I KZP 39/08

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  26  MARCA  2009  R. 
I  KZP  39/08 
 
Nie wywołuje skutku procesowego w postaci wniesienia środka od-
woławczego oświadczenie procesowe strony przesłane w formie dokumen-
tu elektronicznego, zgodnie z wymogami ustawy z dnia 18 września 2001 r. 
o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450 ze zm.), albowiem za-
równo w procedurze wykroczeniowej, jak i w procedurze karnej taka forma 
czynności procesowej nie jest przewidziana. 
 
Przewodniczący: sędzia SN W. Kozielewicz. 
Sędziowie: SN D. Świecki (sprawozdawca), 
SA (del. do SN) E. Wildowicz. 
Prokurator. Prokuratury Krajowej: W. Grzeszczyk. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Piotra B., po rozpoznaniu w Izbie Karnej 
na posiedzeniu, przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd 
Okręgowy w K., postanowieniem z dnia 11 grudnia 2008 r., zagadnienia 
prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy: 
 
„Czy przesłanie do sądu pisma procesowego – apelacji w formie dokumen-
tu elektronicznego opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym 
weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu o jakim 
mowa w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektro-
nicznym (Dz. U. z 2001 r. Nr 130, poz. 1450 ze zm.) czyni zadość, w kon-
tekście brzmienia art. 5 ust. 2 wskazanej ustawy, wynikającym z art. 105 § 
1 k.p.s.w. i art. 119 § 1 k.p.k. w zw. z art. 38 § 1 k.p.s.w. wymogom formal-
nym apelacji, jako pisma procesowego.” 

 
 
2 
 
p o s t a n o w i ł  odmówić podjęcia uchwały. 
 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne wyłoniło 
się w następującej sytuacji procesowej. 
Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 3 września 2008 r. uznał Piotra 
B. za winnego popełnienia wykroczeń z art. 90 k.w. i art. 65 § 2 k.w. i przy 
zastosowaniu art. 9 § 2 k.w. wymierzył karę 300 zł grzywny. W dniu 5 
września 2008 r. obwiniony złożył pisemny wniosek o sporządzenie i dorę-
czenie uzasadnienia wyroku, co nastąpiło w dniu 7 października 2008 r. W 
dniu 14 października 2008 r. do elektronicznej skrzynki podawczej Sądu 
Rejonowego w K. wpłynął w formie elektronicznej dokument adresowany 
do Sądu Okręgowego w K. za pośrednictwem Sądu Rejonowego, zawiera-
jący oznaczenie jako autora Piotra B., sygnaturę akt sprawy, datę 14 paź-
dziernika 2008 r. oraz wskazanie, że jest to apelacja od wyroku, „albowiem 
został wydany w wyniku licznych przestępstw”. Z urzędowego poświadcze-
nia przedłożenia wynikało, że dokument przesłany w formie elektronicznej 
został opatrzony bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym 
przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu zgodnie z wymogiem 
ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 
130, poz. 1450 ze zm.). Treść tego dokumentu w formie wydruku kompute-
rowego została załączona do akt sprawy. W dniu 23 października 2008 r. 
przewodniczący Wydziału Sądu Rejonowego w K. po stwierdzeniu, że ape-
lacja odpowiada wymogom formalnym, zarządził jej przyjęcie, a następnie 
akta zostały przesłane do Sądu Okręgowego w K. W dniu 25 listopada 
2008 r. upoważniony sędzia Sądu Okręgowego wydał zarządzenie o wy-

 
 
3 
znaczeniu rozprawy apelacyjnej. Na tej rozprawie Sąd Okręgowy w K. po-
wziął wątpliwości, które spowodowały przekazanie Sądowi Najwyższemu, 
formułując przedstawione pytanie prawne. W uzasadnieniu postanowienia 
zwrócono uwagę, że oprócz braku formalnego apelacji, tj. niewskazania 
czego domaga się skarżący, za dyskusyjne w ocenie Sądu należy uznać, 
czy wniesienie apelacji w postaci dokumentu elektronicznego, spełnia wy-
nikający z art. 105 § 1 k.p.s.w. wymóg pisemnej formy tego środka odwo-
ławczego, a to wobec treści art. 119 § 1 k.p.k. w zw. z art. 38 § 1 k.p.s.w. 
Dlatego też Sąd Okręgowy dostrzegając konieczność wezwania obwinio-
nego do uzupełnienia braku formalnego apelacji przez wskazanie czego 
się domaga, rozważał również zasadność wezwania go do uzupełnienia 
braku formy pisemnej środka odwoławczego. Sąd Okręgowy stwierdził bo-
wiem, że dopiero gdy dojdzie do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy 
sformułowanego zagadnienia prawnego, możliwe będzie określenie fak-
tycznego zakresu uchybień formalnych apelacji, a co za tym idzie wezwa-
nie obwinionego do ich usunięcia. Zdaniem Sądu pytającego nie budzi na-
tomiast wątpliwości, że w świetle art. 105 § 1 k.p.s.w. istnieje wymóg za-
chowania formy pisemnej apelacji, jak również, iż zgodnie z recypowanym 
art. 119 § 1 k.p.k. zachodzi konieczność własnoręcznego podpisania ape-
lacji, poza wyjątkiem wskazanym w art. 119 § 2 k.p.k. W ocenie Sądu 
Okręgowego wątpliwości interpretacyjne wzbudza treść art. 5 ust. 2 ustawy 
o podpisie elektronicznym, a mianowicie, czy przepis ten obejmuje zakre-
sem swojego normowania postępowanie w sprawach o wykroczenia z 
uwagi na przepisy art. 105 § 1 k.p.s.w. i art. 119 § 1 k.p.k. 
Prokurator Prokuratury Krajowej złożył wniosek o odmowę podjęcia 
uchwały z uwagi na niespełnienie przesłanek z art. 441 § 1 k.p.k. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Stanowisko prokuratora Prokuratury Krajowej jest zasadne, albowiem 
w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione warunki do udzielenia od-

 
 
4 
powiedzi na zadane pytanie prawne. Nie ma potrzeby ponownego powta-
rzania przesłanek wypracowanych w doktrynie i orzecznictwie Sądu Naj-
wyższego, od których spełnienia uzależnione jest podjęcie uchwały (zob. 
na ten temat R.A. Stefański: Instytucja pytań prawnych do Sądu Najwyż-
szego w sprawach karnych, Kraków 2001, s. 252 i n.). Wystarczy na użytek 
tej sprawy przypomnieć, że jedną z nich jest istnienie związku pomiędzy 
zadanym pytaniem prawnym a rozstrzygnięciem sądu odwoławczego w 
konkretnej sprawie. Innymi słowy od udzielonej odpowiedzi zależeć musi 
treść orzeczenia sądu w związku z rozpoznawanym środkiem odwoław-
czym. Pytanie prawne nie może zatem dotyczyć problemu prawnego po-
wstałego przy okazji rozpoznawania środka odwoławczego i zmierzać do 
wyjaśnienia wątpliwości, choćby zasadnych, ale nie związanych z przed-
miotem rozstrzygnięcia (por. R.A. Stefański, Instytucja.., op. cit., s. 352-
361, a także uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 lip-
ca 2007 r., I KZP 20/07, OSNKW 2007, z. 9, poz. 63). Wskazanego warun-
ku nie spełnia pytanie prawne Sądu Okręgowego w K. W zaistniałym ukła-
dzie procesowym Sąd ten nie rozpoznawał bowiem środka odwoławczego 
wniesionego na decyzję procesową o odmowie przyjęcia apelacji (art. 429 
k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.s.w.) albo o pozostawieniu jej bez rozpozna-
nia (art. 430 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.s.w.), lecz powziął wątpliwości, 
czy z uwagi na sporządzenie apelacji w formie dokumentu elektronicznego, 
została ona zasadnie przyjęta, a następnie skierowana na rozprawę apela-
cyjną. Tym samym przedstawione pytanie prawne dotyczy zagadnienia, 
którego wyjaśnienie nie ma wpływu na merytoryczne rozpoznanie apelacji, 
lecz jest związane z formą wniesienia środka odwoławczego. Z tych też 
względów Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały. 
Niemniej jednak, dostrzegając wagę poruszonego zagadnienia dla 
praktyki sądowej należy poczynić kilka uwag. Otóż z treści pytania i jego 
uzasadnienia wynika, że wyjaśnienia wymaga kwestia możliwości składa-

 
 
5 
nia w procedurze wykroczeniowej, ale także w procedurze karnej, której 
przepisy są stosowane w sprawach o wykroczenia (art. 1 § 2 k.p.s.w.), 
pism procesowych drogą elektroniczną. W rozpoznawanej sprawie dotyczy 
to wniesienia apelacji. Problem ten pojawił się w związku z wejściem w ży-
cie ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 
130, poz. 1450 – dalej w skrócie u.p.e.), gdyż art. 5 ust. 2 tej ustawy wpro-
wadza tzw. zasadę równoważności, zgodnie z którą dokument w postaci 
elektronicznej, opatrzony bezpiecznym podpisem elektronicznym złożonym 
na podstawie ważnego kwalifikowanego certyfikatu, wywołuje te same 
skutki prawne co dokument opatrzony podpisem własnoręcznym, chyba że 
przepisy odrębne stanowią inaczej. Podpis elektroniczny to dane w postaci 
elektronicznej, które wraz z innymi danymi, do których zostały dołączone 
lub z którymi są logicznie powiązane, służą do identyfikacji osoby składają-
cej podpis elektroniczny (art. 3 pkt 1 u.p.e.), zaś bezpieczny podpis elek-
troniczny powinien spełniać warunki wymienione w art. 3 pkt 2a–c u.p.e. W 
piśmiennictwie wskazuje się, że podpis elektroniczny może znaleźć zasto-
sowanie oprócz czynności prawnych również w pismach procesowych, zaś 
ograniczenia w zastąpieniu dokumentów tradycyjnych dokumentami podpi-
sanymi bezpiecznym podpisem elektronicznym mogą wynikać z braku 
możliwości zastosowania postaci elektronicznej ze względu na zakaz wyni-
kający z przepisów szczególnych, bądź z uwagi na brak odpowiednich 
przepisów (por. R. Podpłoński, P. Popis: Podpis elektroniczny. Komentarz, 
Warszawa 2004, s. 167 – 169; J. Janowski: Podpis elektroniczny w obrocie 
prawnym, Warszawa 2007, s. 269 i n.; J. Rzymowski, M. Kamiński: Podpis 
elektroniczny. Komentarz, Łódź 2002, s. 19 – 21). Ograniczenia wynikające 
z przepisów szczególnych wprowadził ustawodawca np. w art. 125 § 2 
k.p.c. Natomiast ograniczenia spowodowane brakiem odpowiednich prze-
pisów wiążą się z obowiązkiem wdrożenia przepisów ustawy o podpisie 
elektronicznym, który ustawodawca nałożył na organy władzy publicznej w 

 
 
6 
art. 58 ust. 2 u.p.e., albowiem w terminie do dnia 1 maja 2008 r. organy te 
powinny umożliwić odbiorcom usług certyfikacyjnych wnoszenie podań i 
wniosków oraz innych czynności w postaci elektronicznej w przypadkach, 
gdy przepisy prawa wymagają składania ich w określonej formie lub według 
określonego wzoru. W procedurze cywilnej, jeszcze przed wejściem w ży-
cie ustawy o podpisie elektronicznym, wprowadzono unormowanie, że pi-
sma procesowe wnosi się na urzędowych formularzach lub na elektronicz-
nych nośnikach informatycznych tylko wówczas, gdy przepis szczególny 
tak stanowi (art. 125 § 2 k.p.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 ma-
ja 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (…) – Dz. 
U. Nr 48, poz. 554). W kolejnych nowelizacjach tego przepisu (ustawa z 
dnia 4 września 2008 r. o zmianie ustaw w celu ujednolicenia terminologii 
informatycznej – Dz. U. Nr 171, poz. 1056 i ustawa z dnia 9 stycznia 2009 
r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych in-
nych ustaw – Dz. U. Nr 26, poz. 156), a więc już w czasie obowiązywania 
ustawy o podpisie elektronicznym, ustawodawca nie zmienił zasady, że pi-
smo procesowe można wnieść drogą elektroniczną, jeżeli przepis szcze-
gólny na to zezwala. Natomiast wprowadził warunek, że wówczas powinno 
zostać opatrzone podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.p.e. 
(art. 126 § 5 k.p.c. – dodany ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r.). Podobnie w 
kodeksie postępowania administracyjnego, jeszcze przed wejściem w życie 
ustawy o podpisie elektronicznym w art. 63 § 1 k.p.a (po nowelizacji ustawą 
z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdroże-
niem reformy ustrojowej państwa – Dz. U. Nr 162, poz. 1126) wprowadzo-
no możliwość wnoszenia podań za pomocą poczty elektronicznej, zaś 
ustawą z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji podmiotów realizujących 
zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565) dodano do art. 63 § 3a, zgodnie 
z którym podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno 
być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za 

 
 
7 
pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, przy zachowaniu zasad 
przewidzianych w przepisach o podpisie elektronicznym (§ 3a pkt 1). Nie 
wprowadzono podobnego unormowania w postępowaniu przed sądami 
administracyjnymi (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępo-
waniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). 
Dlatego też w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że 
w postępowaniu sądowoadministracyjnym strona nie może złożyć skutecz-
nie pisma procesowego drogą elektroniczną (por. postanowienie Naczel-
nego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2008 r., I OZ 673/08, Lex 
nr 460225). 
W procedurze wykroczeniowej ustawodawca dopuszcza doręczenie 
pisma za pośrednictwem poczty elektronicznej (art. 132 § 3 k.p.k. w zw. z 
art. 38 § 1 k.p.s.w. – przepis ten wprowadzono ustawą z dnia 10 stycznia 
2003 r. o zmianie ustawy (...) – Dz. U. Nr 17, poz. 155). Jednakże przepisy 
dotyczące doręczeń zawarte w rozdziale 15 Kodeksu postępowania karne-
go (recypowane do procedury wykroczeniowej w art. 38 § 1 k.p.s.w.) adre-
sowane są do organów procesowych, a nie do stron, nie odnoszą się więc 
do zasad wnoszenia przez stronę pisma procesowego (por. uzasadnienie 
uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2005 r., I KZP 28/04, 
OSNKW 2005, z. 1, poz. 1). 
Trzeba nadto zauważyć, że ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o infor-
matyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. 
Nr 64, poz. 565), obejmująca swym zakresem podmiotowym również sądy 
(art. 2 ust. 1 pkt 1), nakłada obowiązek zapewnienia możliwości wymiany 
informacji również w formie elektronicznej, przez wymianę dokumentów 
elektronicznych związanych z załatwianiem spraw należących do zakresu 
działania podmiotu publicznego, przy wykorzystaniu informatycznych no-
śników danych lub środków komunikacji elektronicznej (art. 16 ust. 1 usta-
wy). Obowiązek ten jest realizowany m.in. przez dostęp do elektronicznej 

 
 
8 
skrzynki podawczej (por. rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 
29 września 2005 r. w sprawie warunków organizacyjno-technicznych do-
ręczania dokumentów elektronicznych podmiotom publicznym, Dz. U. Nr 
200, poz. 1651). Należy jednak uznać, że elektroniczna forma wymiany do-
kumentów (art. 1 pkt 6 ustawy) nie odnosi się do czynności procesowych w 
postępowaniu sądowym, albowiem określenie „wymiana informacji” zwią-
zanych z załatwianiem spraw wiązać należy z czynnościami administracji 
sądowej, a nie z czynnościami procesowymi, co do których w ustawach 
procesowych nie operuje się pojęciem „informacji”. Przyjąć więc trzeba, że 
użyte w tej ustawie określenie „sąd” oznacza sąd w znaczeniu organizacyj-
no-ustrojowym, a nie procesowym (por. G. Szpor, Cz. Martysz, K. Wojsyk: 
Ustawa o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania pu-
bliczne. Komentarz, Warszawa 2007, s. 16). 
Z przedstawionej prezentacji aktów prawnych dotyczących rozważa-
nego zagadnienia wynika, że pomimo wprowadzonej przez ustawę o pod-
pisie elektronicznym zasady równoważności skutków prawnych dokumen-
tów elektronicznych z dokumentami tradycyjnymi (art. 5 ust. 2 u.p.e.), 
ustawodawca odrębnie reguluje w ustawach procesowych kwestię dopusz-
czalności wnoszenia pism procesowych drogą elektroniczną, a nadto 
wprowadza wymóg posługiwania się podpisem elektronicznym. W Kodek-
sie postępowania w sprawach o wykroczenia, a także w Kodeksie postę-
powania karnego, nie ma takich unormowań. W postępowaniu w sprawach 
o wykroczenia, zgodnie art. 116 k.p.k. w zw. z art. 38 § 1 k.p.s.w., strony 
mogą składać oświadczenia procesowe na piśmie albo ustnie do protokołu. 
Apelację i zażalenie wnosi się na piśmie, z tym że ten ostatni środek moż-
na wnieść też ustnie do protokołu rozprawy lub posiedzenia (art. 105 § 1 i 
art. 108 k.p.s.w.), zaś pismo procesowe powinno zawierać podpis składa-
jącego pismo (art. 119 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 38 § 1 k.p.s.w.). Treść 
tych przepisów prowadzi do jednoznacznego wniosku, że apelacja musi 

 
 
9 
mieć postać pisemnego dokumentu opatrzonego własnoręcznym podpisem 
osoby go sporządzającej (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 
dnia 20 grudnia 2006 r., I KZP 29/06, OSNKW 2007, z. 1, poz. 1). W aktu-
alnym stanie prawnym trzeba więc przyjąć, kierując się dyrektywą wykładni 
systemowej zewnętrznej zapewnienia spójności systemu prawnego w za-
kresie przyjętych rozwiązań prawnych, że brak w Kodeksie postępowania 
w sprawach o wykroczenia, a także Kodeksie postępowania karnego od-
powiednich przepisów dotyczących wnoszenia pism procesowych drogą 
elektroniczną, stanowi lukę aksjologiczną, co musi zostać odczytane jako 
regulacja negatywna (por. L. Morawski: Wykładnia w orzecznictwie sądów. 
Komentarz, Toruń 2002, s. 193). Ustawa o podpisie elektronicznym normu-
je dziedzinę w prawie polskim zupełnie nową, technicznie zaawansowaną, 
a więc wprowadzenie zawartych w niej rozwiązań do poszczególnych pro-
cedur wymaga odpowiedniego przygotowania. Dlatego też ustawodawca, 
pomimo treści art. 5 ust. 2 u.p.e., dopiero w drodze odrębnych aktów praw-
nych wskazuje zakres stosowania dokumentu elektronicznego. W procedu-
rze wykroczeniowej, tak jak i w procedurze karnej de lege ferenda kwestia 
ta wymaga więc unormowania (por. K. Woźniewski: Glosa do uchwały Są-
du Najwyższego z dnia 20 grudnia 2006 r., I KZP 29/06, Gdańskie Studia 
Prawnicze 2007, nr 4, s. 149 i n.). 
Podsumowując powyższe rozważania należy wyrazić pogląd, że nie 
wywołuje skutku procesowego w postaci wniesienia środka odwoławczego 
oświadczenie procesowe strony przesłane w formie dokumentu elektro-
nicznego, zgodnie z wymogami ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpi-
sie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450 ze zm.), albowiem zarówno w 
procedurze wykroczeniowej, jak i w procedurze karnej taka forma czynno-
ści procesowej nie jest przewidziana. Z treści art. 105 § 1 k.p.s.w. i art. 116 
k.p.k. w zw. z art. 38 § 1 k.p.s.w. wynika, że apelację składa się wyłącznie 
na piśmie, zaś tylko do pism procesowych ma zastosowanie art. 120 § 1 

 
 
10 
k.p.k. Jeżeli więc strona złożyła apelację w formie dokumentu elektronicz-
nego, to brak jest podstaw do wezwania w trybie tego przepisu do uzupeł-
nienia braku formy pisemnej. Inna forma zaskarżenia wyroku zastosowana 
przez stronę nie może zostać uznana za wniesienie apelacji (por. T. Grze-
gorczyk: Komentarz do K.P.K., Warszawa 2008, s. 905; W. Grzeszczyk: 
Komentarz do K.P.K., Warszawa 2008, s. 437; S. Zabłocki w: R.A. Stefań-
ski red., S. Zabłocki: Komentarz do K.P.K., wyd. II, t. III, Warszawa 2004, s. 
42). Odrębną natomiast kwestią jest możliwość ubiegania się o przywróce-
nie terminu do wniesienia apelacji z powodu błędnego przekonania o sku-
teczności dokonanej czynności procesowej w formie innej niż prawnie wy-
magana (art. 126 § 1 k.p.k. w zw. z art. 38 § 1 k.p.s.w.). 
Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w części 
dyspozytywnej postanowienia.