I KZP 25/11

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  28  MARCA  2012  R. 
I  KZP  25/11 
 
Niewydanie postanowienia o podjęciu na nowo umorzonego 
dochodzenia rejestrowego (art. 325f § 3 k.p.k.) i wykonanie dalszych 
czynności procesowych stanowi względną przyczynę odwoławczą (art. 438 
pkt 2 k.p.k.). 
 
Przewodniczący: sędzia SN P. Hofmański. 
Sędziowie SN: J. Dołhy (sprawozdawca), M. Gierszon. 
Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Herzog. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Piotra S. i Krzysztofa K., po rozpoznaniu w 
Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 28 marca 2012 r., przekazanego na 
podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w C. postanowieniem z 
dnia 1 grudnia 2011 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej 
wykładni ustawy: 
„Czy materiały zgromadzone w sprawie, w której zaniechano wydania 
na podstawie przepisu art. 325 f § 3 k.p.k. postanowienia o podjęciu na 
nowo umorzonego dochodzenia, mogą być wykorzystane w toku rozprawy 
jako dowody w rozumieniu przepisów Działu V Dowody Kodeksu 
postępowania karnego?” 
 
postanowił o d m ó w i ć  podjęcia uchwały. 
 

 
2 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne wyłoniło 
się w następującej sytuacji procesowej. 
W dniu 25 listopada 2009 r. w Komendzie Powiatowej Policji w Z. 
wydano postanowienie o wszczęciu dochodzenia „w sprawie kradzieży 
samochodu osobowego marki Ford Fiesta w Z. w okresie czasu od dnia 21 
listopada 2009 r. do 23 listopada 2009 r. na szkodę Adama W. na łączną 
wartość strat 800 zł”. 
Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2010 r. umorzono dochodzenie w 
sprawie z powodu niewykrycia sprawcy i wpisano ją do rejestru 
przestępstw. 
Poczynając od dnia 27 lipca 2010 r. podjęto w sprawie dalsze 
czynności dochodzeniowe. W sprawie nie wydano, wymaganego przepisem 
art. 325f § 3 k.p.k., postanowienia o podjęciu na nowo umorzonego 
dochodzenia wobec ujawnienia danych pozwalających na wykrycie 
sprawcy. Z informacji prokuratury wynika, że sporządzono jedynie raport o 
sprawie Ds. (…) podstawowy z adnotacjami: data pierwszego wpływu: 11 
sierpnia 2010 r., data rejestracji: 11 sierpnia 2010 r., podstawa rejestracji: 
podjęcie umorzenia, art. 325f § 3 k.p.k. 
W dniach 27 i 28 lipca 2010 r. przesłuchano dwóch świadków. W dniu 
29 lipca 2010 r. wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów i 
przesłuchano w charakterze podejrzanego Krzysztofa K., zaś w dniu 30 
lipca 2010 r. wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów i 
przesłuchano w charakterze podejrzanego Piotra S. Uzyskano nadto opinię 
biegłych lekarzy psychiatrów z dnia 26 sierpnia 2010 r. dotyczącą Piotra S. 
oraz informacje Krajowego Rejestru Karnego dotyczące podejrzanych. 

 
3 
W dniu 15 października 2010 r. do Sądu Rejonowego w Z. wpłynął akt 
oskarżenia przeciwko Piotrowi S. i Krzysztofowi K. o czyn z art. 278 § 1 
k.k., a wobec Piotra S. nadto w zw. z art. 64 §1 k.k. 
Po przeprowadzeniu rozprawy Sąd Rejonowy w Z., wyrokiem z dnia 
11 kwietnia 2011 r., oskarżonych Piotra S. i Krzysztofa K. uznał za winnych 
popełnienia czynu opisanego w części wstępnej wyroku, wyczerpującego 
znamiona występku z art. 278 § 1 k.k., a wobec Piotra S. z art. 278 § 1 k.k. 
w zw. z art. 64 § 1 k.k., i za to na podstawie art. 278 § 1 k.k. wymierzył 
Piotrowi S. i Krzysztofowi K. karę po 6 miesięcy pozbawienia wolności. 
Od tego wyroku apelacje złożyli Piotr S., Krzysztof K. oraz obrońca z 
urzędu Piotra S., zaskarżając rozstrzygnięcie o karze. 
Rozpoznając apelacje, Sąd Okręgowy w C. uznał, że w sprawie 
wyłoniło się zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy 
i sformułował pytanie, przytoczone wyżej w części dyspozytywnej 
postanowienia. W części motywacyjnej wystąpienia Sąd odwoławczy 
wskazał, że w sprawie pomimo niewydania postanowienia o podjęciu na 
nowo umorzonego dochodzenia, a następnie pomimo niewydania 
postanowienia o jego przedłużeniu, przez okres ponad 2 miesięcy (od dnia 
27 lipca 2010 r. do dnia 14 października 2010 r.) wykonywano czynności 
procesowe. 
Zebrany 
w 
sprawie 
materiał, 
a 
zwłaszcza 
protokoły 
przesłuchania świadków i podejrzanych, opinię lekarzy psychiatrów, 
odczytano i ujawniono na rozprawie przed Sądem Rejonowym w Z. Sąd 
Okręgowy uznał, że zasadnicze wątpliwości budzi kwestia, czy materiały te 
mogą być wykorzystane jako dowody w rozumieniu przepisów Działu V – 
Dowody – Kodeksu postępowania karnego. Zdaniem Sądu odwoławczego 
„odczytanie na rozprawie przed Sądem Rejonowym w Z. protokołów 
przesłuchania osób i ujawnienie bez odczytania opinii biegłych lekarzy 
psychiatrów wydaje się nie znajdować oparcia w przepisach Konstytucji RP 
i kodeksu postępowania karnego, ani też w orzecznictwie Sądu 

 
4 
Najwyższego i sądów powszechnych dotyczącym sytuacji, gdy określone 
materiały nie mogą być wykorzystane jako dowody w postępowaniu 
karnym”. 
Prokurator Prokuratury Generalnej w pisemnym stanowisku wniósł o 
odmowę podjęcia uchwały, podnosząc, że nie zostały spełnione wymogi 
określone w art. 441 § 1 k.p.k., uzasadniające możliwość podjęcia uchwały 
przez Sąd Najwyższy. Sąd Okręgowy bowiem nie wskazał – w ocenie 
prokuratora – który przepis lub grupa przepisów jest jego zdaniem 
sformułowany wadliwie lub niejasno, względnie interpretowany w praktyce 
sądowej w sposób rozbieżny, ani też nie podjął próby dokonania wykładni 
operatywnej i przedstawienia różnych możliwych sposobów interpretacji, co 
mogłoby uzasadnić wystąpienie z pytaniem prawnym. 
 Prokurator 
podkreślił, 
że 
udzielenie 
odpowiedzi 
na 
pytanie 
sformułowane przez Sąd Okręgowy nie ma żadnego znaczenia dla 
rozstrzygnięcia w przedmiocie środków odwoławczych wniesionych od 
orzeczenia Sądu Rejonowego w Z. – w apelacjach podniesiono wyłącznie 
zarzuty dotyczące niewspółmierności kar wymierzonych oskarżonym. 
Pytanie sformułowane przez Sąd Okręgowy mogłoby więc mieć znaczenie 
dla rozstrzygnięcia w przedmiocie środków odwoławczych tylko wtedy, 
gdyby dotyczyło okoliczności, które sąd odwoławczy ma obowiązek wziąć 
pod uwagę niezależnie od granic środka odwoławczego (art. 433 § 1). 
Tymczasem treść tego pytania wskazuje jednoznacznie, iż nie dotyczy ono 
zaistnienia którejś z okoliczności wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k., ani też 
w art. 440 k.p.k. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Stanowisko prokuratora Prokuratury Generalnej, w którym wskazano 
na brak ustawowych warunków do dokonania zasadniczej wykładni ustawy 
w tej sprawie przez Sąd Najwyższy w formie podjęcia uchwały, należało w 
pełni podzielić. 

 
5 
W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się zgodnie, że skuteczne 
wystąpienie przez sąd odwoławczy z pytaniem prawnym do Sądu 
Najwyższego w trybie art. 441 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko wówczas, gdy 
łącznie spełnione są następujące przesłanki: 
a) w postępowaniu odwoławczym wyłoniło się „zagadnienie prawne”, 
czyli istotny problem interpretacyjny, a więc taki, który dotyczy przepisu lub 
przepisów rozbieżnie interpretowanego czy interpretowanych w praktyce 
sądowej lub przepisu o wadliwej redakcji albo niejasno sformułowanego, 
dającego możliwość różnych przeciwstawnych interpretacji; 
b) zagadnienie to wymaga „zasadniczej wykładni ustawy”, czyli 
przeciwdziałania rozbieżnościom interpretacyjnym, już zaistniałym w 
orzecznictwie bądź mogącym – z uwagi np. na istotne różnice poglądów 
doktryny – w nim zaistnieć, które to rozbieżności są niekorzystne dla 
prawidłowego funkcjonowania prawa w praktyce; nie wymaga zatem 
zasadniczej wykładni ustawy kwestia związana z przepisem, który jasno 
sformułowany nie stwarza podstaw do różnych interpretacji lub przepisu, 
który nie powoduje szczególnych trudności przy jego wykładni, albo co do 
którego wątpliwości interpretacyjne zostały rozstrzygnięte, choćby tylko w 
doktrynie, ale w sposób jednoznaczny; 
c) pojawiło się ono „przy rozpoznawaniu środka odwoławczego”, a 
więc jest powiązane z konkretną sprawą, i to w taki sposób, że od 
rozstrzygnięcia tego zagadnienia prawnego zależy rozstrzygnięcie danej 
sprawy, gdyż Sąd Najwyższy dokonuje tu wykładni określonego przepisu 
lub przepisów tylko w związku ze sprawą, w której usunięcie wątpliwości 
prawnych pozwoli na prawidłowe jej rozstrzygnięcie, a nie pytań o 
charakterze abstrakcyjnym, choćby miały one istotne znaczenie dla praktyki 
(zob. np. T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego oraz ustawa o 
świadku koronnym. Komentarz, Warszawa 2008, s. 953-955; P. Hofmański, 
E. Sadzik, K. Zgryzek: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, 

