I KZP 3/09

Sąd Najwyższy2009-04-29
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
właściwość sądupetryfikacjazmiana przepisówkodeks postępowania karnegoSąd Najwyższywykładnia prawaintertemporalność

Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w sprawie wykładni przepisów dotyczących właściwości sądów po zmianach legislacyjnych, uznając, że zagadnienie nie wymaga zasadniczej wykładni ustawy.

Sąd Okręgowy w Ś. przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące stosowania reguły petryfikacji właściwości sądu w kontekście zmian przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 29 marca 2007 r. i późniejszą nowelizacją. Sprawa dotyczyła oskarżonej Marii M., której akt oskarżenia wniesiono w 1996 r. Sąd Najwyższy, po analizie stanowiska prokuratora i dotychczasowego orzecznictwa, odmówił podjęcia uchwały, stwierdzając, że zagadnienie nie wymaga zasadniczej wykładni ustawy, a sąd niższej instancji powinien dokonać zwykłej wykładni przepisów.

Sąd Najwyższy rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Ś. na podstawie art. 441 § 1 k.p.k., dotyczące stosowania reguły petryfikacji właściwości sądu w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 29 marca 2007 r. i późniejszej nowelizacji z dnia 23 sierpnia 2007 r. Sprawa dotyczyła Marii M., oskarżonej w 1996 r., której sprawa przeszła przez wiele instancji i zmian właściwości rzeczowej sądów. Sąd Okręgowy w Ś. powziął wątpliwości, czy wobec brzmienia art. 6 i 6a ustawy nowelizacyjnej, reguła petryfikacji ma zastosowanie, gdy sąd właściwy w dniu wniesienia aktu oskarżenia jest innego rzędu niż sąd, który rozpoczął przewód sądowy przed wejściem w życie nowelizacji. Sąd Najwyższy, podzielając stanowisko Prokuratora Krajowego, uznał, że zagadnienie to nie wymaga zasadniczej wykładni ustawy, a sąd niższej instancji jest zobowiązany do samodzielnej wykładni przepisów. Podkreślono, że dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego jasno określało kwestie właściwości i nie ma podstaw do zmiany tej linii. Wskazano, że art. 6a ustawy nowelizacyjnej nie ma charakteru normatywnego w zakresie zmiany właściwości sądów, a wszelkie wątpliwości powinny być rozstrzygane w drodze zwykłej wykładni. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis art. 6a ustawy z dnia 29 marca 2007 r. nie ma znaczenia normatywnego w tym sensie, że nie może stanowić podstawy prawnej dla podejmowania decyzji procesowych w przedmiocie właściwości sądów w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 29 marca 2007 r. Zagadnienie to nie wymaga zasadniczej wykładni ustawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sąd niższej instancji nie wykazał istnienia rozbieżności interpretacyjnych ani potrzeby zasadniczej wykładni ustawy. Dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego jest konsekwentne w kwestii interpretacji przepisów dotyczących właściwości sądów po zmianach legislacyjnych. Art. 6a ustawy nowelizacyjnej nie ma charakteru normatywnego w zakresie zmiany właściwości, a wszelkie wątpliwości powinny być rozstrzygane w drodze zwykłej wykładni.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa podjęcia uchwały

Strony

NazwaTypRola
Maria M.osoba_fizycznaoskarżona
Prokuratura Rejonowa w W.organ_państwowyoskarżyciel
Prokuratura Krajowaorgan_państwowyprokurator

Przepisy (15)

Główne

ustawa z dnia 29 marca 2007 r. art. 6a

Ustawa o zmianie ustawy o prokuraturze, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw

Nie ma znaczenia normatywnego w zakresie zmiany właściwości sądów.

Pomocnicze

k.p.k. art. 441 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 201

Kodeks karny

k.k. art. 266 § § 4

Kodeks karny

k.k. art. 10 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 58

Kodeks karny

k.k. art. 205 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 66

Kodeks karny

k.k. art. 67 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 424 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

p.w.k.p.k. art. 7

Ustawa – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 25 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 8

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zagadnienie prawne nie wymaga zasadniczej wykładni ustawy, a sąd niższej instancji nie wykazał istnienia rozbieżności interpretacyjnych. Przepis art. 6a ustawy z dnia 29 marca 2007 r. nie ma charakteru normatywnego w zakresie zmiany właściwości sądów. Dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego jest jasne i konsekwentne w kwestii interpretacji przepisów intertemporalnych.

Godne uwagi sformułowania

nie ma znaczenia normatywnego w tym sensie, że nie może on stanowić podstawy prawnej dla podejmowania decyzji procesowych w przedmiocie właściwości sądów reguła petryfikacji właściwości sądu zasada samodzielności jurysdykcyjnej zasada stadialności

Skład orzekający

W. Płóciennik

przewodniczący-sprawozdawca

E. Strużyna

członek

B. Skoczkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w postępowaniu karnym, zasady właściwości sądów po zmianach legislacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmian legislacyjnych w zakresie właściwości sądów w postępowaniu karnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii proceduralnych związanych ze zmianami przepisów i właściwością sądów, co jest interesujące dla prawników procesowych, ale może być zbyt techniczne dla szerszej publiczności.

Zmiany w prawie: Kiedy sąd traci, a kiedy zyskuje właściwość?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
42 
POSTANOWIENIE  Z  DNIA  29  KWIETNIA  2009  R. 
I  KZP  3/09 
 
Przepis art. 6a ustawy z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy o 
prokuraturze, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych 
innych ustaw (Dz. U. Nr 64, poz. 432), wprowadzony ustawą z dnia 23 
sierpnia 2007 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o prokuraturze, 
ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. 
U. Nr 178, poz. 1250), nie ma znaczenia normatywnego w tym sensie, 
że nie może on stanowić podstawy prawnej dla podejmowania decyzji 
procesowych w przedmiocie właściwości sądów w związku z wejściem w 
życie ustawy z dnia 29 marca 2007 r. 
 
Przewodniczący: sędzia SN W. Płóciennik (sprawozdawca). 
Sędziowie: SN E. Strużyna, SA (del. do SN) B. Skoczkowska. 
Prokurator Prokuratury Krajowej A. Herzog. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Marii M., po rozpoznaniu przedstawio-
nego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w Ś. posta-
nowieniem z dnia 16 stycznia 2009 r., zagadnienia prawnego wymagają-
cego zasadniczej wykładni ustawy: 
 
„Czy wobec brzmienia art. 6 i art. 6a ustawy z dnia 29 marca 2007 r. o 
zmianie ustawy o prokuraturze, ustawy – Kodeks postępowania karnego 
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 64, poz. 432 ze zm.) reguła pe-
tryfikacji właściwości sądu ma zastosowanie, jeśli po wejściu w życie 
przepisu art. 6a cytowanej ustawy sąd właściwy w dniu wniesienia aktu 

 
2
oskarżenia jest sądem innego rzędu od sądu, który rozpoczął przewód 
sądowy przed 27 września 2007 roku?” 
 
p o s t a n o w i ł  odmówić podjęcia uchwały. 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu do roz-
strzygnięcia sformułowane zostało przez Sąd Okręgowy w Ś. w następu-
jącym układzie procesowym. 
Aktem oskarżenia, sporządzonym przez prokuratora Prokuratury 
Rejonowej w W. w dniu 4 maja 1996 r., Maria M. została oskarżona o 
popełnienie czynu z art. 201 i art. 266 § 4 w zw. z art. 10 § 2 i art. 58 k.k. 
z 1969 r. Akt ten, zgodnie z właściwością wynikającą z treści art. 17 § 1 
pkt 2 k.p.k. z 1969 r., został skierowany do Sądu Wojewódzkiego w W. 
Pierwszy chronologicznie wyrok sądu pierwszej instancji zapadł w Są-
dzie Okręgowym w Ś. w dniu 24 kwietnia 2001 r. w sprawie III K 72/96. 
W konsekwencji postępowania odwoławczego orzeczenie to zostało 
uchylone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w W., II AKa 509/01, którym 
sprawę przekazano do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji 
Sądowi Okręgowemu w Ś. Sąd ten wydał kolejny wyrok w dniu 23 stycz-
nia 2003 r., przy czym orzeczenie to ponownie zostało uchylone wyro-
kiem Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 9 października 2003 r. W tym jed-
nak przypadku Sąd Apelacyjny przekazał sprawę do ponownego rozpo-
znania Sądowi Rejonowemu w W. Wyrok ostatniego z wymienionych 
Sądów, zapadły w dniu 22 grudnia 2005 r., został uchylony orzeczeniem 
Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 18 lipca 2006 r., przy czym sprawę prze-
kazano do rozpoznania sądowi pierwszej instancji, tj. Sądowi Rejono-
wemu w W. Sąd ten, wyrokiem z dnia 24 grudnia 2007 r., uznał oskarżo-

 
3
ną Marię M. za winną popełnienia dwóch przestępstw z art. 205 § 1 w 
zw. z art. 58 i z art. 205 § 1 k.k. z 1969 r., za które wymierzył jej odpo-
wiednio kary roku pozbawienia wolności i 4 000 zł grzywny oraz 6 mie-
sięcy pozbawienia wolności i 500 zł grzywny. Na podstawie art. 66 i 67 § 
1 k.k. z 1969 r. wymierzono oskarżonej kary łączne roku i 2 miesięcy po-
zbawienia wolności oraz 4 000 zł grzywny, przy czym wykonanie kary 
łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na wynoszący 3 
lata okres próby. Orzeczenie to zostało zaskarżone przez obrońcę 
oskarżonej, który w apelacji skierowanej przeciwko całości wyroku za-
rzucił obrazę prawa materialnego, tj. art. 205 § 1 k.k. z 1969 r., obrazę 
prawa procesowego, tj. art. 7 i 424 § 1 pkt 1 k.p.k. oraz błąd w ustale-
niach faktycznych leżących u podstaw rozstrzygnięcia i wniósł o zmianę 
wyroku przez uniewinnienie oskarżonej od popełnienia zarzucanych jej 
czynów. 
Rozpoznając apelację Sąd Okręgowy w Ś. uznał, że w sprawie wy-
łoniło się zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni przepi-
sów art. 6 i art. 6a ustawy z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy o 
prokuraturze, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych 
innych ustaw (Dz. U. Nr 64, poz. 432 ze zm.) wobec czego, formułując 
przedstawione wyżej pytanie, przekazał to zagadnienie do rozstrzygnię-
cia Sądowi Najwyższemu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że 
wątpliwości interpretacyjne związane z przywołanymi przepisami, pojawi-
ły się „mimo szerokiego dorobku orzecznictwa” dotyczącego rozważanej 
kwestii (przywołano w szczególności postanowienie Sądu Najwyższego 
z dnia 28 kwietnia 2008 r., I KZP 7/08 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z 
dnia 19 grudnia 2007 r., I KZP 38/07). Wiąże się to z faktem, że w spra-
wie Marii M. nastąpiła dwukrotna zmiana właściwości rzeczowej sądu, a 
w orzecznictwie Sądu Najwyższego, odnoszącym się do reguły petryfi-
kacji właściwości sądu, nie zajmowano się zaistniałą w sprawie sytuacją, 

 
4
w której dochodzi „do swoistej konkurencji” przepisów wymienionych w 
sformułowanym w postanowieniu pytaniu. Sąd Okręgowy w Ś. dostrzegł 
wprawdzie, że w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 
grudnia 2007 r. wskazano, że „przepis art. 7 przepisów wprowadzają-
cych Kodeks postępowania karnego nie może mieć w związku z wej-
ściem w życie ustawy z dnia 29 marca 2007 r. bezpośredniego zastoso-
wania, albowiem – jako przepis intertemporalny – «wyczerpał on swoją 
moc» z dniem wejścia w życie tej ustawy, którą wprowadzał, a więc z 
dniem wejścia w życie Kodeksu postępowania karnego z 1997 r. Tak 
więc ustalenie właściwości sądu z bezpośrednim odwołaniem się do tego 
właśnie przepisu możliwe jest, co prawda, także i dzisiaj, ale jedynie w 
odniesieniu do tej nielicznej, a być może w ogóle nieistniejącej już puli 
spraw, w których akt oskarżenia wniesiony został przed dniem 1 wrze-
śnia 1998 roku”, jednak w zaistniałym w niniejszej sprawie układzie pro-
cesowym należałoby rozważyć, czy przepis art. 6a ustawy z dnia 29 
marca 2007 r. „ma jednak charakter nie tylko interpretacyjny, a norma-
tywny powodujący zmianę właściwości sądu w wypadku odroczenia roz-
prawy, bowiem odnosząc się do «orzekania sądu właściwego» w ozna-
czonej dacie odwołuje się bezpośrednio do właściwości a nie trybu po-
stępowania”. 
Prokurator Prokuratury Krajowej w pisemnym stanowisku złożonym 
do akt sprawy wniósł o odmowę podjęcia uchwały wskazując, że wbrew 
treści art. 441 § 1 k.p.k., rozstrzygnięcie sformułowanej przez Sąd Okrę-
gowy w Ś. wątpliwości interpretacyjnej, związanej głównie z treścią art. 
6a przywoływanej wyżej ustawy z dnia 29 marca 2007 r., nie wymaga 
zasadniczej wykładni ustawy, bowiem wystarczające jest dokonanie wy-
kładni „zwykłej”, do przeprowadzenia której uprawniony i zobowiązany 
jest, w myśl zasady samodzielności jurysdykcyjnej, każdy rozpoznający 
sprawę sąd. 

 
5
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że do wynika-
jących z treści art. 441 § 1 k.p.k. warunków przedstawienia Sądowi Naj-
wyższemu zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia należą: 
- wyłonienie się zagadnienia prawnego, wymagającego zasadniczej wy-
kładni ustawy, w związku z rozpoznawaniem przez sąd środka odwoław-
czego, 
- istnienie związku pomiędzy ustaleniami faktycznymi, poczynionymi w 
danej sprawie a sformułowanym zagadnieniem prawnym, 
- niezbędność wyjaśnienia zagadnienia prawnego dla rozstrzygnięcia 
sprawy (por. R. A. Stefański: Instytucja pytań prawnych do Sądu Naj-
wyższego w sprawach karnych, Kraków 2001, s. 264 i n. oraz wskazane 
tam orzecznictwo). 
Instytucja uchwał podejmowanych w oparciu o przepis art. 441 § 1 
k.p.k., stanowi wyjątek od zasady samodzielności jurysdykcyjnej sądu 
rozpoznającego konkretną sprawę. Sąd formułujący zagadnienie prawne 
nie może zatem domagać się od Sądu Najwyższego wskazania szcze-
gółowego sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Zakres uchwał Sądu Najwyż-
szego ograniczony jest wyłącznie do kwestii ogólnych, wymagających, 
jak już wskazano, zasadniczej wykładni ustawy. Wystąpienie z pytaniem 
prawnym powinno być więc następstwem występujących w praktyce są-
dowej rozbieżności w interpretacji określonego przepisu albo jego oczy-
wiście wadliwej redakcji lub niejasnego sformułowania, umożliwiającego 
przeciwstawne sobie interpretacje. Oznacza to, że obok wymogu ścisłe-
go związku pytania prawnego ze stanem faktycznym, z jakim ma do czy-
nienia sąd odwoławczy, jest on również zobowiązany do wykazania po-
trzeby dokonania wykładni określonego fragmentu ustawy. Chodzić przy 
tym musi o wykładnię zasadniczą, odnoszącą się zatem do zagadnień 
ważnych, mających znaczenie dla prawidłowego rozumienia i stosowa-

 
6
nia prawa. Z tego punktu widzenia znaczenie będzie więc miało wykaza-
nie istnienia rozbieżności interpretacyjnych występujących przy wykładni 
określonej normy prawnej (por. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego: 
z dnia 29 marca 2006 r., I KZP 58/05, R–OSNKW 2006, poz. 673; z dnia 
15 września 1999 r., I KZP 31/99, WPP 2000, nr 2, s. 120; z dnia 19 ma-
ja 1999 r., I KZP 13/99, WPP 2000, nr 2, s. 120). 
Akceptując pogląd wyrażony w pisemnym stanowisku prokuratora 
Prokuratury Krajowej stwierdzić należy, że na gruncie rozważanej spra-
wy, rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych wynikających z pytania 
Sądu Okręgowego w Ś., nie wymaga zasadniczej wykładni ustawy. Sąd 
ten w żaden sposób nie wskazał na istnienie rozbieżności interpretacyj-
nych odnoszących się do rozumienia art. 6 i 6a ustawy z dnia 29 marca 
2007 r., a uzasadnienie wydanego postanowienia, wspominające o 
utrwalonym i konsekwentnym orzecznictwie Sądu Najwyższego związa-
nym z tą kwestią dowodzi, w istocie rzeczy, niezrozumienia relacji za-
chodzących między tymi przepisami oraz dotychczasowych wywodów 
najwyższej instancji sądowej. W szczególności, postulując rozważenie, 
czy przepis art. 6a ustawy z dnia 29 marca 2007 r. ma nie tylko charakter 
interpretacyjny, ale także normatywny – powodujący zmianę właściwości 
sądu w wypadku odroczenia rozprawy – nie wykazano żadnych racji 
przemawiających za tym, iż wykładnia tego przepisu, dokonana przez 
Sąd Najwyższy, nie jest poprawna. Zważywszy nadto, że wbrew stano-
wisku Sądu Okręgowego, zagadnienie podniesione w pytaniu prawnym 
było przedmiotem zasadniczej wykładni dokonanej przez Sąd Najwyż-
szy, powinno być ono wyjaśnione w drodze wykładni zwykłej, do prze-
prowadzenia której uprawniony jest każdy sąd orzekający, zgodnie ze 
wspomnianą już, wynikającą z art. 8 k.p.k., zasadą samodzielności ju-
rysdykcyjnej. 

 
7
Z przedstawionych wyżej powodów brak jest podstaw do podjęcia 
uchwały w rozważanej sprawie. 
W tym miejscu przypomnieć należy, że z konsekwentnego stano-
wiska Sądu Najwyższego zawartego w uchwale z dnia 19 grudnia 2007 
r., I KZP 38/07, OSNKW 2007, z. 12, poz. 87 i postanowieniach z dnia 
20 marca 2008 r., I KZP 42/07, OSNKW 2008, z. 5, poz. 33 oraz z dnia 
28 kwietnia 2008 r., I KZP 7/08, OSNKW 2008, z. 6, poz. 43, wynikają 
następujące stwierdzenia. 
Po pierwsze, zwrot „postępowanie toczy się”, użyty w art. 6 ustawy 
z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy o prokuraturze, ustawy – Ko-
deks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 64, 
poz. 432), dotyczy jedynie tzw. kinetyki procesu, a nie jej statyki, zatem 
nie odnosi się on do właściwości sądu. Przepis ten wskazuje więc „jak 
sądzić”, a nie „kto ma sądzić” – jaki sąd i w jakiej obsadzie ma sprawę 
rozpoznać. 
Po wtóre, reguła petryfikacji właściwości sądu, która ma zastoso-
wanie w związku z wejściem w życie przepisów wspomnianej ustawy z 
dnia 29 marca 2007 r. powoduje, że sąd właściwy rzeczowo do rozpo-
znania sprawy według przepisów obowiązujących przed zmianą stanu 
prawnego, zachowuje swą właściwość do zakończenia sprawy w danej 
instancji [analogia do art. 7 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Przepisy 
wprowadzające Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 89, 
poz. 556 ze zm.)]. 
Po trzecie, przepis art. 6a ustawy z dnia 29 marca 2007 r. o zmia-
nie ustawy o prokuraturze, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz 
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 64, poz. 432), wprowadzony ustawą z 
dnia 23 sierpnia 2007 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o proku-
raturze, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. Nr 178, poz. 1250), nie ma znaczenia normatywnego w 

 
8
tym sensie, że nie może on stanowić podstawy prawnej dla podejmowa-
nia decyzji procesowych w przedmiocie właściwości sądów w związku z 
wejściem w życie ustawy z dnia 29 marca 2007 r. O tym, że przepis art. 
6a nie mógł stanowić podstawy prawnej podejmowania decyzji proceso-
wych w przedmiocie właściwości rzeczowej sądów w związku z wejściem 
w życie ustawy z dnia 29 marca 2007 r., w okresie od dnia 12 lipca 2007 
r. (data wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 29 marca 2007 r.) do 
dnia 27 września 2007 r. (data wejścia w życie przepisów nowelizacyj-
nych) przesądza już sam fakt, że w tym okresie przepis ten w ogóle nie 
obowiązywał. Rozwiązania intertemporalne zawarte w ustawie z dnia 29 
marca 2007 r., po wejściu w życie z dniem 12 lipca 2007 r., pociągały za 
sobą zasadnicze wątpliwości co do reguł określania właściwości rzeczo-
wej sądów. Intencją uchwalenia ustawy nowelizacyjnej z dnia 23 sierpnia 
2007 r., czego dowodzi uzasadnienie projektu ustawy (zob. druk nr 2033 
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej V kadencji), było jedynie usunięcie tych 
wątpliwości przez wskazanie, że jeżeli na podstawie nowelizowanej 
ustawy nastąpiła zmiana właściwości sądu, orzeka sąd właściwy w dniu 
wniesienia aktu oskarżenia, a nie zmiana stanu normatywnego wprowa-
dzonego ustawą z dnia 29 marca 2007 r. Sam ustawodawca uznał więc, 
że przepis art. 6a noweli sierpniowej, będący przepisem przechodnim, 
nie może działać ex tunc, skoro zmiany właściwości, wywołane wejściem 
w życie ustawy z dnia 29 marca 2007 r., nastąpiły w dniu 12 lipca 2007 r. 
Gdyby zatem ustawodawca zamierzał inaczej, niż nastąpiło to w dniu 12 
lipca 2007 r., uregulować kwestię właściwości sądów, powinien znoweli-
zować treść przepisów Kodeksu postępowania karnego dotyczących 
właściwości sądów, a nie treść przepisów wprowadzających ustawę z 
dnia 29 marca 2007 r. W związku z tym powtórzyć należy w ślad za 
uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2007 r., że „ustawę z dnia 
23 sierpnia 2007 r. można uznać co najwyżej za nieudolną próbę bar-

 
9
dziej precyzyjnego wyrażenia już wcześniej (a więc w ustawie z dnia 29 
marca 2007 r.) określonej reguły petryfikacji właściwości. Można więc, 
jak to czynią niektórzy, przyjąć, że uchwalenie przepisu art. 6a miało 
charakter «interpretacyjny» a nie normatywny”. 
Po czwarte, w związku z tym, że właściwość funkcjonalna sądu, 
który powinien rozpoznać środek odwoławczy, zależy od tego, który sąd 
rozpoznawał sprawę w pierwszej instancji, jeżeli – w rezultacie działania 
reguły petryfikacji właściwości – sądem wydającym orzeczenie w pierw-
szej instancji był sąd rejonowy, sądem właściwym do rozpoznania środ-
ka odwoławczego jest sąd okręgowy; w przypadku konieczności uchyle-
nia wyroku sądu pierwszej instancji w celu ponownego rozpoznania 
sprawy, sąd odwoławczy ma obowiązek zbadania, czy obowiązująca w 
poprzedniej fazie postępowania właściwość sądu nie uległa zmianie we-
dług przepisów aktualnie obowiązujących, a jeśli tak, to powinien prze-
kazać sprawę do rozpoznania sądowi, nie poprzednio, a obecnie właści-
wemu. Reguła petryfikacji dotyczy tylko określonego etapu postępowa-
nia, bowiem w procedurze karnej obowiązuje zasada stadialności, która 
dzieląc postępowanie karne na poszczególne etapy, stadia i podstadia 
wiąże określone skutki prawne z ich początkiem i zakończeniem. Uchy-
lenie przez sąd drugiej instancji wyroku pierwszoinstancyjnego inicjuje 
zatem na nowo pierwszoinstancyjne rozpoznanie sprawy i w tym sensie 
wywołuje skutki zbliżone do wniesienia aktu oskarżenia w zakresie po-
winności zbadania kwestii właściwości rzeczowej. 
Jak należy sądzić, zawarte w pytaniu prawnym Sądu Okręgowego 
w Ś. wątpliwości wiążą się z tym, że w będącej przedmiotem rozpozna-
nia sprawie o przestępstwo z art. 201 i art. 266 § 4 w zw. z art. 10 § 2 i 
art. 58 k.k. z 1969 r. nastąpiła w toku postępowania dwukrotnie zmiana 
właściwości rzeczowej. Z wątpliwości tych, jak się wydaje, wynika suge-
stia, że pierwotna regulacja zawarta w ustawie z dnia 29 marca 2007 r. 

 
10
była kompletna (brak luki prawnej), co pociągnęło za sobą zmianę wła-
ściwości rzeczowej sądów, zgodnie z regułą „chwytania w locie” wszczę-
tych postępowań, zatem art. 6a tej ustawy ma charakter normatywny, 
gdyż rozstrzyga kwestię właściwości biorąc za punkt odniesienia datę 
wniesienia aktu oskarżenia (podobnie – P. Pratkowiecki: Problem petry-
fikacji właściwości rzeczowej sądu w świetle nowelizacji przepisów Ko-
deksu postępowania karnego z lipca 2007 r., PS 2009, z. 3, s. 98 – 102). 
Nie dostrzegając żadnych powodów do zmiany linii dotychczasowego 
orzecznictwa Sądu Najwyższego w rozważanej kwestii, zwłaszcza, że 
Sąd Okręgowy w istocie nie formułuje w swoim pytaniu żadnych meryto-
rycznych argumentów, dodać należy, że zaakceptowanie powyższej su-
gestii łączyłoby się z przekreśleniem założenia racjonalności ustawo-
dawcy. Uznać bowiem należałoby, że brak odpowiednika art. 7 p.w.k.p.k. 
w ustawie z dnia 29 marca 2007 r. nie był luką prawną, lecz świadomym 
zabiegiem legislacyjnym, mającym na celu „odciążenie” sądów rejono-
wych, przez przejście do sądów okręgowych wszystkich spraw wskaza-
nych w art. 25 k.p.k., bez względu na etap postępowania, na jakim się 
one znajdowały. Pomijając trafność takiego rozwiązania z punktu widze-
nia ekonomiki procesowej i sprawności postępowania, zwłaszcza w od-
niesieniu do spraw, w których postępowania sądowe były już zaawanso-
wane, zauważyć należy, że racjonalny z założenia ustawodawca, jesz-
cze przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 marca 2007 r., co nastąpiło 
w dniu 12 lipca 2007 r., przygotowuje projekt ustawy korygującej, która 
wszakże wchodzi w życie w dniu 27 września 2007 r., przy czym jej kon-
sekwencją jest radykalna zmiana poprzedniej regulacji poprzez wskaza-
nie, że „jeżeli na podstawie niniejszej ustawy nastąpiła zmiana właściwo-
ści sądu, orzeka sąd właściwy w dniu wniesienia aktu oskarżenia”. 
Oznaczałoby to, że w konsekwencji woli ustawodawcy właściwy do roz-
poznania sprawy sąd rejonowy, niezależnie od zaawansowania postę-

 
11
powania, utraciłby z dniem 12 lipca 2007 r. swoją właściwość rzeczową 
na rzecz sądu okręgowego, a następnie, znowu niezależnie od skali wy-
konanych czynności procesowych, odzyskałby ją w dniu 27 września 
2007 r. (wydaje się, że według Sądu Okręgowego w Ś., wskazanie na 
datę wniesienia aktu oskarżenia, powodowałoby zmiany w zakresie wła-
ściwości także bez względu na fazę postępowania karnego). Niezależnie 
od kwestii możliwości działania wstecz, tj. w odniesieniu do spraw, któ-
rych właściwość miała ulec zmianie z dniem 12 lipca 2007 r., regulacji, 
która weszła w życie z dniem 27 września 2007 r., zaakceptowanie 
przedstawionego sposobu rozumowania kłóci się ze wspomnianą zasa-
dą racjonalności ustawodawcy oraz celem rozważanych zmian ustawo-
wych. 
Zgodnie z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. z 1969 r. właściwym rzeczowo do 
rozpoznania sprawy, na gruncie której sformułowane zostało przez Sąd 
Okręgowy w Ś. pytanie prawne, był w chwili wpłynięcia aktu oskarżenia 
Sąd Wojewódzki w W. Pierwszy chronologicznie wyrok sądu pierwszej 
instancji, tj. Sądu Okręgowego w Ś., zapadł dopiero w dniu 24 kwietnia 
2001 r., tj. już pod rządami Kodeksu postępowania karnego z 1997 r., 
który w art. 25 § 1 k.p.k. – w jego pierwotnym brzmieniu – przewidywał, 
że sądem właściwym do rozpoznania spraw o czyny tego rodzaju jest 
sąd rejonowy. Jednakże zgodnie z art. 7 p.w.k.p.k. właściwym do rozpo-
znania sprawy pozostał nadal sąd wojewódzki (okręgowy), gdyż akt 
oskarżenia został wniesiony przed wejściem w życie nowego kodeksu. 
Sąd Apelacyjny w W., uchylając wyrokiem z dnia 6 grudnia 2001 r. orze-
czenie sądu pierwszej instancji, przekazał sprawę do ponownego rozpo-
znania Sądowi Okręgowemu w Ś. Fakt ten nie ma jednak z punktu wi-
dzenia zaistniałego problemu procesowego istotnego znaczenia, ponie-
waż, pomijając względny charakter uchybienia, Sąd Apelacyjny wyro-
kiem z dnia 9 października 2003 r. uchylił kolejny wyrok sądu pierwszej 

 
12
instancji i tym razem przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Są-
dowi Rejonowemu w W., jako rzeczowo i miejscowo właściwemu do pro-
cedowania w pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie to nie powinno budzić 
żadnych zastrzeżeń, bowiem – jak już wskazano wcześniej – zasada pe-
tryfikacji właściwości sądu, wynikająca z art. 7 p.w.k.p.k., nie obowiązuje 
w wypadku uchylenia przez sąd odwoławczy wyroku sądu pierwszej in-
stancji w celu ponownego rozpoznania sprawy. W takim wypadku sąd 
odwoławczy ma obowiązek zbadania, czy obowiązująca – według Ko-
deksu postępowania karnego z 1969 r. – w czasie rozpoznawania spra-
wy właściwość rzeczowa sądu nie uległa zmianie w myśl przepisów ob-
owiązującego Kodeksu postępowania karnego z 1997 r., a jeżeli tak, to 
powinien przekazać sprawę do rozpoznania sądowi nie poprzednio, a 
obecnie właściwemu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 
2001 r., V KKN 368/00, OSNKW 2001, z. 3-4, poz. 26 i postanowienie 
Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2004 r., II KK 322/04, Lex nr 
141333). Po uchyleniu następnego wyroku sądu pierwszej instancji 
orzeczeniem Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 18 lipca 2006 r., Sąd Rejo-
nowy w W., któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, 
rozpoczął przewód sądowy w dniu 15 lutego 2007 r., tj. przed dniem 12 
lipca 2007 r., w którym weszła w życie ustawa z dnia 29 marca 2007 r., 
zmieniająca m. in. – regulujący kwestię właściwości rzeczowej sądów – 
przepis art. 25 k.p.k. 
W zaistniałym układzie procesowym oraz w świetle powyższych 
uwag, rozstrzygnięcie przez formułujący pytanie prawne Sąd Okręgowy 
w Ś. kwestii właściwości rzeczowej sądu, powinno opierać się na zwykłej 
wykładni, relewantnych z punktu widzenia rozważanego problemu, prze-
pisów.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI