I KZP 3/25
Podsumowanie
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w sprawie rozbieżności wykładni przepisów dotyczących warunkowego przedterminowego zwolnienia z kary dożywotniego pozbawienia wolności po zmianach wprowadzonych w 2022 roku.
Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o rozstrzygnięcie rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych dotyczących stosowania art. 78 § 3 k.k. w brzmieniu po nowelizacji z 2022 r. do skazanych na dożywocie za czyny popełnione przed wejściem w życie nowych przepisów. Wnioskodawca kwestionował zgodność nowych przepisów z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu wniosku, postanowił odmówić podjęcia uchwały.
Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczył rozbieżności w wykładni prawa występujących w orzecznictwie sądów powszechnych w zakresie stosowania art. 78 § 3 Kodeksu karnego w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą z dnia 7 lipca 2022 r. (Dz. U. z 2022, poz. 2600) do osób skazanych na karę dożywotniego pozbawienia wolności za czyny popełnione przed dniem 1 października 2023 r. Rzecznik Praw Obywatelskich podnosił, że nowe przepisy, zwiększające okres wymagany do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z 25 do 30 lat, mogą być sprzeczne z Konstytucją RP (art. 40, art. 2) oraz prawem międzynarodowym (art. 3 EKPC, art. 4 KPP UE, art. 15 MPPOiP), w szczególności z zasadą niedziałania prawa surowszego wstecz (lex severior retro non agit). Wnioskodawca pytał, czy sądy powinny odmawiać zastosowania nowych przepisów, jaki jest termin do ubiegania się o zwolnienie w obecnym stanie prawnym oraz czy można stosować przepisy sprzed nowelizacji. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów, po rozpatrzeniu wniosku, postanowił odmówić podjęcia uchwały.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Odmówiono podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie podjął uchwały w odpowiedzi na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący rozbieżności w wykładni przepisów o warunkowym przedterminowym zwolnieniu z kary dożywotniego pozbawienia wolności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmówić podjęcia uchwały
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (6)
Główne
k.k. art. 78 § § 3
Kodeks karny
Dotyczy okresu wymaganego do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z kary dożywotniego pozbawienia wolności. Analizowano jego brzmienie przed i po nowelizacji z 2022 r.
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw art. 1 § pkt 26
Nowelizacja wprowadzająca zmiany w art. 78 § 3 k.k.
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw art. 23
Przepis przejściowy nakazujący stosowanie nowych przepisów.
k.k. art. 4 § § 1
Kodeks karny
Zasada niedziałania prawa surowszego wstecz (lex severior retro non agit).
Pomocnicze
u.SN art. 83 § § 1 i 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.RPO art. 16 § ust. 2 pkt 4
Ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
rozbieżność w wykładni prawa warunkowe przedterminowe zwolnienie kara dożywotniego pozbawienia wolności zasada lex severior retro non agit sprzeczność z Konstytucją RP sprzeczność z Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sprzeczność z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych
Skład orzekający
Zbigniew Kapiński
przewodniczący
Antoni Bojańczyk
członek
Anna Dziergawka
członek
Paweł Kołodziejski
członek
Adam Roch
sprawozdawca
Stanisław Stankiewicz
członek
Ryszard Witkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stosowania prawa karnego po nowelizacji, zasady niedziałania prawa surowszego wstecz, zgodności przepisów z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym w kontekście kary dożywotniego pozbawienia wolności."
Ograniczenia: Orzeczenie odmawia podjęcia uchwały, co oznacza brak rozstrzygnięcia merytorycznego w kwestii wykładni. Wartość praktyczna wynika z samego faktu podjęcia sprawy przez SN i analizy problemu prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad prawa karnego, takich jak zasada niedziałania prawa surowszego wstecz, oraz dotyka kwestii praw człowieka w kontekście kary dożywotniego pozbawienia wolności, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Czy nowa kara za dożywocie może dotknąć skazanych za czyny sprzed lat? Sąd Najwyższy analizuje.”
Sektor
inne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN I KZP 3/25 POSTANOWIENIE składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego Dnia 21 stycznia 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący) SSN Antoni Bojańczyk SSN Anna Dziergawka SSN Paweł Kołodziejski SSN Adam Roch (sprawozdawca) SSN Stanisław Stankiewicz SSN Ryszard Witkowski Protokolant Edyta Demiańczuk-Komoń przy udziale przedstawicieli Rzecznika Praw Obywatelskich Piotra Zakrzewskiego i Dominiki Czerniak po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 stycznia 2026 r., przedstawionego na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1264) oraz art. 83 § 1 i 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 622 ze zm.), wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 8 lipca 2025 r., ([…]) o rozstrzygnięcie przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego rozbieżności w wykładni prawa występujących w orzecznictwie sądów powszechnych w zakresie dotyczącym następującego zagadnienia prawnego: 1. Czy sąd orzekający w przedmiocie wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie od 1 października 2023 r. powinien odmówić zastosowania art. 78 § 3 k.k. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 26 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022, poz. 2600) niezależnie od daty popełnienia przez skazanego czynu będącego podstawą skazania na karę dożywotniego pozbawienia wolności – z uwagi na sprzeczność tego przepisu z art. 40 Konstytucji RP, z art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie z dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) oraz z art. 4 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 303 z 14.12.2007 r.)? 2. Czy sąd orzekający w przedmiocie wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie od 1 października 2023 r. powinien odmówić zastosowania tylko art. 23 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022, poz. 2600) w zakresie, w jakim przepis ten nakazuje stosowanie art. 78 § 3 k.k. w brzmieniu nadanym mu przez art. 1 pkt 26 ww. ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. do osób, które popełniły czyn przed 1 października 2023 r. i zostały skazane na karę dożywotniego pozbawienia wolności, z uwagi na sprzeczność tego przepisu z art. 2 Konstytucji RP i wynikającą z niego zasadą lex severior retro non agit oraz z art. 7 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) i z art. 15 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167), co wyłączy zastosowanie art. 78 § 3 k.k. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 26 ww. ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. tylko do sprawców czynów popełnionych przed 1 października 2023 r.? 3. Czy osoba skazana na karę dożywotniego pozbawienia wolności przed 1 października 2023 r. może ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbywania reszty tej kary dopiero po odbyciu 30 lat kary pozbawienia wolności, w związku ze zmianą art. 78 § 3 k.k. przez art. 1 pkt 26 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022, poz. 2600) i zastosowaniem art. 23 tej ustawy, czy też już po odbyciu 25 lat kary pozbawienia wolności w związku z brzmieniem art. 78 § 3 k.k. sprzed 1 października 2023 r. i zastosowaniem zasady lex severior retro non agit wynikającej z art. 4 § 1 k.k. i art. 2 Konstytucji RP? 4. W przypadku przyjęcia, że art. 23 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022, poz. 2600) w zakresie, w jakim nakazuje stosowanie art. 78 § 3 k.k. w brzmieniu nadanym mu przez art. 1 pkt 26 ww. ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. do osób, które popełniły czyn przed 1 października 2023 r. i zostały skazane na karę dożywotniego pozbawienia wolności, jest sprzeczny z art. 2 Konstytucji RP i wynikającą z niego zasadą lex severior retro non agit lub w przypadku przyjęcia, że art. 78 § 3 k.k. w brzmieniu nadanym mu przez art. 1 pkt 26 ww. ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. jest sprzeczny z art. 40 Konstytucji RP, z art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) oraz z art. 4 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 303 z 14.12.2007 r.) – jaki jest w obecnym stanie prawnym termin do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbywania reszty kary dożywotniego pozbawienia wolności dla sprawców czynów popełnionych przed 1 października 2023 r. i od tego dnia, którzy zostali skazani na karę dożywotniego pozbawienia wolności?" p o s t a n o w i ł odmówić podjęcia uchwały. Zbigniew Kapiński Antoni Bojańczyk Anna Dziergawka Paweł Kołodziejski Adam Roch Stanisław Stankiewicz Ryszard Witkowski [J.J.] [r.g.]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę