Orzeczenie · 2009-10-28

I KZP 23/09

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2009-10-28
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko życiu i zdrowiunajwyższy
ZUSpokrzywdzonypełnomocnictwozażaleniepostępowanie karnereprezentacjaSąd Najwyższywykładnia prawa

Sąd Najwyższy rozpatrywał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Rejonowy w W., dotyczące dopuszczalności wniesienia zażalenia przez pracownika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) na podstawie tzw. ciągu pełnomocnictw. Sytuacja procesowa dotyczyła umorzenia dochodzenia w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa z art. 219 k.k., gdzie ZUS wystąpił jako pokrzywdzony. Zażalenie na postanowienie o umorzeniu zostało wniesione przez naczelnik Wydziału Realizacji Dochodów III Oddziału ZUS w W., działającą na podstawie pełnomocnictwa udzielonego jej przez dyrektora Oddziału, który z kolei powołał się na pełnomocnictwo udzielone mu przez Prezesa ZUS. Sąd Rejonowy powziął wątpliwości, czy taka konstrukcja pełnomocnictw jest skuteczna w kontekście reprezentacji ZUS w postępowaniu karnym. Sąd Najwyższy, podzielając stanowisko Prokuratury Krajowej, odmówił podjęcia uchwały, uznając, że sąd niższej instancji nie wykazał, iż zagadnienie wymaga zasadniczej wykładni ustawy. Sąd Najwyższy wskazał, że wątpliwości Sądu Rejonowego dotyczyły raczej prawidłowego rozumienia przepisów dotyczących statutu ZUS i udzielania dalszych pełnomocnictw, a nie przepisu art. 51 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy statutu ZUS pozwalają na udzielanie dalszych pełnomocnictw, a osoby tak umocowane personifikują ZUS jako organ administracji publicznej. Wskazano również na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które potwierdza możliwość skutecznego działania pracowników ZUS na podstawie takich pełnomocnictw. Ostatecznie Sąd Najwyższy stwierdził, że w sprawach, w których jako pokrzywdzony występuje ZUS, czynności procesowe dokonuje Prezes Zakładu lub inna osoba upoważniona na podstawie statutu. Sąd Rejonowy został zobowiązany do samodzielnego rozważenia, czy udzielone pełnomocnictwo obejmuje reprezentację w przedmiotowej sprawie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Zagadnienia prawne (1)

Czy osoba, która jako pracownik dysponuje upoważnieniem do reprezentowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach karnych, udzielonym w ramach tzw. ciągu pełnomocnictw, jest uprawniona do wniesienia zażalenia?

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, uznając, że sąd niższej instancji nie wykazał konieczności zasadniczej wykładni ustawy i przedstawił zagadnienie w sposób nieprawidłowy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wątpliwości Sądu Rejonowego dotyczyły interpretacji przepisów statutu ZUS i udzielania dalszych pełnomocnictw, a nie przepisu art. 51 § 1 k.p.k. Wskazano, że osoby umocowane na podstawie statutu ZUS personifikują ZUS jako organ administracji publicznej, a orzecznictwo NSA potwierdza możliwość skutecznego działania pracowników ZUS na podstawie takich pełnomocnictw.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa podjęcia uchwały

Strony

NazwaTypRola
Zakład Ubezpieczeń Społecznychinstytucjapokrzywdzony
Iwona K.osoba_fizycznareprezentant pokrzywdzonego (naczelnik Wydziału)
Marzena M.osoba_fizycznareprezentant pokrzywdzonego (zastępca naczelnika Wydziału)
Wanda P.osoba_fizycznareprezentant pokrzywdzonego (dyrektor Oddziału)

Przepisy (9)

Główne

k.p.k. art. 441 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 51 § 1

Kodeks postępowania karnego

u.s.u.s. art. 73 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

statut ZUS art. § 2 ust. 2 pkt 1

Statut Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

k.p.k. art. 219

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 17 § 1

Kodeks postępowania karnego

u.s.u.s. art. 74 § 5

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

k.c. art. 106

Kodeks cywilny

k.p.k. art. 88

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Argument Prokuratury Krajowej o niewłaściwym sformułowaniu pytania prawnego przez Sąd Rejonowy. • Argument Sądu Najwyższego, że wątpliwości Sądu Rejonowego nie dotyczyły zasadniczej wykładni ustawy, a jedynie interpretacji przepisów wewnętrznych ZUS i procedury udzielania pełnomocnictw.

Odrzucone argumenty

Argument Sądu Rejonowego, że zagadnienie prawne wymaga zasadniczej wykładni ustawy i ma doniosłe praktyczne znaczenie.

Godne uwagi sformułowania

zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy • czynności procesowych przysługujących pokrzywdzonemu dokonuje Prezes Zakładu, jako organ uprawniony do działania w jego imieniu • tzw. ciągu pełnomocnictw • nie ma wątpliwości, że rozwiązanie zawarte w tym przepisie jest wręcz konieczne • nie ma przeszkód do podejmowania prawnie skutecznych czynności [...] przez pracownika działającego na podstawie upoważnienia przełożonego

Skład orzekający

T. Grzegorczyk

przewodniczący

J. Matras

sędzia

Z. Puszkarski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii reprezentacji instytucji publicznej (ZUS) w postępowaniu karnym i zasad udzielania pełnomocnictw, co jest istotne dla praktyków prawa. Odmowa podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy również stanowi ciekawy aspekt proceduralny.

Czy pracownik ZUS może skutecznie reprezentować instytucję w sądzie na podstawie "ciągu pełnomocnictw"? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst