Taka sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. Skoro prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 10 września 1999 r. nie zawiera orzeczenia „zakazu działalności” w rozumieniu art. 244 k.k. (jakkolwiek by to pojęcie rozumieć; jako tożsame z orzeczeniem zaka- zu prowadzenia działalności gospodarczej tytułem środka karnego, czy szeroko tj. jako zakaz określonej działalności) to, rzecz jasna, dokonanie wykładni tego pojęcia nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy w postępowaniu odwoławczym. W tych warunkach Sąd Najwyższy postanowił odmówić udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI