I KZP 23/11

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  28  MARCA  2012  R. 
I  KZP  23/11 
 
1. Czyn określony w art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o 
ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) nie 
jest wykroczeniem na szkodę konsumentów, zatem w sprawach o te 
wykroczenia powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów nie może 
występować jako oskarżyciel publiczny, na podstawie art. 42 ust. 3 
wymienionej ustawy. 
2. Jeżeli powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów uzna, że 
zaistniało wykroczenie z art. 114 ust. 1 u.o.k.k., jest to równoznaczne z 
ujawnieniem wykroczenia „w zakresie swojego działania” przez starostę 
(prezydenta 
miasta), 
jako 
organ 
administracji 
samorządowej. 
W 
konsekwencji, na podstawie art. 17 § 3 k.p.s.w. temu organowi będą 
przysługiwały uprawnienia oskarżyciela publicznego, zatem i możliwość 
złożenia wniosku o ukaranie. Do złożenia takiego wniosku, jak i 
występowania w charakterze oskarżyciela publicznego, będzie mógł on 
upoważnić podległych mu pracowników starostwa (urzędu miasta), w tym 
rzecznika konsumentów. 
 
Przewodniczący: sędzia SN J. Matras. 
Sędziowie SN: P. Kalinowski, Z. Puszkarski (sprawozdawca). 
Prokurator Prokuratury Generalnej: B. Mik. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z zażalenia Powiatowego Rzecznika 
Konsumentów w N. na postanowienie Sądu Rejonowego w N. z dnia 18 
lipca 2011 r., o odmowie wszczęcia postępowania, po rozpoznaniu w Izbie 
Karnej na posiedzeniu w dniu 28 marca 2012 r., przedstawionego na 

 
 
 
2 
podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w P., postanowieniem z 
dnia 28 października 2011 r., zagadnienia prawnego wymagającego 
zasadniczej wykładni ustawy: 
„Czy rzecznik konsumentów w sprawach o wykroczenie z art. 114 ust. 
1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów 
jest oskarżycielem publicznym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 
sierpnia 2001 roku – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, 
uprawnionym do wniesienia i popierania skargi o ww. czyn (art. 42 ust. 3 
ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów), 
czy też możliwość złożenia wniosku o ukaranie przedsiębiorcy za 
nieudzielanie żądanych przez rzecznika informacji przysługuje wyłącznie 
Policji (art. 17 § 1 k.p.s.w.)?” 
 
postanowił  o d m ó w i ć  podjęcia uchwały. 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Wskazane na wstępie zagadnienie prawne wyłoniło się na tle 
następującej sytuacji procesowej. 
Powiatowy Rzecznik Konsumentów w N., powołując się na art. 42 ust. 
1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i 
konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. – określanej dalej jako 
„u.o.k.k.”) dwukrotnie, pismami z dnia 27 sierpnia 2010 r. oraz z dnia 15 
listopada 2010 r., zwrócił się do Przedsiębiorstwa Wielobranżowego E. D. 
S. s.c. w L. o wymianę mebli na nowe i wolne od wad, które nabyła 
wymieniona w pismach osoba. Pisma te zostały przyjęte przez adresata, 
jednak ten pozostawił je bez odpowiedzi. W związku z tym Powiatowy 
Rzecznik Konsumentów w kwietniu 2011 r. zwrócił się do jednostki Policji o 

 
 
 
3 
przesłuchanie w charakterze osób podejrzanych o popełnienie wykroczenia 
wspólników wymienionej spółki cywilnej, Ewy i Dariusza S. Z pisma 
funkcjonariusza Policji wynika, że czynność ta została przeprowadzona co 
do obojga tych osób, a protokoły przesłuchania przekazano Rzecznikowi, z 
tym, że do akt sprawy dołączono tylko protokół przesłuchania Dariusza S. 
Powiatowy Rzecznik Konsumentów skierował do Sądu Rejonowego w N. 
wniosek o ukaranie Dariusza S., obwiniając go o to, że: „nie udzielił 
odpowiedzi na pisemne wystąpienia PRK do jego siedziby w N.: 
– wystąpienie PRK z dnia 27 sierpnia 2010 r. (doręczone w dniu 1 
września 2010 r.) – brak odpowiedzi w okresie od dnia 2 września 2010 r. 
do dnia 4 kwietnia 2011 r. 
– wystąpienie PRK z dnia 15 listopada 2010 r. (doręczone w dniu 19 
listopada 2010 r.) – brak odpowiedzi w okresie od dnia 20 listopada 2010 r. 
do dnia 4 kwietnia 2011 r.” 
We wniosku wskazano, że tym zaniechaniem obwiniony wypełnił 
znamiona wykroczenia określonego w art. 114 ust. 1 u.o.k.k. 
Sąd Rejonowy w N. postanowieniem z dnia 18 lipca 2011 r., na 
podstawie art. 5 § 1 pkt 9 k.p.s.w. oraz art. 59 § 2 k.p.s.w. odmówił 
wszczęcia postępowania przeciwko Dariuszowi S., stojąc na stanowisku, że 
w sprawie zachodzi ujemna przesłanka procesowa w postaci braku skargi 
uprawnionego oskarżyciela. Wskazał, że zgodnie z art. 42 ust. 3 u.o.k.k. 
rzecznik konsumentów w sprawach o wykroczenia na szkodę konsumentów 
jest 
oskarżycielem 
publicznym 
w 
rozumieniu 
przepisów 
Kodeksu 
postępowania w sprawach o wykroczenia oraz że z tego uregulowania 
wynika, iż rzecznik może występować w charakterze oskarżyciela 
publicznego w sprawach o wykroczenia przeciwko interesom konsumenta 
unormowanym w Rozdziale XV Kodeksu wykroczeń oraz w innych aktach 
prawnych. Nie należy do tych wykroczeń objęte wnioskiem o ukaranie 
wykroczenie z art. 114 ust. 1 u.o.k.k., które jedynie hipotetycznie godzi w 

 
 
 
4 
interesy konsumenta, zaś dobrem chronionym przez ten przepis jest interes 
powiatu, wyrażający się w należytym wykonywaniu przez tę jednostkę 
samorządu terytorialnego zadań w zakresie ochrony praw (interesów) 
konsumentów, a bliżej – interesy rzecznika konsumentów. 
Z 
taką 
interpretacją 
nie 
zgodził 
się 
Powiatowy 
Rzecznik 
Konsumentów w N. i wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. 
Zarzucając błędną interpretację art. 114 ust. 1 w zw. z art. 42 ust. 1 pkt 3 
oraz art. 42 ust. 4 u.o.k.k., wniósł o jego uchylenie, a w uzasadnieniu 
wywodził m.in., że nietrafnie sąd oparł się wyłącznie na literalnej wykładni 
wymienionych przepisów, gdy powinien posłużyć się też wykładnią 
funkcjonalną, nadto, że dobrem chronionym przez art. 114 ust. 1 ustawy są 
również interesy konsumentów, jako że w każdej sprawie podnoszonej 
przez 
rzecznika 
konsumentów 
występuje 
element 
ochrony 
praw 
konsumentów. Wyraził przy tym obawę (nie dostrzegając, że stanowisko 
zajęte przez Sąd Rejonowy nie wyklucza możliwości złożenia wniosku o 
ukaranie przez inny organ), iż „wyłączenie sankcji w tym zakresie 
prowadziłoby z pewnością do permanentnego braku udzielania żądanych 
informacji i wyjaśnień ze strony przedsiębiorców”. 
Właściwy do rozpoznania zażalenia Sąd Okręgowy w P. uznał, że w 
sprawie wyłoniło się zagadnienie prawne o treści wyżej przytoczonej, 
wymagające zasadniczej wykładni ustawy i postanowieniem z dnia 28 
października 2011 r., na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przekazał je do 
rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. W uzasadnieniu wskazał, że u 
podłoża przedstawionego zagadnienia, które ma istotne znaczenie dla 
rozpoznania sprawy, leży inne pytanie, mianowicie, czy sprawa o 
wykroczenie z art. 114 ust. 1 u.o.k.k. jest sprawą o wykroczenie na szkodę 
konsumentów. Gdyby tak było, to rozstrzygnięcie zagadnienia nie 
nasuwałoby trudności. Z mocy art. 42 ust. 3 u.o.k.k. w sprawach o 
wykroczenia na szkodę konsumentów rzecznik konsumentów jest 

 
 
 
5 
oskarżycielem publicznym w rozumieniu ustawy – Kodeks postępowania w 
sprawach o wykroczenia, uprawnionym do wniesienia i popierania skargi, 
zatem taki status przysługiwałby rzecznikowi również w sprawie o 
wykroczenie określone w art. 114 ust. 1 u.o.k.k. W konsekwencji, 
zaskarżone postanowienie, jako błędne, podlegałoby uchyleniu. Z kolei, 
umieszczenie wspomnianego deliktu poza kręgiem wykroczeń na szkodę 
konsumentów oznaczałoby, że prawo złożenia wniosku o ukaranie 
przedsiębiorcy za nieudzielenie żądanych przez rzecznika konsumentów 
wyjaśnień i informacji przysługiwałoby, zgodnie z art. 17 § 1 k.p.s.w., tylko 
Policji. Sąd Okręgowy nadmienił, iż w praktyce wymiaru sprawiedliwości 
występują rozbieżności interpretacyjne przy wykładni normy art. 114 ust. 1 
u.o.k.k., bowiem z danych jakie zgromadził wynika, że sądy rejonowe, w 
tym Sąd Rejonowy w N., nie zajmują w tym względzie jednolitego 
stanowiska. Natomiast w piśmiennictwie prawniczym dotyczącym u.o.k.k. 
przedmiotowe zagadnienie nie jest omawiane, względnie prezentowany jest 
pogląd, że dobrem chronionym przez art. 114 ust. 1 nie są interesy 
konsumentów, co eliminuje rzecznika konsumentów z grona podmiotów 
uprawnionych do złożenia wniosku o ukaranie za określone w tym przepisie 
wykroczenie, a nawet w tej samej publikacji są wyrażane sprzeczne 
poglądy. Zwrócił również Sąd Okręgowy uwagę, że Prezes Urzędu Ochrony 
Konkurencji i Konsumentów, w odpowiedzi na oświadczenie jednego z 
senatorów, pismem z dnia 30 czerwca 2009 r., uznał za zbyt daleko idące 
twierdzenie, iż wykroczenie z art. 114 ust. 1 u.o.k.k. jest wykroczeniem na 
szkodę konsumentów, a w konsekwencji stwierdził, że oskarżycielem 
publicznym w sprawie o to wykroczenie może być wyłącznie Policja. Z 
drugiej jednak strony w rocznych sprawozdaniach z działalności 
powiatowych (miejskich) rzeczników konsumentów sporządzanych w latach 
2008-2010, publikowanych m.in. na stronach internetowych wspomnianego 
Urzędu jest mowa, że do uprawnień rzecznika należy występowanie do 

 
 
 
6 
sądów z wnioskiem o nałożenie kary grzywny na podmiot naruszający 
obowiązek udzielenia wyjaśnień i informacji w sprawach będących 
przedmiotem wystąpienia rzecznika lub ustosunkowania się do jego uwag i 
opinii. Zdaniem Sądu odwoławczego, wymieniony przepis budzi więc 
wątpliwości, a złożony charakter kwestii prawnej, co do której Sąd 
Najwyższy dotąd się nie wypowiadał, wymaga zasadniczej wykładni 
ustawy, tym bardziej, że w grę wchodzi „ważne zagadnienie, mające 
podstawowe znaczenie dla prawidłowego rozumienia i stosowania prawa”. 
Tym niemniej, przed wyrażeniem tego poglądu Sąd przedstawił własne 
rozumienie przepisu art. 114 ust. 1 u.o.k.k. Stanął na stanowisku, że 
czynności interpretacyjnych wymaga ustalenie dobra prawnego, którego 
naruszenie lub zagrożenie skutkuje odpowiedzialność za wykroczenie ujęte 
w tym przepisie. W tym kontekście zauważył, że podjęcie przez rzecznika 
konsumentów działań wskazanych w art. 42 ust. 1 pkt 3 u.o.k.k. ma służyć 
zapobieganiu naruszeniom praw i interesów konsumentów i rodzi po stronie 
przedsiębiorcy obowiązek udzielenia rzecznikowi wyjaśnień i informacji, 
bądź ustosunkowania się do jego uwag i opinii. Tym samym, wspomniane 
działania 
rzecznika 
są 
podejmowane 
w 
celu 
ochrony 
interesów 
konsumentów. 
Nieudzielanie 
odpowiedzi 
przez 
przedsiębiorcę 
jest 
działaniem również na szkodę konsumenta, albowiem co najmniej opóźnia 
proces dochodzenia przez konsumenta jego praw. Jedynie w sytuacji, gdy 
przedsiębiorca nie udzieli odpowiedzi rzecznikowi, ale zaspokoi roszczenie 
konsumenta, można zasadnie twierdzić, że jego zaniechanie nie godzi w 
interesy konsumenta. Zdaniem Sądu Okręgowego, uprawnione jest zatem 
stanowisko, że przedmiotem ochrony art. 114 ust. 1 u.o.k.k. jest przede 
wszystkim interes konsumentów, a dodatkowym argumentem na poparcie 
tej tezy jest umieszczenie tego przepisu w ustawie o ochronie konkurencji i 
konsumentów. Nie można bowiem pomijać normatywnego charakteru tytułu 

 
 
 
7 
aktu prawnego, w którym czyn zabroniony został określony i jego znaczenia 
w perspektywie interpretacji jego znamion.  
Prokurator Prokuratury Generalnej przedstawił pisemne stanowisko 
tej instytucji, w którym wniósł o odmowę podjęcia uchwały przez Sąd 
Najwyższy. Podkreślił, że Sąd Okręgowy nietrafnie uznał, iż są spełnione 
warunki określone w art. 441 § 1 k.p.k. Sformułowana przezeń kwestia 
prawna nie stanowi bowiem pytania prawnego w rozumieniu tego przepisu, 
a w istocie jest prośbą o poradę, jak rozstrzygnąć zażalenie, z tym jednak, 
że Sąd Okręgowy ma swoje zdanie na poruszone we wniosku tematy, tyle 
że oczekuje, by „na wszelki wypadek” wspomógł go w tym Sąd Najwyższy. 
Prokurator stwierdził, że punktem odniesienia dla pytania nie jest przepis, w 
którym Sąd odwoławczy doszukuje się niejasności, ale przepisy art. 42 ust. 
3 u.o.k.k. i art. 17 § 1 k.p.s.w., odnośnie do których Sąd ten nie zgłosił 
wątpliwości interpretacyjnych oraz że sygnalizując rozbieżności w 
pojmowaniu art. 42 ust. 3 i art. 114 ust. 1 u.o.k.k. przez sądy powszechne, 
jak też organy ochrony konsumentów nie rozważył, czy przyczyną tego jest 
niejednoznaczność przepisów w kontekście semantycznym, systemowym 
lub celowościowym, czy też błędy w procesie ich wykładni. W drugim 
wypadku fakt pojawiania się poglądu odmiennego od tego, który prezentuje 
sąd występujący z pytaniem, nie uprawniałby do stawiania tezy o 
pojawieniu się wątpliwości interpretacyjnych, wymagających usunięcia w 
trybie art. 441 § 1 k.p.k. Po poczynieniu innych jeszcze uwag i rozważeniu 
kwestii prawnych, prokurator doszedł do wniosku, że wykroczenie 
określone w art. 114 ust. 1 u.o.k.k. bezpośrednio nie narusza ani nie 
zagraża prawom lub interesom konsumenta, natomiast niewątpliwie godzi 
w dobra prawne powiatu, którego zadania w zakresie ochrony praw 
konsumentów wykonuje, na mocy art. 39 ust. 1 u.o.k.k., rzecznik 
konsumentów. Zwrócił jednak prokurator uwagę, że jeśli założyć, iż organ 
ów jest pokrzywdzony wspomnianym wykroczeniem, to realizacja przez 

 
 
 
8 
niego w sprawie o taki czyn funkcji oskarżyciela publicznego kłóciłaby się z 
wynikającą z art. 25 § 4 k.p.s.w. repartycją ról procesowych, a nade 
wszystko z bezwarunkowym zakazem ustanowionym w art. 19 § 1 k.p.w. w 
zw. z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Należało podzielić pogląd prokuratora Prokuratury Generalnej, iż w 
sprawie nie zachodzą warunki do udzielenia odpowiedzi na sformułowane 
przez Sąd Okręgowy w P. zagadnienie, a zatem i do podjęcia uchwały 
przez Sąd Najwyższy. Zajmując takie stanowisko w większości spraw 
rozpatrywanych w trybie art. 441 § 1 k.p.k., Sąd ten wielokrotnie omawiał 
przesłanki skutecznego wystąpienia przez sąd odwoławczy z pytaniem 
prawnym (zob. np. ostatnio wydane postanowienia: z dnia 30 listopada 
2010 r., I KZP 15/11, OSNKW 2011, z. 12, poz. 106, z dnia 19 stycznia 
2012 r., I KZP 20/11, OSNKW 2012, z. 1, poz. 4), zatem niecelowe byłoby 
powtarzanie tych, niekiedy obszernych, wywodów. Wystarczy, odsyłając do 
wspomnianych orzeczeń, przywołać treść wymienionego przepisu, zgodnie 
z którym warunkiem takiego wystąpienia jest wyłonienie się przy 
rozpoznawaniu 
środka 
odwoławczego 
zagadnienia 
prawnego 
wymagającego zasadniczej wykładni ustawy oraz wskazać, że chodzi o 
takie zagadnienie, które rodzi istotne problemy interpretacyjne, dotyczące 
przepisu sformułowanego niejasno, bądź wręcz wadliwie, dającego 
możliwość rozbieżnego odczytywania jego treści, a dla odkodowania jego 
rzeczywistego znaczenia wymagającego sięgania do szeregu narzędzi 
interpretacyjnych. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie 
zachodzi. Ma również rację prokurator, gdy zwraca uwagę, że 
wypracowanie przez sąd określonej interpretacji przepisu, w zasadzie 
wyłącza możliwość wystąpienia w oparciu o art. 441 § 1 k.p.k., bowiem 
zadaniem Sądu Najwyższego nie jest potwierdzanie w tym trybie trafności 
przyjętej interpretacji (zob. postanowienia Sądu Najwyższego m. in.: z dnia 

 
 
 
9 
29 czerwca 2010 r., I KZP 6/10, OSNKW 2010, z. 8, poz. 65; z dnia 19 
stycznia 2012 r., I KZP 19/11, OSNKW 2012, z. 1, poz. 3). To mogłoby 
nastąpić w drodze rozpoznawania skargi kasacyjnej, gdyby uprawniony 
podmiot, także określony w art. 521 § k.p.k., wniósł taką po wydaniu przez 
sąd prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie. Widać zresztą 
brak 
konsekwencji 
występującego 
z 
pytaniem 
Sądu, 
który 
po 
przeprowadzeniu dość prostego wnioskowania uznał, iż „uprawnionym jawi 
się stanowisko, że przedmiotem ochrony art. 114 ust. 1 u.o.k.k. jest przede 
wszystkim interes konsumentów”, zarazem jednak wskazał na „złożony 
charakter powyższej kwestii prawnej”. 
W rzeczywistości kwestia ta nie jawi się jako złożona, a poglądowi 
temu nie przeczy sygnalizowana niejednolitość orzecznictwa sądów 
rejonowych, skoro Sąd Okręgowy nie wykazał, że poszczególne, odmienne 
rozstrzygnięcia były poprzedzone rzetelną analizą mających zastosowanie 
przepisów. Podobnie niejednolitość poglądów wyrażanych w ramach 
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie świadczy o wysokim 
stopniu skomplikowania przepisów, a raczej, co wskazał prokurator 
Prokuratury 
Generalnej, 
na 
niedostateczną 
analizę 
odpowiednich 
przepisów przez aparat obsługujący Prezesa Urzędu. Jeżeli chodzi o 
piśmiennictwo prawnicze, to przywołani przez Sąd Okręgowy autorzy, 
którzy zajęli stanowisko w omawianej kwestii (M. Radwański w: A. Stawicki, 
E. Stawicki [red.]: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. 
Komentarz, Warszawa 2011, s. 1294, także zespół opracowujący 
Komentarz do tejże ustawy pod red. C. Banasińskiego i E. Piontka, 
Warszawa 2008, s. 1040), zgodnie stwierdzili, że wykroczenie, o którym 
mowa w art. 114 ust. 1 u.o.k.k., nie jest wykroczeniem na szkodę 
konsumentów, wobec czego rzecznik konsumentów nie może być 
oskarżycielem 
publicznym 
w 
sprawach 
o 
to 
wykroczenie. 
Jako 
niedopatrzenie natury redakcyjnej wypada w takim razie potraktować, 

 
 
 
10
wyrażoną w innym fragmencie (s. 1038-1039) drugiego z wymienionych 
wydawnictw, opinię o możliwości złożenia przez rzecznika wniosku o 
ukaranie przedsiębiorcy za nieudzielenie żądanych informacji. Także w 
niemającym charakteru prawniczego periodyku L. Baran-Ćwirta stwierdziła, 
iż rzecznik konsumentów w postępowaniu o wykroczenie z art. 114 ust. 1 
u.o.k.k. nie może pełnić roli oskarżyciela publicznego, przeszkody ku temu 
upatrując w tym, że w takim wypadku rzecznik występowałby w interesie 
własnym. Teza o istnieniu „interesu własnego” rzecznika konsumentów jest 
dyskusyjna, nie zmienia to jednak faktu, że wymieniona autorka nie zalicza 
tego wykroczenia do kategorii wykroczeń na szkodę konsumentów 
(Oskarżyciel czy pokrzywdzony – rola rzecznika konsumentów w 
postępowaniu o wykroczenia, Wydawnictwo Rzeczników Konsumentów 
2010, nr 2, s. 10). Należy jednak odnotować, że w niewymienionym przez 
Sąd Okręgowy w P. opracowaniu M. Król-Bogomilska stwierdziła, iż 
przedmiotem ochrony omawianego wykroczenia są interesy konsumentów, 
zatem zgodnie z art. 42 ust. 3 u.o.k.k. w sprawach o wykroczenie z art. 114 
ust. 1 ustawy oskarżycielem publicznym w rozumieniu przepisów k.p.w. jest 
rzecznik konsumentów (T. Skoczny [red.]: Ustawa o ochronie konkurencji i 
konsumentów. Komentarz, Warszawa 2008, s. 1735). Spotkało się to z 
krytyką wspomnianego M. Radwańskiego (op. cit., s. 1294). Również D. 
Bunikowski, wypowiadając się na tle wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 
15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r. 
Nr 244, poz. 2080 ze zm.), dopuścił możliwość złożenia przez powiatowego 
rzecznika konsumentów wniosku o ukaranie za wykroczenie z art. 106a ust. 
1 tej ustawy (tożsamego co do treści z art. 114 ust. 1 ustawy aktualnie 
obowiązującej), motywując to tym, iż rzecznik jest oskarżycielem 
publicznym w sprawach o wykroczenia na szkodę konsumentów, a nadto 
swoje uprawnienie do działania w tym charakterze może opierać na art. 17 
§ 3 k.p.s.w., zgodnie z którym m.in. organom administracji samorządowej 

 
 
