I KZP 3/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczył rozbieżności w wykładni prawa występujących w orzecznictwie sądów powszechnych w zakresie stosowania art. 78 § 3 Kodeksu karnego w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą z dnia 7 lipca 2022 r. (Dz. U. z 2022, poz. 2600) do osób skazanych na karę dożywotniego pozbawienia wolności za czyny popełnione przed dniem 1 października 2023 r. Rzecznik Praw Obywatelskich podnosił, że nowe przepisy, zwiększające okres wymagany do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z 25 do 30 lat, mogą być sprzeczne z Konstytucją RP (art. 40, art. 2) oraz prawem międzynarodowym (art. 3 EKPC, art. 4 KPP UE, art. 15 MPPOiP), w szczególności z zasadą niedziałania prawa surowszego wstecz (lex severior retro non agit). Wnioskodawca pytał, czy sądy powinny odmawiać zastosowania nowych przepisów, jaki jest termin do ubiegania się o zwolnienie w obecnym stanie prawnym oraz czy można stosować przepisy sprzed nowelizacji. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów, po rozpatrzeniu wniosku, postanowił odmówić podjęcia uchwały.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących stosowania prawa karnego po nowelizacji, zasady niedziałania prawa surowszego wstecz, zgodności przepisów z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym w kontekście kary dożywotniego pozbawienia wolności.
Orzeczenie odmawia podjęcia uchwały, co oznacza brak rozstrzygnięcia merytorycznego w kwestii wykładni. Wartość praktyczna wynika z samego faktu podjęcia sprawy przez SN i analizy problemu prawnego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd orzekający w przedmiocie wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie od 1 października 2023 r. powinien odmówić zastosowania art. 78 § 3 k.k. w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 7 lipca 2022 r. niezależnie od daty popełnienia czynu, z uwagi na jego sprzeczność z art. 40 Konstytucji RP, art. 3 EKPC oraz art. 4 KPP UE?
Odpowiedź sądu
Odmówiono podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie podjął uchwały w odpowiedzi na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący rozbieżności w wykładni przepisów o warunkowym przedterminowym zwolnieniu z kary dożywotniego pozbawienia wolności.
Czy sąd orzekający w przedmiocie wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie od 1 października 2023 r. powinien odmówić zastosowania art. 23 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. w zakresie nakazującym stosowanie art. 78 § 3 k.k. w nowym brzmieniu do sprawców czynów popełnionych przed 1 października 2023 r., z uwagi na sprzeczność z art. 2 Konstytucji RP (zasada lex severior retro non agit), art. 7 EKPC oraz art. 15 MPPOiP?
Odpowiedź sądu
Odmówiono podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie podjął uchwały w odpowiedzi na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący rozbieżności w wykładni przepisów o warunkowym przedterminowym zwolnieniu z kary dożywotniego pozbawienia wolności.
Czy osoba skazana na karę dożywotniego pozbawienia wolności przed 1 października 2023 r. może ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie po odbyciu 30 lat kary (zgodnie z nowym brzmieniem art. 78 § 3 k.k.) czy 25 lat (zgodnie z zasadą lex severior retro non agit)?
Odpowiedź sądu
Odmówiono podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie podjął uchwały w odpowiedzi na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący rozbieżności w wykładni przepisów o warunkowym przedterminowym zwolnieniu z kary dożywotniego pozbawienia wolności.
Jaki jest w obecnym stanie prawnym termin do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbywania reszty kary dożywotniego pozbawienia wolności dla sprawców czynów popełnionych przed 1 października 2023 r. i od tego dnia, w przypadku uznania sprzeczności przepisów z Konstytucją RP lub prawem międzynarodowym?
Odpowiedź sądu
Odmówiono podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie podjął uchwały w odpowiedzi na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący rozbieżności w wykładni przepisów o warunkowym przedterminowym zwolnieniu z kary dożywotniego pozbawienia wolności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (6)
Główne
k.k. art. 78 § § 3
Kodeks karny
Dotyczy okresu wymaganego do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z kary dożywotniego pozbawienia wolności. Analizowano jego brzmienie przed i po nowelizacji z 2022 r.
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw art. 1 § pkt 26
Nowelizacja wprowadzająca zmiany w art. 78 § 3 k.k.
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw art. 23
Przepis przejściowy nakazujący stosowanie nowych przepisów.
k.k. art. 4 § § 1
Kodeks karny
Zasada niedziałania prawa surowszego wstecz (lex severior retro non agit).
Pomocnicze
u.SN art. 83 § § 1 i 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.RPO art. 16 § ust. 2 pkt 4
Ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
rozbieżność w wykładni prawa • warunkowe przedterminowe zwolnienie • kara dożywotniego pozbawienia wolności • zasada lex severior retro non agit • sprzeczność z Konstytucją RP • sprzeczność z Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności • sprzeczność z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej • Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych
Skład orzekający
Zbigniew Kapiński
przewodniczący
Antoni Bojańczyk
członek
Anna Dziergawka
członek
Paweł Kołodziejski
członek
Adam Roch
sprawozdawca
Stanisław Stankiewicz
członek
Ryszard Witkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stosowania prawa karnego po nowelizacji, zasady niedziałania prawa surowszego wstecz, zgodności przepisów z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym w kontekście kary dożywotniego pozbawienia wolności."
Ograniczenia: Orzeczenie odmawia podjęcia uchwały, co oznacza brak rozstrzygnięcia merytorycznego w kwestii wykładni. Wartość praktyczna wynika z samego faktu podjęcia sprawy przez SN i analizy problemu prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad prawa karnego, takich jak zasada niedziałania prawa surowszego wstecz, oraz dotyka kwestii praw człowieka w kontekście kary dożywotniego pozbawienia wolności, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Czy nowa kara za dożywocie może dotknąć skazanych za czyny sprzed lat? Sąd Najwyższy analizuje.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.