 
6 
Warszawa 2007, t. I, s. 714-718; R.A. Stefański: Instytucja pytań prawnych 
do Sądu Najwyższego w sprawach karnych, Kraków 2001, s. 264-299; S. 
Zabłocki: Postępowanie odwoławcze w Kodeksie postępowania karnego po 
nowelizacji, Warszawa 2003, s. 281-287, i przywołane tam obszernie 
orzecznictwo i piśmiennictwo). 
Analiza przedstawionego przez Sąd Okręgowy w C. pytania 
prawnego pozwala na stwierdzenie, że poza faktem, iż wyłoniło się ono 
przy rozpoznawaniu przez ten Sąd środka odwoławczego, nie spełnia 
pozostałych wymienionych wyżej wymagań. W istocie jednak to 
zagadnienie ujawniło się na tle kwestii, które nie mogą być przedmiotem 
rozpoznania w granicach zaskarżenia w niniejszej sprawie. 
Motywy uzasadnienia pytania prawnego wskazują jednoznacznie, że 
z faktu naruszenia normy art. 325f § 3 k.p.k. Sąd Okręgowy wywodzi jako 
skutek zaistnienie sytuacji równoznacznej z zakazem dowodowym, 
odnoszącym się do materiałów zebranych w dochodzeniu, które nie zostało 
formalnie podjęte po jego umorzeniu. 
W doktrynie procesu karnego zgodnie przyjmuje się, że w polskiej 
procedurze karnej zakazy dowodowe wynikać muszą z określonych 
przepisów prawnych. Zakazy dowodowe określają wszelkiego rodzaju 
ograniczenia co do możliwości dowodzenia oraz wprowadzania i 
przeprowadzania dowodów, a także ich wykorzystania w procesie karnym 
(por. Z. Kwiatkowski: Zakazy dowodowe w procesie karny, Kraków 2005, s. 
45 i n.; A. Gaberle: Dowody w sądowym procesie karnym, Kraków 2007, s. 
269 i n.). 
Prokurator trafnie wskazuje, że z uzasadnienia pytania prawnego 
Sądu Okręgowego nie wynika, w jakim przepisie prawa karnego 
procesowego dopatruje się on zakazu wykorzystania jako dowodów 
materiałów zgromadzonych w postępowaniu, które nie zostało formalnie 
podjęte po jego umorzeniu. Wskazany przez Sąd Okręgowy przepis art. 51 

 
7 
ust. 4 Konstytucji RP nie ma zastosowania w sytuacji procesowej zaistniałej 
w niniejszej sprawie. Analiza materiałów zgromadzonych w dochodzeniu 
wskazuje 
jednoznacznie, 
że 
wszystkie 
czynności 
dowodowe 
przeprowadzone zostały prawidłowo z punktu widzenia wymogów 
określonych w procedurze karnej. Również sposób wykorzystania tych 
dowodów w postępowaniu sądowym nie nasuwa żadnych zastrzeżeń. 
Zgodnie z art. 51 ust. 4 Konstytucji RP tylko w razie przeprowadzenia 
czynności dowodowych w sposób sprzeczny z ustawą informacje, a więc 
środki dowodowe, uzyskane w ich następstwie podlegają usunięciu. 
Uchybienie proceduralne polegające na braku decyzji o formalnym 
podjęciu na nowo umorzonego dochodzenia rejestrowego, traktować należy 
na ogólnych zasadach jako obrazę przepisów postępowania, która może 
stanowić względną przyczynę odwoławczą. Brak podstaw do przyjęcia aby 
tego rodzaju wada proceduralna skutkowała naruszenie któregokolwiek z 
zakazów dowodowych zawartych w przepisach Kodeksu postępowania 
karnego. 
Z tych motywów Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej 
postanowienia.