 
11
przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego, gdy w zakresie swojego 
działania ujawniły wykroczenie i wystąpiły z wnioskiem o ukaranie. 
Wyrażonego stanowiska wymieniony autor szerzej jednak nie uzasadnił 
(Powiatowy rzecznik konsumentów, Jurysta 2006, nr 11, s. 9). 
Sąd Okręgowy w P. prawidłowo zauważył, że art. 42 ust. 3 u.o.k.k. 
stanowiący, iż w sprawach o wykroczenia na szkodę konsumentów 
rzecznik konsumentów jest oskarżycielem publicznym w rozumieniu 
przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia , jest 
językowo jasny, zatem, niezależnie od rezultatu wykładni funkcjonalnej, nie 
wolno rozszerzać kompetencji rzecznika na inne sprawy. Nie jest bowiem 
dopuszczalne 
przełamanie 
jednoznacznego 
językowo 
przepisu 
przyznającego jakiemuś podmiotowi określone kompetencje (zob. M. 
Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2008, s. 
249). Nie mając wątpliwości co do treści wymienionego przepisu, Sąd 
odwoławczy powinien dostrzec, że zwrot „wykroczenie na szkodę 
konsumenta” jednoznacznie świadczy, iż chodzi o wykroczenie, w którym 
konsument jest pokrzywdzony niedozwolonym zachowaniem sprawcy. W 
praktyce prawodawczej zwrot mówiący, że dany czyn jest popełniony „na 
szkodę” określonego podmiotu, jest niejednokrotnie stosowany (np. w 
Kodeksie wykroczeń art. 33 § 4 pkt 8, art. 119 § 3, w Kodeksie karnym art. 
41 § 1a, art. 51, art. 129, art. 278 § 4, art. 284 § 4, art. 305 § 1 i in.); nie 
ulega wtedy wątpliwości, że tym samym ustawodawca określa zarazem 
pokrzywdzonego. Zgodnie z art. 25 § 1 k.p.s.w. status ten przysługuje 
jednak tylko temu podmiotowi, którego dobro prawne zostało bezpośrednio 
naruszone lub zagrożone przez wykroczenie. Wynika z tego, że 
wykroczeniem na szkodę konsumentów będzie takie wykroczenie, które 
bezpośrednio narusza lub zagraża dobru prawnemu konsumentów. 
Wątpliwości Sądu Okręgowego sprowadzają się więc do kwestii, czy 
określone w art. 114 ust. 1 u.o.k.k. zachowanie polegające na naruszeniu, 

 
 
 
12
wbrew przepisowi art. 42 ust. 4 tej ustawy, obowiązku udzielenia 
rzecznikowi konsumentów wyjaśnień i informacji będących przedmiotem 
jego wystąpienia lub obowiązku ustosunkowania się do uwag i opinii 
rzecznika, 
narusza 
dobro 
prawne 
konsumenta 
lub 
temu 
dobru 
bezpośrednio zagraża, a jeżeli tak, czy w grę wchodzi naruszenie 
(zagrożenie) bezpośrednie. Sąd Okręgowy, prezentując pogląd, że 
przedmiotem ochrony art. 114 ust. 1 u.o.k.k. jest „przede wszystkim” interes 
konsumentów pomija, iż występując w trybie art. 42 ust. 1 pkt 3 u.o.k.k. 
rzecznik konsumentów realizuje jedno z ciążących na powiecie zadań 
publicznych, mianowicie zadanie w zakresie ochrony praw konsumentów 
(art. 39 ust. 1 u.o.k.k. w zw. art. 4 ust. 1 pkt 18 ustawy z dnia 5 czerwca 
1998 r. o samorządzie powiatowym – Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze 
zm.). W takim razie za przedmiot ochrony art. 114 ust. 1 u.o.k.k. wypada 
uznać prawidłowe wykonywanie przez samorząd powiatowy wspomnianego 
zadania, w drodze efektywnego działania rzecznika konsumentów w 
zakresie ochrony praw konsumentów (podobnie M. Radwański, op. cit., s. 
1289), a ujmując węziej – prawo rzecznika konsumentów do uzyskania 
wyjaśnień i informacji od przedsiębiorcy, do którego zwrócił się w swoim 
wystąpieniu (W. Kotowski, B. Kurzępa: Wykroczenia pozakodeksowe. 
Komentarz, Warszawa 2008, s. 488). Warto w tym miejscu wspomnieć, że 
ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów początkowo nie zawierała 
przepisu karnego, a jego wprowadzenie miało na celu nie wprost ochronę 
interesów 
konsumentów, 
ale 
wzmocnienie 
pozycji 
rzeczników 
konsumentów, 
wobec 
częstego 
naruszania 
przez 
przedsiębiorców 
obowiązku 
udzielania 
rzecznikom 
wyjaśnień 
i 
informacji 
oraz 
ustosunkowania się do ich uwag i opinii (zob. pkt III. 29 uzasadnienia 
rządowego projektu ustawy o zmianie [ówcześnie obowiązującej] ustawy z 
dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz o 

 
 
 
13
zmianie niektórych innych ustaw – Sejm IV kadencja 2001-2005, druk nr 
2561 – http:/sejm. gov. pl). 
Wcześniej podkreślono, że warunkiem uznania konsumenta za 
pokrzywdzonego wykroczeniem określonym w art. 114 ust. 1 u.o.k.k. byłoby 
ustalenie, że wykroczenie to bezpośrednio narusza bądź zagraża jego 
dobru prawnemu. Kluczowe w tym aspekcie pojęcie „bezpośredniości” 
należy rozumieć w ten sposób, że między czynem stanowiącym 
wykroczenie i naruszeniem (zagrożeniem) dobra prawnego danej osoby nie 
może być żadnych ogniw pośrednich, z czego wynika, że zaliczeniu do 
kręgu pokrzywdzonych podlega tylko ten podmiot, którego dobro prawne 
zostało zachowaniem sprawcy naruszone wprost, a nie za pośrednictwem 
godzenia w inne dobro (zob. T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania w 
sprawach o wykroczenia. Komentarz, Warszawa 2008, s. 160; na gruncie 
art. 49 § 1 k.p.k. zob. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 
marca 2010 r., IV KK 316/09, LEX nr 844501 z glosą P. Pawlonki, LEX/el 
2011). Nie sposób przyjąć, że w wypadku, gdy rzecznik konsumentów w 
sprawie indywidualnej osoby (konsumenta) zwróci się do przedsiębiorcy i 
ten naruszy obowiązek właściwej reakcji na to wystąpienie, dochodzi do 
bezpośredniego naruszenia bądź zagrożenia dobra konsumenta. Dobro to 
może doznać uszczerbku, zwłaszcza gdy przedsiębiorca nie zaspokaja też 
zasadnych roszczeń konsumenta (słusznie Sąd Okręgowy wskazał, że np. 
może dojść do opóźnienia dochodzenia przez konsumenta jego praw), 
jednak nie wprost, a za pośrednictwem godzenia w dobro, jak ujął to 
prokurator Prokuratury Generalnej, owego sui generis postępowania 
interwencyjnego prowadzonego przez rzecznika konsumentów w stosunku 
do przedsiębiorcy. Warto zauważyć, iż Powiatowy Rzecznik Konsumentów, 
który wystąpił z wnioskiem o ukaranie, przyjmując że chodzi o wykroczenie 
na szkodę konsumenta, nie wskazał we wniosku osoby pokrzywdzonej, do 
czego obliguje art. 57 § 3 pkt 3 k.p.s.w., przy czym sposób wypełnienia 

 
 
 
14
odpowiedniej rubryki użytego druku wskazuje, że nie było to wynikiem 
przeoczenia. W nawiązaniu do spostrzeżenia Sądu Okręgowego, że 
naruszenie przez przedsiębiorcę wymogu, o którym mowa w art. 42 ust. 4 
u.o.k.k., nie musi powodować jakiegokolwiek uszczerbku dla interesu 
konsumenta należy też stwierdzić, że i z tego powodu nie byłoby 
prawidłowe – z punktu widzenia systematyki przepisów prawnokarnych – 
włączanie wykroczenia określonego w art. 114 ust. 1 u.o.k.k. do grupy 
wykroczeń popełnianych na szkodę, czy też przeciwko interesom 
konsumentów. Trzeba mieć również na uwadze, że wystąpienie rzecznika 
konsumentów do przedsiębiorcy może dotyczyć nie konkretnego przypadku 
indywidualnej osoby, ale mieć charakter szerszy, problemowy, ogólnie 
sygnalizujący określone zjawiska czy praktyki. W takim wypadku 
naruszenie przez przedsiębiorcę obowiązku udzielenia odpowiedzi miałoby 
inny charakter z punktu widzenia interesu konsumentów, niż zignorowanie 
wystąpienia 
stricte 
interwencyjnego. 
Przedstawiona 
argumentacja 
uzasadnia twierdzenie, że czyn określony w art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 16 
lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 
331 ze zm.) nie jest wykroczeniem na szkodę konsumentów, zatem w 
sprawach o te wykroczenia powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów nie 
może występować jako oskarżyciel publiczny, na podstawie art. 42 ust. 3 
wymienionej ustawy. 
Nie oznacza to jednak, że w sprawach tych oskarżycielem publicznym 
może być wyłącznie Policja (art. 17 § 1 k.p.s.w.), względnie, co zupełnie 
pominął Sąd Okręgowy w P., prokurator, którego uprawnienia są 
najszersze (art. 18 k.p.s.w.). Do zajęcia takiego stanowiska uprawnia 
przepis art. 17 § 3 k.p.s.w., który stanowi, że m.in. organom administracji 
samorządowej przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego, gdy w 
zakresie swego działania ujawniły wykroczenie i wystąpiły z wnioskiem o 
ukaranie. Jest przy tym istotne, że unormowanie to stanowi samodzielną 

 
 
 
15
podstawę uprawnień określonych w nim podmiotów, zatem nie jest 
wymagane, by możliwość realizowania tych uprawnień była kreowana, czy 
choćby 
potwierdzana 
przepisami 
innej, 
szczególnej 
ustawy 
(zob. 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2004 r., V KK 385/03, 
OSNKW 2004, z. 6, poz. 62). Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 5 
czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, organami administracji 
samorządowej w przypadku powiatu są jego rada i zarząd, jednak 
przyjmuje się, wskazując na treść art. 38 ust. 1 i art. 89 tej ustawy oraz 
nawiązując do art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a., iż status ten przysługuje też staroście 
(zob. np. Cz. Martysz w: B. Dolnicki [red.]: Ustawa o samorządzie 
powiatowym. Komentarz, 2. wyd., s. 85 i n.), wobec czego, o ile organ ten 
ujawni 
(również 
za 
pośrednictwem 
podległego 
mu 
aparatu 
administracyjnego) wykroczenie w zakresie swojego działania, to zgodnie z 
art. 17 § 3 k.p.s.w. jest organem uprawnionym do skierowania wniosku o 
ukaranie 
sprawcy. 
Z 
pewnością, 
nie 
jest 
organem 
administracji 
samorządowej (powiatowej) rzecznik konsumentów (S. Kania: Status 
prawny powiatowego rzecznika konsumentów, Samorząd Terytorialny 
2001, nr 5, s. 7), skoro jednak stosunek pracy nawiązuje z nim starosta (w 
miastach na prawach powiatu prezydent miasta), któremu jest następnie 
bezpośrednio podporządkowany (art. 40 ust. 1 i 3 u.o.k.k.), to nie ma 
przeszkód by uznać, że jeżeli powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów 
uzna, że zaistniało wykroczenie z art. 114 ust. 1 u.o.k.k., jest to 
równoznaczne z ujawnieniem wykroczenia „w zakresie swojego działania” 
przez starostę (prezydenta miasta), jako organ administracji samorządowej. 
W konsekwencji, na podstawie art. 17 § 3 k.p.s.w. temu organowi będą 
przysługiwały uprawnienia oskarżyciela publicznego, zatem i możliwość 
złożenia wniosku o ukaranie. Do złożenia takiego wniosku, jak i 
występowania w charakterze oskarżyciela publicznego, będzie mógł on 
upoważnić podległych mu pracowników starostwa (urzędu miasta), w tym 

 
 
 
16
rzecznika konsumentów (zob. R. A. Stefański, Oskarżyciel publiczny w 
sprawach o wykroczenia, Prok. i Pr. 2002, nr 1, s. 60). Starosta (prezydent 
miasta), względnie upoważniona przez niego osoba, stosownie do art. 56 
ust. 2 k.p.s.w., będą też uprawnieni do przeprowadzenia czynności 
wyjaśniających (w praktyce ograniczą się one do przesłuchania, o którym 
mowa w art. 54 § 6 k.p.s.w.). 
Nie przekonuje pogląd prokuratora Prokuratury Generalnej, że 
przyjęciu takiego rozwiązania sprzeciwiają się przepisy art. 25 § 4 k.p.s.w. 
oraz art. 19 § 1 k.p.s.w. w zw. z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. Pierwszy z 
wymienionych przepisów, dający pokrzywdzonemu prawo do działania w 
charakterze oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub 
zamiast niego, nie wyłącza możliwości, iż podmiot pokrzywdzony 
wykroczeniem, o ile należy do kręgu określonego przepisami art. 17 § 1-4 
k.p.s.w., będzie też oskarżycielem publicznym w sprawie o to wykroczenie 
(np. Policja pokrzywdzona kradzieżą bądź zniszczeniem należącej do niej 
rzeczy). 
Natomiast 
kwestia 
wyłączenia 
konkretnego 
oskarżyciela 
publicznego od udziału w sprawie, którą regulują kolejne ze wskazanych 
przepisów, jest innym zagadnieniem niż formalne uprawnienie oskarżyciela 
do pełnienia tej roli procesowej. Ważniejsza jest jednak okoliczność, że 
organ 
administracji 
samorządowej, 
w 
tym 
wypadku 
administracji 
powiatowej, jak też rzecznik konsumentów, wykonujący zadania samorządu 
powiatowego w zakresie ochrony praw konsumentów, nie mogą być uznani 
za pokrzywdzonych wykroczeniem określonym w art. 114 ust. 1 u.o.k.k. Jak 
wcześniej stwierdzono, przepis ten ma chronić efektywne wykonywanie 
przez 
samorząd 
powiatowy, 
w 
szczególności 
przez 
rzecznika 
konsumentów, zadań w zakresie ochrony praw konsumentów. Tak 
określonego dobra nie można utożsamiać z indywidualnym interesem 
żadnego z wymienionych podmiotów i doszukiwać się ich pokrzywdzenia w 
następstwie zachowania przedsiębiorcy opisanego w wymienionym 

 
 
 
17
przepisie 
(zob. 
także 
powołane 
wcześniej 
postanowienie 
Sądu 
Najwyższego z dnia 25 marca 2010 r., IV KK 316/09). 
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w postanowieniu.