I KZP 24/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w S. dotyczące statusu procesowego prokuratora w sprawie wszczętej na podstawie subsydiarnego aktu oskarżenia. Sąd Okręgowy powziął wątpliwości, czy prokurator, który na podstawie art. 55 § 4 k.p.k. bierze udział w takiej sprawie, występuje w charakterze strony. Sąd Okręgowy skłaniał się ku poglądowi, że prokurator nie jest stroną, a jego udział ogranicza się do uczestnictwa w rozprawie. Sąd Najwyższy, po analizie przepisów Kodeksu postępowania karnego i ustawy o prokuraturze, a także doktryny i orzecznictwa, doszedł do wniosku, że prokurator w takiej sytuacji pełni funkcję rzecznika praworządności i przysługują mu prawa strony. Uchwała Sądu Najwyższego stanowi, że prokuratorowi, który na podstawie art. 55 § 4 k.p.k. bierze udział w sprawie wszczętej aktem oskarżenia wniesionym przez oskarżyciela posiłkowego, przysługują prawa strony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie statusu procesowego prokuratora w sprawach wszczętych z subsydiarnego aktu oskarżenia, potwierdzenie jego praw jako strony w takich postępowaniach.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej uregulowanej w k.p.k.
Zagadnienia prawne (1)
Czy prokurator, biorący na podstawie art. 55 § 4 k.p.k. udział w sprawie wszczętej na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego, występuje w takiej sprawie w charakterze strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prokuratorowi, który na podstawie art. 55 § 4 k.p.k. bierze udział w sprawie wszczętej na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego, przysługują prawa strony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć art. 45 k.p.k. definiuje prokuratora jako oskarżyciela publicznego, to w sytuacjach procesowych, gdzie nie występuje element 'oskarżania' (np. udział w sprawie z oskarżenia subsydiarnego), prokurator pełni funkcję rzecznika praworządności. Analiza przepisów k.p.k. i ustawy o prokuraturze, w tym art. 32 ust. 1 zd. drugie ustawy o prokuraturze, wskazuje, że w takich przypadkach prokurator ma uprawnienia strony. Wykładnia systemowa i funkcjonalna potwierdza, że prokurator, działając jako rzecznik praworządności, dysponuje skutecznymi narzędziami procesowymi, aby strzec praworządności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. G. | osoba_fizyczna | oskarżyciel subsydiarny |
| J. G. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokuratura Rejonowa w S. | organ_państwowy | prokurator |
| Prokuratura Okręgowa w S. | organ_państwowy | prokurator |
| Prokuratura Generalna | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 55 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten pozwala prokuratorowi na udział w sprawie wszczętej aktem oskarżenia wniesionym przez oskarżyciela posiłkowego, a jego udział wiąże się z posiadaniem praw strony.
Pomocnicze
k.p.k. art. 441 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
k.p.k. art. 45 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Definiuje prokuratora jako oskarżyciela publicznego przed wszystkimi sądami.
u.p. art. 32 § ust. 1
Ustawa o prokuraturze
Pierwsze zdanie: prokurator wykonuje czynności oskarżyciela publicznego. Drugie zdanie: może wykonywać te czynności w sprawach wniesionych przez innych oskarżycieli, co oznacza posiadanie takich samych uprawnień jak strona.
u.p. art. 2
Ustawa o prokuraturze
Zadaniem prokuratury jest strzeżenie praworządności oraz czuwanie nad ściganiem przestępstw.
k.p.k. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zasada legalizmu, zgodnie z którą oskarżyciel publiczny obowiązany jest do wniesienia i popierania oskarżenia.
k.p.k. art. 330 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu przesłania prokuratorowi odpisu subsydiarnego aktu oskarżenia.
k.p.k. art. 57 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu zawiadomienia prokuratora o odstąpieniu od oskarżenia przez oskarżyciela posiłkowego.
k.p.k. art. 60
Kodeks postępowania karnego
Uprawnienia prokuratora w sprawach dotyczących czynów ściganych z oskarżenia prywatnego.
k.p.k. art. 425 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Uprawnienie prokuratora do wniesienia środka odwoławczego na korzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 91
Kodeks postępowania karnego
Uprawnienia procesowe przedstawiciela organizacji społecznej dopuszczonej do udziału w postępowaniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prokurator, biorąc udział w sprawie na podstawie art. 55 § 4 k.p.k., pełni funkcję rzecznika praworządności i posiada uprawnienia strony. • Wykładnia systemowa i funkcjonalna przepisów k.p.k. i ustawy o prokuraturze potwierdza status strony dla prokuratora w postępowaniu z oskarżenia subsydiarnego. • Prokurator, jako organ państwa powołany do strzeżenia praworządności, dysponuje odpowiednimi narzędziami procesowymi, aby należycie strzec praworządności w takich sprawach.
Odrzucone argumenty
Prokurator w postępowaniu z oskarżenia subsydiarnego nie jest stroną, a jego udział ogranicza się do uczestnictwa w rozprawie. • Art. 45 k.p.k. definiuje prokuratora wyłącznie jako oskarżyciela publicznego, a brak tej funkcji wyklucza status strony. • Zwrot 'brać udział' w art. 55 § 4 k.p.k. jest zbliżony do art. 91 k.p.k. i oznacza jedynie możliwość uczestniczenia w rozprawie.
Godne uwagi sformułowania
Prokuratorowi, który na podstawie art. 55 § 4 k.p.k. bierze udział w sprawie wszczętej na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego, przysługują prawa strony. • Właśnie do takich sytuacji procesowych, w których nie występuje ów element „oskarżania”, doktryna procesu karnego wypracowała taką funkcję udziału w nich prokuratora, w której występuje on nie jako oskarżyciel publiczny, ale jako rzecznik praworządności (interesu publicznego czy interesu społecznego), a która uzyskała tak szeroką afirmację przy interpretacji przepisu art. 55 § 4 k.p.k. • Państwo zastrzega dla prokuratora główną i dominującą rolę w zakresie obu tych zadań, w tym pierwszeństwo przed innymi oskarżycielami.
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący
Roman Sądej
sprawozdawca
Dariusz Świecki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie statusu procesowego prokuratora w sprawach wszczętych z subsydiarnego aktu oskarżenia, potwierdzenie jego praw jako strony w takich postępowaniach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej uregulowanej w k.p.k.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące statusu procesowego prokuratora jest istotne dla praktyków prawa karnego, wyjaśniając ważną kwestię interpretacyjną.
“Prokurator w polskim procesie karnym: Czy zawsze jest stroną? Kluczowa uchwała Sądu Najwyższego.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.