I KZP 47/03

Sąd Najwyższy2004-02-26
SNKarneprzestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwościWysokanajwyższy
art. 244 k.k.wykładnia prawazakaz prowadzenia działalnościśrodek karnyprawo własności przemysłowejnieuczciwa konkurencjaSąd Najwyższyzagadnienie prawne

Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w sprawie wykładni art. 244 k.k. dotyczącej zakresu zakazu prowadzenia działalności, uznając, że w rozpatrywanej sprawie nie wyłoniło się zagadnienie wymagające zasadniczej wykładni ustawy.

Sąd Okręgowy w Ł. przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące wykładni art. 244 k.k., pytając, czy zakazy odnosić należy jedynie do orzeczonego środka karnego, czy też rozpatrywać przepis przez pryzmat organu orzekającego. Sąd Najwyższy, analizując dotychczasowe orzecznictwo i doktrynę, stwierdził, że zagadnienie to zostało już rozstrzygnięte. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że w konkretnej sprawie wyrok sądu niższej instancji nie zawierał zakazu prowadzenia działalności w rozumieniu art. 244 k.k., co oznaczało, że potrzeba wykładni ustawy nie wynikała z okoliczności sprawy. W związku z tym Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.

Sąd Najwyższy rozpatrywał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Ł. na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. Dotyczyło ono wykładni przepisu art. 244 k.k., a konkretnie tego, czy zakazy w nim określone należy odnosić wyłącznie do orzeczonego środka karnego wskazanego w art. 39 pkt 2 k.k., czy też przepis ten należy rozpatrywać przez pryzmat organu orzekającego zakazy. Sąd Okręgowy powziął wątpliwości w związku z rozbieżnościami w orzecznictwie Sądu Najwyższego i doktrynie. Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienie to zostało już rozstrzygnięte w uchwale z dnia 22 marca 1994 r. (I KZP 3/94), która wskazała, że art. 244 k.k. obejmuje wszystkie przypadki niezastosowania się do orzeczonego przez sąd zakazu, niezależnie od podstawy materialnoprawnej jego orzeczenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że przedmiotem ochrony art. 244 k.k. jest orzeczenie każdego sądu (cywilnego, administracyjnego lub karnego) zawierające zakaz określonej działalności, także innej niż gospodarcza. Jednakże, analizując konkretną sprawę, Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 10 września 1999 r. nie zawierał zakazu prowadzenia działalności w rozumieniu art. 244 k.k. Zakazano jedynie naruszania prawa do znaku towarowego przez zaniechanie konkretnych działań (nakładania znaku, wprowadzania do obrotu) oraz nakazano usunięcie znaku z towarów. Sąd Najwyższy uznał, że takie orzeczenie nie jest równoznaczne z zakazem prowadzenia działalności w ogóle, a jedynie z zakazem określonego sposobu prowadzenia tej działalności. Ponieważ potrzeba wykładni ustawy musi wynikać z okoliczności sprawy, a w tym przypadku wyrok sądu niższej instancji nie zawierał zakazu działalności w rozumieniu art. 244 k.k., Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Przepis art. 244 k.k. odnosi się do zakazów orzeczonych przez każdy sąd (cywilny, administracyjny lub karny), niezależnie od tego, czy podstawą materialnoprawną orzeczenia zakazu było popełnienie przestępstwa, wykroczenia, czy też zakaz został orzeczony jako środek karny lub zabezpieczający. Kluczowy jest fakt orzeczenia zakazu przez sąd.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na wcześniejsze orzecznictwo (uchwała I KZP 3/94), które jednoznacznie wskazało, że art. 244 k.k. chroni prawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości i obejmuje wszystkie przypadki nierespektowania orzeczenia sądu o zakazie. Sąd podkreślił, że przepis ten nie nawiązuje do konkretnej podstawy materialnoprawnej orzeczenia zakazu, lecz do faktu jego orzeczenia przez sąd.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa podjęcia uchwały

Strony

NazwaTypRola
Józef B.osoba_fizycznaoskarżony
Ludwik M.osoba_fizycznapowód
Zakład Przetwórstwa Owoców i Warzyw „W.”innepodmiot gospodarczy
Zakład Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego „P.” w D.innepodmiot gospodarczy

Przepisy (6)

Główne

k.k. art. 244

Kodeks karny

Przepis penalizuje niestosowanie się do orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia działalności, przy czym zakaz ten może dotyczyć działalności w ogóle, a nie tylko działalności gospodarczej. Ochrona prawnokarna obejmuje zakazy orzeczone przez każdy sąd (cywilny, administracyjny, karny).

Pomocnicze

k.k. art. 39 § pkt 2

Kodeks karny

Wskazuje na środek karny w postaci zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej.

k.p.k. art. 441 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa prawna przekazania zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.

u.z.n.k. art. 18 § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Pozwala na orzeczenie nakazujące zaniechania niedozwolonych działań oraz usunięcia ich skutków, co nie jest tożsame z zakazem prowadzenia działalności.

u.z.n.k. art. 24

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Dotyczy czynu wyczerpującego dyspozycję tego przepisu.

p.w.p. art. 305 § ust. 1

Prawo własności przemysłowej

Dotyczy czynu wyczerpującego dyspozycję tego przepisu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakaz prowadzenia działalności w rozumieniu art. 244 k.k. obejmuje zakazy orzeczone przez każdy sąd, niezależnie od podstawy materialnoprawnej. Zakaz prowadzenia działalności w rozumieniu art. 244 k.k. oznacza zakaz prowadzenia działalności w ogóle, a nie tylko zakazanie konkretnych, niedozwolonych działań.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem ochrony przepisu art. 244 k.k. jest orzeczenie każdego sądu (cywilnego, administracyjnego lub karnego), zawierające zakaz określonej w nim działalności, także innej niż gospodarcza. Zakaz prowadzenia działalności, w rozumieniu art. 244 k.k., oznacza zabronienie komuś podejmowania takich działań, które w pełni wyczerpują treść i sensowej działalności w okresie, na który został orzeczony.

Skład orzekający

W. Kozielewicz

przewodniczący

A. Siuchniński

sprawozdawca

J. Sobczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia art. 244 k.k. w kontekście różnych rodzajów zakazów orzekanych przez sądy, rozróżnienie między zakazem prowadzenia działalności a zakazem naruszania praw."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd niższej instancji przedstawił zagadnienie prawne, które Sąd Najwyższy uznał za już rozstrzygnięte lub nieistniejące w danej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii wykładni przepisu karnego, który ma zastosowanie w różnych gałęziach prawa. Rozróżnienie między zakazem prowadzenia działalności a zakazem naruszania praw jest kluczowe dla praktyki prawniczej.

Czy zakaz naruszenia znaku towarowego to to samo co zakaz prowadzenia działalności? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 157 198,62 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
POSTANOWIENIE  Z  DNIA  26  LUTEGO  2004  R. 
I  KZP  47/03 
 
 
Przedmiotem ochrony przepisu art. 244 k.k. jest orzeczenie każdego 
sądu (cywilnego, administracyjnego lub karnego), zawierające zakaz okre-
ślonej w nim działalności, także innej niż gospodarcza. 
 
Przewodniczący: sędzia SN W. Kozielewicz. 
Sędziowie SN: A. Siuchniński (sprawozdawca), J. Sobczak.  
Zastępca Prokuratora Generalnego: R. A. Stefański. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Józefa B., po rozpoznaniu przekazanego 
na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w Ł., postanowieniem 
z dnia 26 listopada 2003 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasad-
niczej wykładni ustawy:  
 
„Czy określone w art. 244 k.k. zakazy odnosić należy jedynie do orzeczo-
nego środka karnego wskazanego w art. 39 pkt 2 k.k., czy też wymieniony 
przepis kodeksu karnego należy rozpatrywać jedynie przez pryzmat organu 
orzekającego te zakazy?” 
 
p o s t a n o w i ł   o d m ó w i ć   podjęcia uchwały. 
 
 
Z   u z a s a d n i e n i a : 
 
Wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 16 czerwca 2003 r. Józef 
B. uznany został za winnego tego, że w okresie od dnia 24 września 2001 

 
2
r. do dnia 31 grudnia 2001 r., działając z góry powziętym zamiarem, jako 
właściciel Zakładu Przetwórstwa Owoców i Warzyw „W.” oznaczył podro-
bionym znakiem towarowym „Polonez” produkowane przez siebie przetwo-
ry owocowo - warzywne w postaci chrzanu tartego, kremu chrzanowego, 
majonezu stołowego i ćwikły z chrzanem, o łącznej wartości 157 198,62 zł i 
z takim znakiem wprowadził je do obrotu oraz, że w wymienionym okresie 
za pomocą technicznych środków reprodukcji skopiował zewnętrzną postać 
przetworu w postaci nakrętki typu Twist - off z napisem „Polonaise” produ-
kowanego przez Zakład Przetwórstwa Owocowo Warzywnego „P.” w D., i 
tak skopiowany pod nazwą „Polonez” w postaci chrzanu tartego, ćwikły z 
chrzanem o łącznej wartości 157 198, 62 zł wprowadził do obrotu, stwarza-
jąc tym możliwość wprowadzenia klientów w błąd co do tożsamości produ-
centa i produktu, czym wyrządził poważną szkodę Ludwikowi M. - właści-
cielowi Zakładu Przetwórstwa Owocowo Warzywnego „P.” w D. Jednocze-
śnie w wymienionym okresie działając z góry powziętym zamiarem jako 
właściciel Zakładu Przetwórstwa Owoców i Warzyw „W.” nałożył znak „Po-
lonez” na wyprodukowane przez siebie przetwory w postaci chrzanu tarte-
go,  wprowadzając go następnie do obrotu, a także wprowadził do obrotu  
krem chrzanowy i majonez stołowy ze znakiem „Polonez”, jak również na-
łożył znak „Polonez" i nie usunął go z wyprodukowanego przez siebie 
chrzanu tartego w słoikach przechowywanych w magazynie zakładu oraz 
nie usunął znaku towarowego „Polonez” z wyprodukowanych przetworów, 
w postaci majonezu stołowego, kremu chrzanowego znajdujących się w 
magazynie zakładu, czym nie zastosował się do orzeczonego, w dniu 10 
września 1999 r. w wyroku Sądu Okręgowego w Ł., nakazu zaniechania 
nakładania znaku „Polonez” na produkowane przez siebie przetwory, za-
niechania wprowadzania do obrotu towarów oznaczonych znakiem „Polo-
nez” oraz nakazu usunięcia  nałożonego na towary znaku towarowego „Po-
lonez” ze wszystkich towarów będących w jego dyspozycji – to jest doko-

 
3
nania czynu wyczerpującego dyspozycję art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 30 
czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. Nr 49 z 2001 r. 
poz. 508) i art. 24 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. „o zwalczaniu nieucz-
ciwej konkurencji” ( Dz. U. Nr 47, poz. 211 ze zm.) i art. 244 k.k. w zw. z 
art. 12 k.k.  w zw. z art. 11 § 2 k.k. 
Wyrok ten  zaskarżył apelacją obrońca Józefa B. 
Sąd Okręgowy w Ł., uznając, że przy rozpoznaniu tego środka odwo-
ławczego wyłoniło się zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wy-
kładni ustawy, wyrażające się w pytaniu „czy określone w art. 244 k.k. za-
kazy odnosić należy jedynie do orzeczonego środka karnego wskazanego 
w art. 39 pkt 2 k.k., czy też wymieniony przepis kodeksu karnego należy 
rozpatrywać jedynie przez pryzmat organu orzekającego te zakazy”,  po-
stanowieniem z dnia 26 listopada 2003 r., na podstawie art. 441 § l k.p.k., 
przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia to zagadnienie.  
W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd ten wskazał, że w pi-
śmiennictwie prawniczym zakres obowiązywania określonych w art. 244 
k.k. zakazów „zajmowania stanowiska, wykonywania zawodu, prowadzenia 
działalności lub prowadzenia pojazdów” postrzega się przez pryzmat orze-
czonych środków karnych, co – zdaniem tego Sądu – znalazło potwierdze-
nie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, skoro w uzasadnieniu uchwały z 
dnia 8 lutego 2000 r. (I KZP 50/99, OSNKW z. 3-4, poz. 24)    wskazano, iż 
„niestosowanie się do orzeczonych przez sąd środków karnych podważa 
ich celowość i skuteczność, przez co godzi w wymiar sprawiedliwości”. 
Zdaniem Sądu Okręgowego, to zapatrywanie „wyraźnie ogranicza zakazy z 
art. 244 k.k. do orzekanych przez sąd środków karnych wymienionych w 
art. 39 pkt 2 i 3 k.k.”.   
Jednak w uchwale z dnia 22 marca 1994 r. (I KZP 3/94,  OSNKW z 
1994, z. 5-6, poz. 29) Sąd Najwyższy stwierdził że „Przepis art. 259 (obec-
nie 244 przypisek SN) k.k. wiąże penalizowanie nierespektowania wymie-

 
4
nionych w nim zakazów z rodzajem organu, który wydał orzeczenie usta-
nawiające określony zakaz, a nie z podstawą materialnoprawną orzeczenia 
tego zakazu”, Zdaniem Sadu Okręgowego prowadzi to  do wniosku, że 
niestosowanie się do zakazu zajmowania stanowiska, wykonywania zawo-
du lub prowadzenia działalności albo prowadzenia pojazdów winno się w 
każdym przypadku wiązać z orzeczeniem wydanym przez sąd, i nie jest  
uzależnione od materialnoprawnej podstawy, na której orzeczono  wymie-
nione w art. 244 k.k. zakazy. 
Dopatrując się wobec tego sprzeczności pomiędzy stanowiskiem 
doktryny i niejednolitym  orzecznictwem Sądu Najwyższego, Sąd Okręgo-
wy w Ł., uznał, że wyłoniło się w przedmiotowej sprawie zagadnienie praw-
ne wymagające zasadniczej wykładni ustawy, odzwierciedlające się w 
przytoczonym już poprzednio pytaniu.   
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zagadnienie prawne, które zostało przedstawione Sądowi Najwyż-
szemu do rozstrzygnięcia dotyczące tego, czy „określone w art. 244 k.k. 
zakazy odnosić należy jedynie do orzeczonego środka karnego wskazane-
go w art. 39 pkt 2 k.k., czy też wymieniony przepis kodeksu karnego należy 
rozpatrywać jedynie przez pryzmat organu orzekającego te zakazy”,  zosta-
ło już właściwie w orzecznictwie rozstrzygnięte a sposób jego rozstrzygnię-
cia nie budzi w doktrynie sporów. W uchwale z dnia 22 marca 1994 r. (I 
KZP 3/94, OSNKW 1994, z. 5-6, poz. 29) Sąd Najwyższy, co prawda na 
gruncie art. 259 k.k. z 1969 r. (art. 244 k.k. z 1997 r. ma jednak treść iden-
tyczną), wskazał że przepis ten „nie nawiązuje ani do zakazu orzeczonego 
jako kara dodatkowa za popełnienie przestępstwa (art. 38 pkt 3 i 4 k.k. oraz 
art. 42 i 43 k.k.), ani do zakazu orzeczonego jako kara dodatkowa za po-
pełnienie wykroczenia (art. 28 § l pkt l i 2 k.w. oraz przepisy szczególne, 
przewidujące stosowanie kar zakazu), ani też do zakazu orzeczonego tytu-
łem środka zabezpieczającego (art. 103 § l i 2 k.k. oraz art. 42 i 43 k.k.), 

 
5
obejmując wszystkie przypadki niezastosowania się (...) do orzeczonego 
przez sąd zakazu ...”  skoro  w swej istocie chroni prawidłowe funkcjono-
wanie organów wymiaru sprawiedliwości i w konsekwencji objęte są nim 
wszystkie przypadki nierespektowania orzeczenia sądu o zakazie. W każ-
dym razie w powołanej uchwale wprost wyjaśnione zostało, że zakazy wy-
mienione w art. 244 k.k. są przedmiotem ochrony tego przepisu zawsze 
wtedy, gdy zostaną orzeczone przez Sąd niezależnie od tego, czy mate-
rialną podstawę orzeczenia zakazu stanowiło popełnienie przestępstwa czy 
wykroczenia, jak również niezależnie od tego, czy w przypadku popełnienia 
czynu zabronionego stypizowanego w kodeksie karnym, zakaz orzeczony 
został jako kara dodatkowa (obecnie środek karny), czy też tytułem środka 
zabezpieczającego (powyższe stwierdzenie w równym stopniu należy od-
nosić do środka karnego wskazanego w art. 276 k.p.k., gdy został on za-
stosowany przez sąd), a zatem używając formuły zawartej w pytaniu praw-
nym, należy je postrzegać „przez pryzmat organu orzekającego te zakazy”.   
Rzecz jasna,  Sąd Najwyższy nie zajmował się tu kwestią wykładni 
pojęcia „zakaz prowadzenia działalności”, a w szczególności jego relacji do  
orzekanego tytułem środka karnego zakazu „prowadzenia określonej dzia-
łalności gospodarczej”. Natomiast, jeśli wniknąć w istotę pytania Sądu 
Okręgowego w Ł., i w część motywacyjną postanowienia formułującego to 
pytanie, należy stwierdzić, że sądowi odwoławczemu w istocie nie chodzi o 
to czy przepis art. 244 k.k. wiąże penalizację nierespektowania wymienio-
nych w nim zakazów wyłącznie z podstawą materialnoprawną orzeczenia 
tego zakazu, lecz właśnie o zakres znaczeniowy pojęcia „zakaz prowadze-
nia działalności” użytego w tym przepisie oraz o jego relację do pojęcia 
„zakaz  prowadzenia (...) działalności gospodarczej” orzekanego jako środ-
ka karnego.  
Kwestia ta rzeczywiście rodzi pewne trudności interpretacyjne. 

 
6
Wykładnia językowa nadaje  pojęciu „działalność” następujące zna-
czenie: działalność, to szereg zachowań podejmowanych przez człowieka 
lub grupę ludzi, które nakierowane są na osiągnięcie jakiegoś celu („to ze-
spół czynności, działań, podejmowanych w jakimś celu, zakresie, czynny 
udział w czymś, działanie, praca” – por. E. Soból (red.) „Nowy słownik języ-
ka polskiego", Warszawa 2002,s. 170). Natomiast  działalność gospodar-
cza,  w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności 
gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) to wykonywana w sposób 
zorganizowany i ciągły zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, bu-
dowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja za-
sobów naturalnych (art. 2 ust. l). Jasne jest zatem, iż w sensie językowym 
pojęcie „działalność” tworzy zbiór obejmujący znacznie więcej zachowań 
człowieka niż pojęcie „działalność gospodarcza”. 
Kodeks karny z 1969 roku w art. 38 pkt 3 in fine wprowadził karę do-
datkową zakazu prowadzenia określonej działalności, przykładowo wymie-
niając w art. 42 § 2 (na co wskazuje użycie formuły „w szczególności”), iż 
może on dotyczyć działalności wytwórczej, przetwórczej, handlowej i usłu-
gowej. Jak podkreślano w literaturze, zakaz ten mógł dotyczyć także dzia-
łalności innego rodzaju - badawczej, artystycznej itp. (K. Buchała: Prawo 
karne materialne, Warszawa 1980, s. 539). W tym kontekście treść art. 259 
tego Kodeksu nie rodziła wątpliwości, gdy określała odpowiedzialność kar-
ną osoby, wobec której orzeczony został przez sąd zakaz „prowadzenia 
działalności”. 
Kodeks karny z 1997 r. wprowadził środek karny zakazu „prowadze-
nia określonej działalności gospodarczej” (art. 39 pkt. 2 w zw. z art. 41 § 2 
k.k.), ale znamiona przestępstwa „niestosowania się do zakazu” określił (w 
art. 244) analogicznie jak w Kodeksie karnym z 1969 r. (w art. 259).  
Zakładając zatem racjonalność działania ustawodawczego, nakazu-
jącą przecież przyjąć, że jest to celowy zabieg zmierzający do penalizacji  

