I KZP 34/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 24 lutego 2010 r. (sygn. akt I KZP 34/09) rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące obowiązku posiadania przez ławników sądów powszechnych i wojskowych poświadczenia bezpieczeństwa w celu dostępu do informacji niejawnych stanowiących tajemnicę państwową. Wniosek w tej sprawie złożył Rzecznik Praw Obywatelskich, wskazując na rozbieżności w orzecznictwie sądowym. Część orzeczeń sugerowała, że ławnicy powinni posiadać poświadczenie bezpieczeństwa, podczas gdy inne stały na stanowisku, że nie jest to wymagane. Sąd Najwyższy, analizując przepisy ustawy o ochronie informacji niejawnych oraz ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych, doszedł do wniosku, że ławnicy, podobnie jak sędziowie, mają prawo dostępu do informacji niejawnych w zakresie niezbędnym do orzekania, bez konieczności uzyskiwania poświadczenia bezpieczeństwa. Podkreślono, że ławnicy, orzekając w składzie sądu, podlegają tylko Konstytucji i ustawie, a ich udział w wymiarze sprawiedliwości jest gwarantowany konstytucyjnie. Wprowadzenie wymogu poświadczenia bezpieczeństwa dla ławników byłoby nieracjonalne, mogłoby prowadzić do podziału w gremium ławniczym i stanowiłoby ingerencję władzy wykonawczej w niezawisłość sądowniczą. Uchwała stwierdza, że przepisy art. 27 ust. 1 pkt 1 i art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie informacji niejawnych nie mają zastosowania do ławników sądów powszechnych i wojskowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dostępu ławników do informacji niejawnych bez konieczności posiadania poświadczenia bezpieczeństwa, interpretacja przepisów o ustroju sądów w kontekście ochrony informacji niejawnych.
Dotyczy wyłącznie dostępu ławników do informacji niejawnych w zakresie niezbędnym do orzekania w sprawach sądowych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy ławnicy sądu powszechnego orzekający w sprawach, z którymi łączy się dostęp do informacji niejawnych stanowiących tajemnicę państwową, powinni posiadać poświadczenie bezpieczeństwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy art. 27 ust. 1 pkt 1 i art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych nie mają zastosowania do ławników sądów powszechnych i wojskowych.
Uzasadnienie
Ławnicy, podobnie jak sędziowie, mają prawo dostępu do informacji niejawnych w zakresie niezbędnym do orzekania, bez konieczności uzyskiwania poświadczenia bezpieczeństwa. Wynika to z przepisów o ustroju sądów, które przyznają ławnikom równe prawa z sędziami w rozstrzyganiu spraw. Wymóg poświadczenia bezpieczeństwa dla ławników byłby nieracjonalny i stanowiłby ingerencję w niezawisłość sądowniczą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Prokurator Prokuratury Krajowej | organ_państwowy | uczestnik |
| Przedstawiciel Rzecznika Praw Obywatelskich | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (10)
Główne
u.s.p. art. 85 § 4
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przepis ten, dotyczący sędziów, ma zastosowanie także do ławników w zakresie dostępu do informacji niejawnych.
u.s.p. art. 4 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przyznaje ławnikom równe prawa z sędziami w rozstrzyganiu spraw, co obejmuje dostęp do informacji niejawnych.
Pomocnicze
u.o.i.n. art. 27 § 1
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
u.o.i.n. art. 28 § 1
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
u.o.i.n. art. 27 § 10
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
u.s.p. art. 4 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
u.s.w. art. 70 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów wojskowych
k.p.k. art. 184 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 184 § 2
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 182
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ławnicy, podobnie jak sędziowie, powinni mieć równy dostęp do materiału dowodowego, w tym informacji niejawnych, w celu sprawiedliwego orzekania. • Wymóg posiadania poświadczenia bezpieczeństwa dla ławników stanowiłby ingerencję władzy wykonawczej w niezawisłość sądowniczą. • Przepisy o ustroju sądów powszechnych i wojskowych, w szczególności art. 4 § 2 u.s.p., przyznają ławnikom równe prawa z sędziami w rozstrzyganiu spraw, co obejmuje dostęp do informacji niejawnych.
Odrzucone argumenty
Ławnicy, jako osoby niebędące sędziami zawodowymi, powinni podlegać postępowaniu sprawdzającemu i posiadać poświadczenie bezpieczeństwa, zgodnie z ustawą o ochronie informacji niejawnych. • Dostęp ławników do informacji niejawnych powinien być ograniczony w odróżnieniu od dostępu sędziów, ze względu na brak formalnego stosunku służbowego.
Godne uwagi sformułowania
przepisy art. 27 ust. 1 pkt 1 i art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych nie mają zastosowania do ławników sądów powszechnych i sądów wojskowych. • ławnicy, tak jak sędziowie, są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawie • w zakresie orzekania ławnicy... mają równe prawa z sędziami • nie ma racjonalnego uzasadnienia, by tylko od ławników wymagać stosownego poświadczenia bezpieczeństwa • wprowadzenie wymogu poświadczenia bezpieczeństwa dla ławników znamionowałoby nie tylko zawężone pojmowanie ich niezawisłości, ale autoryzowałoby też swego rodzaju kontrolę władzy wykonawczej nad częścią osób sprawujących władzę sądowniczą.
Skład orzekający
H. Gradzik
przewodniczący-sprawozdawca
K. Cesarz
członek
J. Dołhy
członek
M. Gierszon
członek
P. Kalinowski
członek
J. Sobczak
członek
J. Szewczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dostępu ławników do informacji niejawnych bez konieczności posiadania poświadczenia bezpieczeństwa, interpretacja przepisów o ustroju sądów w kontekście ochrony informacji niejawnych."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie dostępu ławników do informacji niejawnych w zakresie niezbędnym do orzekania w sprawach sądowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości i roli ławników, a także ich dostępu do wrażliwych informacji. Rozstrzygnięcie SN ma istotne znaczenie praktyczne dla ławników i sądów.
“Czy ławnik musi mieć "papier" na tajemnicę państwową? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.