I KZP 44/05

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  15  GRUDNIA  2005  R. 
I  KZP  44/05 
 
 
Stronie nie przysługuje środek odwoławczy od orzeczeń i innych roz-
strzygnięć wydanych w toku postępowania prowadzonego na podstawie 
ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do 
rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 
(Dz. U. Nr 179, poz. 1843). 
 
Przewodniczący: Prezes SN L. Paprzycki.  
Sędziowie SN: K. Cesarz, W. Kozielewicz (sprawozdawca). 
Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Herzog. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Krzysztofa K. po rozpoznaniu, przedsta-
wionego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Apelacyjny w P., po-
stanowieniem z dnia 6 września 2005 r., zagadnienia prawnego wymaga-
jącego zasadniczej wykładni ustawy: 
 
„Czy dopuszczalne jest złożenie zażalenia na postanowienie oddalające 
skargę strony na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postę-
powaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki na podstawie przepisów 
ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do 
rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwło-
ki?” 
 
p o s t a n o w i ł   odmówić podjęcia uchwały. 
 

 
2 
U Z A S A D N I E N I E 
 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu pytanie prawne zostało sformu-
łowane w następującej sytuacji procesowej. 
Sąd Okręgowy w P., postanowieniem z dnia 8 lipca 2005 r., oddalił 
skargę obrońcy Krzysztofa K. o stwierdzenie przewlekłości postępowania w 
sprawie karnej Sądu Rejonowego w G. i przyznanie od Skarbu Państwa na 
rzecz skarżącego kwoty pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania są-
dowego w wysokości 10 000 zł. 
Na to postanowienie zażalenie złożył obrońca skarżącego. Zostało 
ono przedstawione do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w P. Sąd ten 
uznał, między innymi, że dotychczasowa niejednolita praktyka orzecznicza 
Sądu Najwyższego „stwarza poważną wątpliwość, czy dopuszczalne jest 
złożenie zażalenia na postanowienie oddalające skargę strony na naru-
szenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez 
nieuzasadnionej zwłoki na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 
2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w 
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki”. W związku z tym 
uznał, że w sprawie wyłoniło się zagadnienie prawne wymagające zasadni-
czej wykładni ustawy, które sformułował w zacytowanym na wstępie pyta-
niu. Uzasadniając je wskazał, między innymi, z jednej strony, na orzecze-
nia Sądu Najwyższego w Izbie Karnej: z dnia 31 marca 2005 r., IV KZ 4/05, 
OSNKW 2005, z. 4, poz. 38 i z dnia 1 kwietnia 2005 r., SPK 19/05,  
OSNKW 2005, z. 7 – 8, poz. 67, w których Sąd Najwyższy zajął stanowi-
sko, że przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze (...) nie prze-
widują możliwości zaskarżenia jakichkolwiek orzeczeń czy innych rozstrzy-
gnięć wydanych w postępowaniu w przedmiocie skargi. Z drugiej strony 
zauważył, że w uzasadnieniu uchwały z dnia 28 czerwca 2005 r., III SPZP 
1/05, Sąd Najwyższy w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw 

 
3 
Publicznych wyraził odmienny pogląd, a mianowicie, że dopuszczalne jest 
złożenie zażalenia na postanowienie sądu oddalające skargę. 
Prokurator Prokuratury Krajowej, ustosunkowując się do przedsta-
wionego pytania prawnego, wniósł o odmowę podjęcia uchwały, gdyż jego 
zdaniem, przedstawione przez Sąd Apelacyjny w P. pytanie prawne nie 
spełnia wszystkich wymogów określonych w art. 441 § 1 k.p.k. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Należy podzielić stanowisko Prokuratora Prokuratury Krajowej co do 
tego, że w sprawie brak jest warunków, które, zgodnie z art. 441 § 1 k.p.k., 
pozwalałyby Sądowi Apelacyjnemu w P. na skuteczne wystąpienie o roz-
strzygnięcie zagadnienia prawnego, wymagającego zasadniczej wykładni 
ustawy. 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak też i w doktrynie, utrwalony 
jest pogląd, że skuteczne przekazanie pytania prawnego na podstawie art. 
441 § 1 k.p.k. jest możliwe jedynie wówczas, gdy w sprawie ujawnia się 
zagadnienie o charakterze prawnym, a więc stanowiące istotny problem 
interpretacyjny, a nadto wymagające zasadniczej wykładni ustawy, czyli 
dotyczące przepisu rozbieżnie interpretowanego w praktyce sądowej albo 
przepisu o oczywiście wadliwej redakcji lub niejasno sformułowanego, 
umożliwiającego przeciwstawne interpretacje, a autorytatywne jego wyja-
śnienie może mieć znaczenie prejudycjalne dla kształtowania przyszłego 
orzecznictwa. Zadaniem Sądu Najwyższego działającego w trybie art. 441 
§ 1 k.p.k., nie jest zaś rozstrzyganie praktycznych przypadków, czy udzie-
lanie porad, jak należy postąpić w określonej sytuacji (zob. postanowienia 
Sądu Najwyższego: z dnia 7 sierpnia 1982 r., VI KZP 16/82, OSNPG 1982, 
Nr 10, poz. 139, z dnia 16 czerwca 1993 r., I KZP 14/93, Wok. 1993, z. 11, 
s. 9 – 10, z dnia 28 lipca 1994 r., I KZP 18/94, OSNKW 1994, z. 7 – 8, poz. 
49, z dnia 12 marca 1996 r., I KZP 1/96, Wok. 1996, z. 7, s. 20, z dnia 19 
sierpnia 1999 r., I KZP 25/99, OSNKW 1999, z. 9 – 10, poz. 53, z dnia 17 

 
4 
maja 2000 r., I KZP 7/00, OSNKW 2000, z. 5 – 6, poz. 51, z dnia 22 stycz-
nia 2003 r., I KZP 42/02, niepubl., z dnia 26 lutego 2004 r., I KZP 41/03, 
niepubl., z dnia 21 września 2005 r., I KZP 36/05, niepubl., a także R.A. 
Stefański: Rola Sądu Najwyższego w kształtowaniu jednolitości orzecznic-
twa w sprawach karnych, w: S. Waltoś (red.): Jednolitość orzecznictwa w 
sprawach karnych, Kraków 1998, s. 271 – 282, tenże: Instytucja pytań 
prawnych do Sądu Najwyższego w sprawach karnych, Kraków 2001, s. 
254 – 300; K. Marszał: Proces karny, Katowice 1997, s. 425 – 426; R. 
Kmiecik, E. Skrętowicz: Proces karny, cz. ogólna, Kraków 2003, s. 45 – 
49). 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu przez Sąd Apelacyjny w P., 
postanowieniem z dnia 8 lipca 2005 r., pytanie prawne nie wymaga zasad-
niczej wykładni ustawy, a więc nie może zostać uznane za zagadnienie 
prawne w rozumieniu art. 441 § 1 k.p.k. Należy zgodzić się z Prokuratorem 
Prokuratury Krajowej, że w pytaniu prawnym Sądu Apelacyjnego w P. nie 
wskazano, jaki przepis ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze (...) bu-
dzi wątpliwości i jest w praktyce sądowej rozbieżnie interpretowany. W po-
stanowieniu nie przedstawiono także żadnych rozbieżności w orzecznic-
twie, albowiem za takie nie można uznać stwierdzeń zawartych we frag-
mencie uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego w Izbie Pracy, Ubezpie-
czeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 28 czerwca 2005 r., III SPZP 
1/05. W uchwale tej Sąd Najwyższy wyraził jedynie pogląd, że niedopusz-
czalna jest skarga o wznowienie postępowania zakończonego postanowie-
niem w sprawie ze skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania 
sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. W tej spra-
wie Sąd Najwyższy nie zajmował się kwestią dopuszczalności zaskarżenia 
zażaleniem rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu w sprawie ze skargi 
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu są-
dowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Warto przy tym zwrócić uwagę, że co 

 
5 
do tej ostatniej kwestii w Sądzie Najwyższym Izba Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych zapadały dotychczas jedynie rozstrzy-
gnięcia o odrzuceniu zażaleń wnoszonych od postanowień sądów apela-
cyjnych wydawanych w postępowaniu w przedmiocie skargi na przewle-
kłość postępowania toczącego się w sądach okręgowych, np. sprawy: III 
SZ 10/05, III SO 18/05 i III SO 19/05. W tych orzeczeniach Sąd Najwyższy 
prezentował pogląd, że postępowanie wszczęte na skutek skargi jest po-
stępowaniem incydentalnym w toku procesu cywilnego, którego skarga do-
tyczy, a tym samym postanowienie w przedmiocie skargi na przewlekłość 
w postępowaniu sądowym nie kończy postępowania w sprawie. Ponieważ 
jest to postępowanie incydentalne, to nie stosuje się do niego przepisów 
Konstytucji, przyznających stronie prawo do zaskarżania orzeczeń wyda-
nych w pierwszej instancji (art. 78) oraz przewidujących instancyjność po-
stępowania (art. 176 ust. 1). Podkreślał nadto, że instancyjność postępo-
wania skargowego tamowałaby w istocie rozpoznanie sprawy, w której 
skarga na przewlekłość została wniesiona, a tym samym kolidowałaby z 
celem ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze (...), którym jest przy-
spieszenie toczącego się postępowania, a w konsekwencji rozpoznanie 
sprawy (zob. zwłaszcza uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 
dnia 3 października 2005 r., III SO 19/05, niepubl.). Również Sąd Najwyż-
szy w Izbie Cywilnej jednolicie prezentuje pogląd, że postępowanie wywo-
łane skargą na przewlekłość ma charakter wpadkowy, a postanowienie w 
przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania nie zamyka drogi do 
rozstrzygnięcia sprawy co do istoty i nie podlega zaskarżeniu (zob. np. po-
stanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 sierpnia 2005 r., I CNP 3/05 i I 
CNP 7/05, niepubl.). 
Przedstawiona wyżej, jasna i konsekwentna, co do omawianej kwe-
stii, linia w orzecznictwie Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw 
Publicznych Sądu Najwyższego oraz Izby Cywilnej Sądu Najwyższego jest, 

 
6 
co do zasady, całkowicie zgodna z poglądami prezentowanymi w orzecz-
nictwie Izby Karnej Sądu Najwyższego (powołane na wstępie postanowie-
nia w sprawach: IV KZ 9/05 i SPK 19/05). To usuwa „wątpliwość” wyrażoną 
w uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, że na 
gruncie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze (...), „trudno wyobrazić 
sobie sytuację, by w jednym postępowaniu – cywilnym ustawodawca do-
puszczał możliwość zaskarżenia postanowienia oddalającego skargę na 
przewlekłość, a postępowaniu karnym nie”. 
Należy jeszcze raz podkreślić, że z samego uzasadnienia projektu 
ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania w rozsąd-
nym terminie sprawy w postępowaniu sądowym z dnia 17 listopada 2003 r. 
(Druk Sejmu RP Nr 2256) wynika, że zamiarem projektodawcy było 
ukształtowanie tego postępowania jako wpadkowego w ramach postępo-
wania co do istoty sprawy. Stwierdzono tam, że za przyjęciem takiego mo-
delu postępowania przemawiają dwa podstawowe argumenty. Po pierw-
sze, postępowanie autonomiczne musi zakładać dwuinstancyjność (zasada 
konstytucyjna), co stwarza realne niebezpieczeństwo nadmiernego jego 
wydłużenia. Niweczy to istotę i sens wprowadzenia odrębnej skargi na 
przewlekłość. Po drugie, doświadczenia wynikające z funkcjonowania ana-
logicznej ustawy w Republice Włoskiej wskazują, że przyjęty tam model 
dwuinstancyjnego postępowania, a nadto możliwość zaskarżenia orzecze-
nia kasacją, spowodowały, że sądy rozpoznając liczne skargi na przewle-
kłość doprowadzają w efekcie do dalszego przedłużenia postępowania co 
do istoty sprawy. 
Przypomnieć również należy, że wyrażona w art. 176 ust. 1 Konsty-
tucji zasada co najmniej dwuinstancyjnego postępowania nie odnosi się do 
rozstrzygnięć w kwestiach wpadkowych (wyrok Trybunału Konstytucyjnego 
z dnia 18 kwietnia 2005 r., SK 6/05, OTKA 2005, z.4, poz. 36). Jak pod-
nosi się w doktrynie, z punktu widzenia wzorca konstytucyjnego z art. 176 

 
7 
ust. 1 nie nasuwa zastrzeżeń wprowadzenie w ustawie z dnia 17 czerwca 
2004 r. o skardze (...) jednoinstancyjnego postępowania w przedmiocie 
skargi na przewlekłość postępowania (A. Zieliński: Konstytucyjny standard 
instancyjności postępowania sądowego, PiP 2005, z. 11, s. 15 – 16). 
Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie wielokrotnie wyrażony zo-
stał pogląd, że przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze ... 
przewidują jednoinstancyjny tryb rozpoznawania takiej skargi (zob. posta-
nowienia Sądu Najwyższego: z dnia 1 kwietnia 2005 r., SPK 19/05, 
OSNKW 2005, z. 7 – 8, poz. 67 i z dnia 31 marca 2005 r., IV KZ 9/05, 
OSNKW 2005, z. 4, poz. 38, oraz postanowienia Sądów Apelacyjnych: w 
Krakowie z dnia 30 marca 2005 r., II AKz 92/05, KSZ 2005, z. 4, poz. 29 i w 
Białymstoku z dnia 5 stycznia 2005 r., I ACz 1182/04, OSAB 2005, z. 1, 
poz. 34, a także G. Artymiak: Zasada szybkości postępowania karnego. 
Uwag kilka na tle ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpo-
znania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, 
WPP 2005, nr 1, s. 26-27; P. Kładoczny: Uwagi dotyczące litery i praktyki 
stosowania ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie 
prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieu-
zasadnionej zwłoki, OSA 2004, Nr 12 – suplement, s. 1; J. Przybylska: Od-
powiedzialność państwa za przewlekłość postępowania sądowego w spra-
wach cywilnych, Rejent 2004, Nr 9, s. 82; T. Ereciński, K. Weitz: Efektyw-
ność ochrony prawnej udzielanej przez sądy w Polsce, PS 2005, Nr 10, s. 
34; D. Szumiło-Kulczycka: Skarga na naruszenie prawa strony do rozpo-
znania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki- 
znaczenie i zakres zastosowania w sprawach karnych w: S. Waltoś, J. 
Czapska, red: Zgubiona szybkość procesu karnego. Jak ją przywrócić?, 
Warszawa 2005, s. 248). 
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej, w uzasadnieniu uchwały składu sied-
miu sędziów z dnia 21 września 2005 r., I KZP 24/05, OSNKW 2005, z. 10, 

 
8 
poz. 89, analizując przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze 
(...) podniósł, że model postępowania przyjęty w tej ustawie spowodował, iż 
procedura rozpoznawania skargi nie jest postępowaniem w pierwszej ani 
drugiej instancji, ale sui generis postępowaniem sądowym o charakterze 
nadzorczym. Powyższe prowadzi do wniosku, że stronie nie przysługuje 
środek odwoławczy od orzeczeń i innych rozstrzygnięć wydanych w toku 
postępowania prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 
r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postę-
powaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843). 
Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy postanowił 
jak na wstępie.