 
7
nierespektowania orzekanych przez sąd zakazów prowadzenia działalności 
w ogóle, a nie tylko prowadzenia działalności gospodarczej, należałoby 
opowiedzieć się za szeroką wykładnią art. 244 k.k., bowiem mowa jest w 
nim nie o zakazie prowadzenia  działalności gospodarczej, ale o zakazie 
prowadzenia działalności bez jej bliższego określenia (to wskazuje, że 
ustawodawca zmierzał do objęcia penalizacją nie tylko sprawców naruszeń 
zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej, który to zakaz 
został orzeczony w ramach środka karnego, ale również  sprawców naru-
szeń innych, orzekanych przez sądy zakazów).  Przekonuje o trafności ta-
kiego stanowiska to, że wymienione w art. 244 k.k. zakazy (zakaz zajmo-
wania stanowiska, wykonywania zawodu i prowadzenia pojazdów) określo-
no  identycznie jak w art. 39 k.k z 1997 r. i nie  budzi wątpliwości, iż mowa 
jest o zakazach orzekanych tytułem środka karnego, a jedynie zakaz „pro-
wadzenia działalności”  ujęto szerzej niż w tym przepisie (por. T. Jasiński: 
Skutki naruszenia zakazu z art. 172 ust. l prawa upadłościowego. Zagad-
nienia wybrane, PPH 2000, Nr 10, s. 31). 
Jeżeli, wedle intencji ustawodawcy, przedmiotem ochrony normy z 
art. 244 k.k. jest szeroko rozumiane dobro wymiaru sprawiedliwości, to 
uznać trzeba, iż penalizowane jest także nierespektowanie zakazu prowa-
dzenia działalności orzekane na podstawie przepisów prawa cywilnego lub 
administracyjnego w toku właściwego postępowania (cywilnego lub admini-
stracyjnego). W tych przypadkach niekiedy orzekane są nakazy niepodej-
mowania określonych zachowań. Należy zatem zaznaczyć, iż zakaz (pro-
wadzenia) działalności oznacza zabronienie komuś podejmowania okre-
ślonych działań, zachowań, które składają się na ową działalność w okre-
sie, na który został orzeczony (A. Marek: Prawo karne. Zagadnienia teorii i 
praktyki, Warszawa 1997, s. 273). Nie wydaje się konieczne, aby zakaz ten 
wyrażony był od strony negatywnej. Wydaje się, że dopuszczalne jest tak-
że sformułowanie zakazu od strony pozytywnej w postaci nakazu po-

 
8
wstrzymywania się od określonej działalności czy zachowań. Takie ukształ-
towanie zakazu nie jest także obce historii polskiego prawa karnego. Ana-
logiczne rozwiązanie w zakresie formułowania zakazu znane było Kodek-
sowi karnemu z 1932 roku. W art. 44 pkt c tego Kodeksu ujęta została kara 
dodatkowa w postaci utraty prawa wykonywania zawodu, która – co do 
istoty – odpowiada środkowi karnemu zakazu wykonywania zawodu, okre-
ślonemu w art. 39 pkt 2 k.k. 
Podsumowując: przedmiotem ochrony przepisu z art. 244 k.k. jest 
orzeczenie każdego sądu (cywilnego, administracyjnego lub karnego), za-
wierające zakaz określonej w nim działalności, także innej niż gospodar-
cza. 
Wprawdzie w dotychczasowym piśmiennictwie prawa karnego wska-
zuje się, iż prawnokarną ochroną art. 244 k.k. objęto zakazy przewidziane 
w k.k., odwołując się przede wszystkim do środków karnych (por. J. Bafia, 
K. Mioduski, M. Siewierski: Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, t. 
II, Warszawa 1987, s. 438; G. Bogdan, K. Buchała, Z. Ćwiąkalski, M. Dą-
browska – Kardas, P. Kardas, J. Majewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szew-
czyk, W. Wróbel, A. Zoll: Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, 
Kraków 1999, s. 850; O. Górniok, S. Hoc, S. M. Przyjemski: Kodeks kara-
ny. Komentarz, t. III. Gdańsk 1999, s. 284; A. Marek: Komentarz do kodek-
su karnego. Część szczególna, Warszawa 2000, s. 237; B. Kunicka-
Michalska: Przestępstwa przeciwko ochronie informacji i wymiarowi spra-
wiedliwości. Rozdział XXX i XXXIII Kodeksu karnego. Komentarz, Warsza-
wa 2000, s. 200-203; R. Góral, O. Górniok: Przestępstwa przeciwko insty-
tucjom państwowym i wymiarowi sprawiedliwości. Rozdział XXIX i XXX 
Kodeksu karnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 201), jednak w wymie-
nionych komentarzach nie zajmowano się w sposób szczegółowy proble-
matyką znaczenia pojęcia „prowadzenie działalności” użytego w tym prze-

 
9
pisie, zwłaszcza w kontekście jego usytuowania w rozdziale XXX, grupują-
cym przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości.  
Rozstrzygnięcie tego problemu nie ma jednak wpływu na prawidłowe 
rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w postępowaniu odwoławczym. 
Jak bowiem wynika z akt Sądu Okręgowego w Ł., w sprawie z po-
wództwa Ludwika M. – Zakład Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego w D. 
przeciwko Józefowi B. – Zakład Przetwórstwa Owoców i Warzyw „W.” o 
naruszenie prawa do znaku towarowego, prawomocnym wyrokiem z dnia 
10 września 1999 r.: 
1. zakazano Józefowi B., prowadzącemu działalność gospodarczą jako 
Zakład Przetwórstwa Owoców i Warzyw „W.”, naruszania prawa do za-
rejestrowanego na rzecz Ludwika M. prowadzącego działalność gospo-
darczą jako Zakład Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego w D. znaku 
towarowego „POLONAISE ®” przez zaniechanie: 
a) nakładania znaku „POLONEZ ®” na produkowany przez pozwanego  
chrzan tarty, 
b) wprowadzania do obrotu towarów oznaczonych znakiem „POLONEZ 
®”, 
2. nakazano pozwanemu usunięcie nałożonego na towary znaku towaro-
wego „POLONEZ ®" ze wszystkich towarów znajdujących się w dyspo-
zycji pozwanego. 
Ponieważ przedmiotem przekazania do Sądu Najwyższego może być 
tylko takie zagadnienie prawne, które wymaga zasadniczej wykładni usta-
wy i które wyłoni się  przy rozpoznawaniu środka odwoławczego, powstaje 
rzeczywiście pytanie (na co zwrócono uwagę we wniosku Prokuratora Ge-
neralnego), czy skoro zakazano Józefowi B. naruszania prawa do zareje-
strowanego znaku towarowego „Polonaise” przez zaniechanie nakładania 
tego znaku na produkowany chrzan tarty oraz wprowadzania do obrotu to-
warów oznaczonych tym znakiem oraz nakazano mu usunięcie nałożonego 

 
10
na towary tego znaku ze wszystkich towarów znajdujących się w jego dys-
pozycji, to zakaz taki jest równoznaczny z „zakazem działalności”?.   
Art. 18 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu 
nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003, Nr 153, poz. 1503 ze zm.) zezwala 
na orzeczenie nakazujące zaniechania niedozwolonych działań oraz usu-
nięcia ich skutków. Jednak takie orzeczenie nie oznacza zakazu prowa-
dzenia działalności. W każdym razie in concreto należy uznać, że skoro 
zakazano Józefowi B. tylko naruszania prawa do zarejestrowanego znaku 
towarowego „Polonaise” przez zaniechanie nakładania tego znaku na pro-
dukowany chrzan tarty oraz wprowadzania do obrotu towarów oznaczo-
nych tym znakiem oraz nakazano mu usunięcie, nałożonego na towary, 
tego znaku ze wszystkich towarów znajdujących się w jego dyspozycji, to 
zakaz taki nie jest równoznaczny z zakazem działalności. Zakaz prowa-
dzenia działalności, w rozumieniu art. 244 k.k., oznacza zabronienie komuś 
podejmowania takich działań, które w pełni wyczerpują treść i sensowej 
działalności w okresie, na który został orzeczony. W wyroku Sądu Okręgo-
wego w Ł. zakazano pozwanemu Józefowi B. tylko niektórych, konkretnych 
działań składających się na prowadzoną przez niego działalność produkcji 
polegającej na przetwórstwie owoców i warzyw; nie zakazano mu nato-
miast prowadzenia działalności w ogóle, a tylko określonego jej sposobu. 
Przypomnieć trzeba, że przedsiębiorca, którego interes został zagrożony 
lub naruszony, może w trybie art. 18 powołanej ustawy żądać zaniechania 
niedozwolonych działań, natomiast nie może domagać się orzeczenia za-
kazu prowadzenia prawnie dopuszczalnej, co do rodzaju, działalności go-
spodarczej; może więc skutecznie domagać się na podstawie art. 18 cyt. 
ustawy zaniechania konkretnych, niedozwolonych działań konkurencyj-
nych, nie może natomiast żądać likwidacji konkurencyjnego przedsiębior-
stwa, a więc zaniechania przez pozwanych wszelkich działań konkurencyj-

 
11
nych (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 2 stycznia1996, I ACr 
950/95, OSA 1996, z. 6, poz. 26, s. 21). 
Inaczej rzecz ujmując: skoro Józef B. prowadził działalność gospo-
darczą, to zakazanie mu jej prowadzenia jedynie w określonym aspekcie, 
związanym z ochroną cudzych praw (ochroną znaku towarowego), nie mo-
że być utożsamiane z zakazem działalności w rozumieniu art. 244 k.k. Za-
kaz „prowadzenia działalności” w stosunku do osoby prowadzącej działal-
ność gospodarczą oznacza zakaz prowadzenia takiej działalności w ogóle. 
Natomiast, jak już wyżej powiedziano, szerokie rozumienie pojęcia „zakaz 
prowadzenie działalności” użytego w art. 244 k.k. prowadzi do konstatacji, 
że chodzi o zakaz prowadzenia działalności gospodarczej orzekanej tytu-
łem środka karnego lub z innego tytułu orzeczeniem sądu, a także o zakaz 
prowadzenia innego rodzaju działalności np. artystycznej, dziennikarskiej, 
badawczej, medycznej, wynalazczej lub polegającej na pełnieniu funkcji 
członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce han-
dlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzy-
szeniu (ten ostatni orzekany na podstawie art. 373 ust. 3 ustawy z dnia 28 
lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, Dz. U. Nr 60, poz. 535). 
Przedmiotem ochrony z art. 244 k.k. nie są zatem orzeczenia zawierające 
jedynie zakazy naruszania czyichś praw (np. związanych z ochroną znaku 
towarowego lub naruszeniem praw autorskich czy praw patentowych, itp.), 
lecz nie zawierające zakazu prowadzenia działalności danego rodzaju w 
ogóle.  
Dlatego, in concreto słusznie wskazano we wniosku Prokuratora Ge-
neralnego, że wyrok  Sądu Okręgowego w Ł. nie zawiera zakazu działal-
ności, nawet jeśli terminowi temu nadać szerokie znaczenie, na które 
wskazano we wcześniejszych rozważaniach. 
Przedmiotem przekazania do Sądu Najwyższego może być tylko ta-
kie zagadnienie prawne, które wymaga zasadniczej wykładni ustawy i które 

 
12
wyłoni się przy rozpoznawaniu środka odwoławczego, zatem gdy usunięcie 
wątpliwości co do kwestii prawnych jest warunkiem prawidłowego rozstrzy-
gnięcia konkretnej sprawy. Inaczej mówiąc, potrzeba wyjaśnienia zagad-
nienia prawnego musi wynikać z okoliczności sprawy. Taka sytuacja nie 
zachodzi w przedmiotowej sprawie.  
Skoro prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 10 września 
1999 r. nie zawiera orzeczenia „zakazu działalności” w rozumieniu art. 244 
k.k. (jakkolwiek by to pojęcie rozumieć; jako tożsame z orzeczeniem zaka-
zu prowadzenia działalności gospodarczej tytułem środka karnego, czy 
szeroko tj. jako zakaz określonej działalności) to, rzecz jasna, dokonanie 
wykładni tego pojęcia nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia tej 
sprawy w postępowaniu odwoławczym. 
W tych warunkach Sąd Najwyższy postanowił odmówić udzielenia 
odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI