I KZP 22/08

UCHWAŁA  SKŁADU  SIEDMIU  SĘDZIÓW 
Z  DNIA  30  PAŹDZIERNIKA  2008  R. 
I  KZP  22/08 
 
Pojęcie „przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności” –  w ro-
zumieniu art. 155 § 1 k.k.w. – obejmuje przerwę udzieloną przez sąd peni-
tencjarny na podstawie art. 153 k.k.w., a także okres, w jakim skazany – po 
wprowadzeniu tej kary do wykonania – nie odbywał jej w dalszym ciągu w 
wyniku zawieszenia wobec niego postępowania wykonawczego z przyczyn 
wymienionych w art. 153 k.k.w. 
 
Przewodniczący: Prezes SN L. Paprzycki. 
Sędziowie SN: K. Cesarz, M. Gierszon, H. Gradzik, 
P. Kalinowski (sprawozdawca), D. Świecki, S. Zabłocki. 
Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Herzog. 
Przedstawiciel Rzecznika Praw Obywatelskich: J. de Michelis. 
 
Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, prze-
kazanego na podstawie art. 60 § 2 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o 
Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) w zw. z art. 16 ust. 
2 pkt 4 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich 
(Dz. U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147 ze zm.), wniosku Rzecznika Praw Obywa-
telskich o podjęcie uchwały wyjaśniającej występujące w orzecznictwie są-
dów powszechnych rozbieżności w wykładni przepisu art. 155 § 1 ustawy z 
dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 
90, poz. 557 ze7 zm.), zawierającej odpowiedź na pytanie: 
 
„Czy użyte w przepisie art. 155 k.k.w. pojęcie „przerwa w wykonaniu  kary 
pozbawienia wolności” powinno być interpretowane (w oparciu o wykładnię 

 
2 
systemową i funkcjonalną) wyłącznie jako przerwa, o której mowa w art. 
153 k.k.w., czy również (w oparciu o wykładnię językową) jako każda fak-
tyczna przerwa w wykonywaniu kary pozbawienia wolności, wyjąwszy bez-
prawną?” 
 
u c h w a l i ł  udzielić odpowiedzi jak wyżej. 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Rzecznik Praw Obywatelskich w uzasadnieniu wniosku o podjęcie 
uchwały interpretującej pojęcie „przerwa w wykonaniu kary pozbawienia 
wolności”, użytego w art. 155 § 1 k.k.w., powoływał się na potrzebę wyja-
śnienia rozbieżności  w wykładni tego przepisu występujących w orzecznic-
twie sądów powszechnych. Prezentując problem Wnioskodawca odniósł go 
do sytuacji skazanych, którym sądy odmówiły udzielenia warunkowego 
zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności w trybie przewi-
dzianym w art. 155 § 1 k.k.w., a którzy odbyli minimalną część kary okre-
śloną w tym przepisie (co najmniej 6 m-cy), przez zaliczenie okresu tym-
czasowego aresztowania na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności. 
Wobec uchylenia izolacyjnego środka zapobiegawczego w toku procesu, 
oskarżeni ci odzyskali wolność, natomiast po zapadnięciu prawomocnych 
wyroków korzystali z odroczenia wykonania kary przez okres co najmniej 
roku. Rozstrzygając wnioski o warunkowe przedterminowe zwolnienie z 
odbycia reszty kary pozbawienia wolności sądy orzekające w tych spra-
wach stosowały rzeczywiście różną wykładnię art. 155 k.k.w. W ramach 
interpretacji pojęcia „przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności” 
przyjmowano m.in., że wymaganie to spełnia: 
1. każdy czasowy pobyt skazanego na wolności, o ile nie jest efektem jego 
bezprawnych działań, bowiem po uprawomocnieniu się wyroku okres 

 
3 
tymczasowego aresztowania zaliczony na poczet orzeczonej kary po-
zbawienia wolności de facto jest tożsamy z okresem kary już odbytej i 
nie ma znaczenia, że skazany nie przystąpił jeszcze do odbywania kary 
w rozumieniu art. 11 § 1 i 4 k.k.w.; 
2. korzystanie z przerwy w karze udzielonej w oparciu o przepisy Kodeksu 
karnego wykonawczego albo zawieszenia postępowania wykonawcze-
go, a nie brak odbywania kary wynikający z odroczenia jej wykonania; 
3. wyłącznie przerwa w rozumieniu art. 153 k.k.w. i co niemniej istotne – 
udzielona w trybie tego przepisu, jako że przepis art. 155 k.k.w. jest 
normą o charakterze szczególnym i jako taki nie może podlegać inter-
pretacji rozszerzającej. 
Każda z przytoczonych koncepcji stała się oparciem dla konkretnej 
grupy rozstrzygnięć sądowych, które zostały wskazane we wniosku Rzecz-
nika Praw Obywatelskich. Jednocześnie podniesiono, że taki stan rzeczy 
nie znajduje merytorycznego uzasadnienia i prowadzi do nierównego  trak-
towania poszczególnych skazanych. W konkluzji wystąpienia Rzecznika 
Praw Obywatelskich wyrażony został pogląd, zgodnie z którym przepis art. 
155 § 1 k.k.w. może mieć zastosowanie „wobec każdego skazanego, który 
spełnia warunki określone w tym przepisie, niezależnie od tego, czy korzy-
stał on z przerwy  o której mowa w art. 153 k.k.w., czy też wykonywanie 
wobec niego kary zostało przerwane z innego powodu, jeżeli nie był on 
bezprawny”. 
Analiza sytuacji przedstawionych przez Rzecznika Praw Obywatel-
skich pozwala na stwierdzenie, że zostały spełnione przesłanki wystąpienia 
przez ten podmiot do Sądu Najwyższego z wnioskiem o podjęcie uchwały 
wyjaśniającej rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych występu-
jące na tle stosowania określonej instytucji prawnej (art. 60 § 1 i 2  ustawy 
z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym – Dz. U. Nr 240, poz. 
2052 ze zm.). 

 
4 
Prokurator Prokuratury Krajowej, w swoim stanowisku zaprezento-
wanym na piśmie, uznał za zasadne wystąpienie Rzecznika Praw Obywa-
telskich, zmierzające do wyjaśnienia rozbieżności interpretacyjnych, któ-
rych wyrazem są m.in. przywołane we wniosku orzeczenia sądów. Jednak 
pogląd jakoby przy wykładni przepisu art. 155 § 1 k.k.w. wystarczające było 
odwołanie się do względów słuszności – nie został poparty (w ocenie pro-
kuratora) żadną argumentacją. Uzasadnienie wniosku Rzecznika Praw 
Obywatelskich jest zresztą tak ascetyczne, że nie zawiera nawet próby 
zbudowania relacji między zaproponowaną koncepcją, a wynikami zasto-
sowania powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa. Przytoczone przez 
Rzecznika orzeczenia sądów apelacyjnych prowadzą jednak do wniosku, 
że już na poziomie wykładni językowej zaznacza się zasadnicza odmien-
ność rozumienia pojęcia „przerwy w wykonaniu kary”. Z jednej strony (tak 
jak proponuje Rzecznik i jak interpretują niektóre sądy) uznaje się, że wa-
runki tej instytucji realizuje każdy czasowy pobyt skazanego na wolności – 
o ile nie był bezprawny, a z drugiej odnosi się ją wyłącznie do dyspozycji 
art. 153 k.k.w. Trafnie natomiast prokurator Prokuratury Krajowej zwraca 
uwagę, że wprawdzie koncepcja szerokiego rozumienia przerwy jest oparta 
na kryterium językowym, ale posłużono się nim w sposób niezbyt fortunny. 
Podstawowym elementem decydującym o rezultacie wykładni uczyniono 
przesłankę faktyczną w postaci jakiegokolwiek czasowego zaniechania wy-
konywania kary pozbawienia wolności, wykluczając jedynie sytuacje, w któ-
rych pobyt skazanego na wolności był wynikiem bezprawnego działania. W 
sposób dość uproszczony odwołano się zatem do języka ogólnego dla zin-
terpretowania pojęcia, którego użył ustawodawca w tekście normatywnym. 
Tymczasem, ten ostatni powstaje wprawdzie z reguły w języku ogólnym, 
ale z uwzględnieniem specjalnych kryteriów oraz zastosowaniem we-
wnątrzsystemowych definicji. 

 
5 
Trzeba przy tym podkreślić, że sformułowana we wniosku Rzecznika 
Praw Obywatelskich, propozycja szerokiego odczytania zakresu pojęcia 
„przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności”, użytego w art. 155 § 1 
k.k.w., pozbawiona jest jakichkolwiek wspierających ją wywodów, a zawar-
ta w nim próba ograniczenia przez wyłączenie bezprawnych przerw w od-
bywaniu kary – nie odwołuje się do żadnych podstaw normatywnych, co 
pozbawiło Sąd Najwyższy możliwości poznania i rozważenia argumentów, 
które mogłyby za nią przemawiać. W szczególności nie przedstawiono 
żadnych racji mogących podważyć stanowisko wyrażone przez Sąd Naj-
wyższy w uchwale z dnia 19 kwietnia 2000 r., I KZP 8/00, OSNKW 2000, z. 
4, poz. 18, co przemawiało za jego podtrzymaniem. Wątpliwości wyrażane 
w piśmiennictwie w odniesieniu do tego poglądu wskazywały raczej  na po-
trzebę wykładni bardziej restrykcyjnej niż liberalnej (por. S.Lelental: Kodeks 
karny wykonawczy. Komentarz, Warszawa 2001, s. 391). 
Odnosząc się zatem do zagadnienia przedstawionego przez Rzecz-
nika Praw Obywatelskich, trzeba na wstępie przywołać stanowisko  ugrun-
towane w piśmiennictwie, zgodnie z którym w procesie interpretacji normy 
prawnej wykładnia językowa ma znaczenie pierwszoplanowe (por. m.in. L. 
Morawski: Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 67 i nast., J. Wróblew-
ski: Rozumienie prawa i jego wykładnia, Wrocław 1990, s. 86: M.Zieliński: 
Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2002, s. 317). 
Zastosowanie  jej reguł ma doprowadzić do ustalenia znaczenia i zakresu 
wyrażeń zawartych w tekście prawnym sformułowanym w języku jakim po-
służył się ustawodawca. Nie ma jednak żadnych podstaw do tego by są-
dzić, że ustawodawca przy tworzeniu aktów normatywnych posługuje się 
językiem potocznym. Wręcz przeciwnie, nawet język ogólny nie zawsze 
jest  w stanie spełnić niezbędne wymagania i coraz częściej teksty prawne 
zawierają własne definicje legalne (szerzej M.Zieliński: Podstawowe zasa-
dy współczesnej wykładni prawa w: P.Winczorek red.: Teoria i praktyka 

 
6 
wykładni prawa, Warszawa 2005, s. 121-122). W ten sposób pojęcia z ję-
zyka ogólnego stają się nazbyt szerokie z punktu widzenia języka prawne-
go. Poszukując zatem odpowiedzi na pytanie o zakres pojęcia „przerwa w 
wykonaniu kary pozbawienia wolności”, nie można ograniczać się tylko do 
próby wyjaśnienia jedynie pierwszego elementu, tj. pojęcia samej przerwy. 
Ta ostatnia w języku ogólnym jest rozumiana jako „czas, okres w którym 
jakaś czynność lub jakieś zjawisko chwilowo nie zachodzi, nie odbywa się; 
odstęp czasowy między czymś a czymś; pauza” (zob. M. Szymczak red.: 
Słownik języka polskiego Warszawa 1994, t. 2,; S. Dubisz red.: Uniwersal-
ny słownik języka polskiego Warszawa 2003, t. 3, s. 1040; A. Markowski 
red.: Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN, Warszawa 2004, s. 902; 
M.Bańko red.: Inny słownik języka polskiego. Warszawa 2000, s. 329). 
Już na pierwszy rzut oka widać, że odwołanie się do pojęcia przerwy 
w języku ogólnym na gruncie analizowanego tekstu ustawowego nie jest 
wystarczające. Prowadziłoby do przyjęcia, że przerwą w wykonaniu kary 
pozbawienia wolności jest każdy okres faktycznego pobytu skazanego na 
wolności niezależnie od przyczyny. Nie ma w tym rozumieniu miejsca na 
żadne zastrzeżenia dotyczące legalności tego przebywania na wolności, 
jak to próbowano ograniczać m.in. w propozycji Rzecznika Praw Obywatel-
skich, a rezultaty takiej wykładni są w sposób oczywisty nie do przyjęcia. 
Zgodnie z takim odczytaniem pojęcia przerwy jakiekolwiek faktyczne za-
przestanie wykonywania kary wobec skazanego, w tym również wynikające 
z jego działań sprzecznych z prawem, jeśli tylko trwałoby dostatecznie dłu-
go i było poprzedzone półrocznym okresem pobytu w zakładzie karnym, 
dawałoby podstawę do ubiegania się o warunkowe zwolnienie przewidzia-
ne w art. 155 § 1 k.k.w. Również każde prawomocne zaliczenie okresu 
tymczasowego aresztowania trwającego ponad 6 miesięcy – przy skazaniu 
na karę pozbawienia wolności nie przekraczającą 3 lat – stanowiłoby au-
tomatycznie taką podstawę. Nie ma żadnych przesłanek pozwalających na 

 
7 
przyjęcie, że ustawodawca chciał objąć niewątpliwym przywilejem tak nie-
jednorodną grupę skazanych i przyznać to samo uprawnienie do warunko-
wego zwolnienia zarówno tym, co do których wystąpiły okoliczności wy-
mienione w art. 150 § 1 k.k.w. lub w art. 153 § 2 k.k.w., tym którym zaliczo-
no okres tymczasowego aresztowania trwającego ponad 6 miesięcy, a 
uchylonego w toku postępowania toczącego się następnie co najmniej 
przez okres dalszego roku, a także tym, którzy dokonali samouwolnienia 
bądź nie powrócili z przepustek. Już choćby założenie o racjonalności 
ustawodawcy powoduje, że taki zakres pojęcia „przerwy”, jaki wynika z ję-
zyka ogólnego, trzeba odrzucić. Nie prowadzi on bowiem do prawidłowego 
odczytania treści przepisu. Rzecz bowiem w tym, że pojęcie „przerwa w 
wykonaniu kary pozbawienia wolności”, którym posłużono się w art. 155 § 
1 k.k.w., zupełnie jednoznacznie należy do języka prawnego, podlegające-
go specyficznym kryteriom (por. A. Malinowski: Polski język prawny. Wy-
brane zagadnienia, Warszawa 2006, s. 22; B. Wróblewski: Język prawny i 
język prawniczy, Kraków 1948, s. 51). Płaszczyzną odniesienia w procesie 
odczytywania znaczenia pojęć użytych w tekście ustawy jest ich znaczenie 
ustalone w danym systemie prawnym. W doktrynie przyjmuje się, że o ter-
minie prawnym można mówić wtedy, gdy wszystkie kryteria stosowalności 
są określone przez prawo w postaci definicji legalnej, bądź też niektóre  z 
nich mają wprawdzie charakter pozaustawowy, ale są już uzgodnione 
przez doktrynę prawniczą (por. M. Zieliński: Podstawowe zasady współ-
czesnej wykładni, op. cit., s. 123). W tym kontekście podkreślić należy, że 
przepis art. 155 § 1 k.k.w. nie jest normą o charakterze ogólnym i samo-
dzielną w tym sensie, że stanowi on jedynie fragment całościowej regulacji 
zawartej w oddziale 10 Kodeksu karnego wykonawczego, a dotyczącej za-
sad i trybu czasowego odstępowania od wyrażonego w art. 9 k.k.w. obo-
wiązku niezwłocznego wykonania prawomocnego orzeczenia. Jedną z za-
sadniczych dyrektyw wykładni językowej jest zakaz nadawania różnego 

 
8 
znaczenia temu samemu pojęciu w ramach jednego aktu prawnego o ile 
ustawodawca wyraźnie nie zezwoli na taki zabieg. Reguła ta działa tym sil-
niej w ramach tej samej jednostki redakcyjnej wyodrębnionej w ramach te-
go aktu, tak jak w tym wypadku – w oddział 10 rozdziału X Kodeksu karne-
go wykonawczego. Stąd też interpretacja pojęcia użytego przez ustawo-
dawcę w art. 155 § 1 k.k.w. dla określenia konsekwencji przerwy w wyko-
naniu kary pozbawienia wolności, nie może pozostawać w oderwaniu od 
wcześniejszych uregulowań określających zasady stosowania tej instytucji. 
Tymczasem, to właśnie przepis art. 153 k.k.w. precyzuje przesłanki udzie-
lenia przerwy, wskazuje podmiot uprawniony do podejmowania wiążących 
rozstrzygnięć w tym zakresie oraz pośrednio – ale wyraźnie – określa sta-
dium postępowania w jakim te ostatnie są podejmowane. Nie może być 
żadnych wątpliwości co do tego, że tylko sąd penitencjarny może udzielić 
przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności w rozumieniu art. 153 
k.k.w. oraz, że musi to nastąpić z powodów tam wymienionych. Wyraźne 
wskazanie na sąd penitencjarny jako organ podejmujący postanowienie o 
udzieleniu przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności świadczy o 
tym, że właśnie na tym etapie postępowania, kiedy już nastąpiło efektywne 
wprowadzenie do wykonania prawomocnego wyroku, dochodzi do zasto-
sowania omawianej instytucji. Przerwać można bowiem tylko to, co już re-
alnie trwa. Również, właśnie z przerwą o jakiej mowa w art. 153 k.k.w., 
udzielaną we wskazanych tam warunkach i przez tam wymieniony organ, 
ustawodawca związał uprzywilejowane warunkowe zwolnienie od odbycia 
reszty kary pozbawienia wolności. Językowa wykładnia nie daje żadnych 
podstaw do przyjęcia, że pojęcie przerwy w wykonaniu kary pozbawienia 
wolności zawarte w art. 155 § 1 k.k.w., odnosi się do sytuacji wykraczają-
cych poza fazę wykonywania prawomocnego orzeczenia, nie mających  
zakotwiczenia w orzeczeniu organu wskazanego wprost w przepisie usta-
wy i jest związane wyłącznie z faktycznym pobytem oskarżonego na wol-

 
9 
ności – jeśli tylko nie jest bezprawny (por. stanowisko Sądu Najwyższego w 
postanowieniu z dnia 29 września 2004 r., I KZP 18/04, OSNKW 2004, z. 
9, poz. 89 z aprobującą glosą K. Postulskiego,  PS 2005 Nr 7-8, s. 279). 
Przeciwko takiemu rozumieniu tego pojęcia przemawia również cały kon-
tekst normatywny, tj. wyraźne wewnętrzne powiązanie przepisów całego 
oddziału 10 Kodeksu karnego wykonawczego. Zamieszczając przepis art. 
155§ 1 k.k.w. w oddziale 10 tego kodeksu zatytułowanym: „Odroczenie i 
przerwa wykonania kary pozbawienia wolności”, ustawodawca sformułował 
wyraźną wskazówkę interpretacyjną, dając wyraz temu, że chodziło mu o 
całościowe uregulowanie wymienionych instytucji przy użyciu terminologii 
jednolitej zakresowo. Przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności jest  
zatem drugą istotną instytucją (obok odroczenia wykonania kary) wpływa-
jącą na czas jej wykonywania, należącą do wyłącznej kompetencji sądu 
penitencjarnego i udzielaną w trybie i na warunkach określonych w art. 153 
k.k.w. (por. T. Szymanowski, Z. Świda: Kodeks karny wykonawczy. Ko-
mentarz, Warszawa 1998, s. 349). Usytuowanie przepisu art. 155 § 1 
k.k.w.,  upatrującego w przerwie udzielonej w odbywaniu kary szczególne-
go warunku do zwolnienia skazanego od odbycia reszty kary, bezpośred-
nio po przepisach regulujących przesłanki do udzielenia tej przerwy,  rów-
nież na gruncie wykładni systemowej potwierdza wniosek, że ustawodawca 
tylko z przerwą uzyskaną w takich warunkach wiąże określone przywileje 
(argument a rubrica). Akceptacja dla poglądu odmiennego oznaczałaby 
wyraźną niespójność systemu, wynikającą z posługiwania się w jednym 
akcie prawnym tym samym określeniem, które w odniesieniu do różnych 
sytuacji obejmowałoby zbiory o zakresach różniących się w sposób zasad-
niczy. Właśnie odwołanie się do argumentu o wewnętrznym powiązaniu 
regulacji instytucji przerwy przewidzianej w oddziale 10 pozwala na oddzie-
lenie jej od podobnie nazwanej instytucji przerwy w wykonaniu kary prze-
widzianej w toku postępowania ułaskawieniowego (art. 568 k.p.k.). Zauwa-

 
10 
żyć trzeba, że w tym ostatnim wypadku przewidziano inne przesłanki tej 
przerwy, a uprawnienie do jej zarządzania przyznano innym podmiotom niż 
te, które są uprawnione do podejmowania takich rozstrzygnięć na gruncie 
Kodeksu karnego wykonawczego. 
Z lakonicznego wprowadzenia zamieszczonego we wniosku Rzecz-
nika Praw Obywatelskich można wnioskować, że wyraża on przekonanie, 
iż czasowe zaniechanie wykonywania kary pozbawienia wolności wynika-
jące z jej odroczenia trwającego co najmniej rok i poprzedzonego zalicze-
niem tymczasowego aresztowania w wymiarze co najmniej 6 miesięcy, 
również należy do kręgu sytuacji objętych dyspozycją art. 155 § 1 k.k.w. i 
powinno uprawniać do uprzywilejowanego warunkowego przedterminowe-
go zwolnienia. Taka koncepcja jednak nie da się obronić. Przede wszyst-
kim sam ustawodawca oddzielnie uregulował obie instytucje, wyraźnie roz-
graniczając je w ramach tego samego oddziału Kodeksu karnego wyko-
nawczego. Wystarczy wskazać na częściowo różne przesłanki odraczania 
wykonania kary (art. 151 § 1 k.k.w.) i udzielania przerwy w jej wykonaniu 
(art. 153 § 1 i 2 k.k.w.). W każdym wypadku ustawodawca odrębnie podzie-
lił te przesłanki na obligatoryjne i fakultatywne, wskazał organ podejmujący 
decyzję, sformułował szczegółowe dyrektywy postępowania i zakreślił gra-
nice temporalne. W związku z długotrwałym stosowaniem każdej z tych in-
stytucji przewidziano też szczególne, ale całkowicie odmienne uprawnienia 
skazanych, których dotyczyły. Także warunki, których spełnienie upoważ-
nia do ubiegania się o skorzystanie z możliwości przewidzianych w art. 152 
k.k.w. i odpowiednio art. 155 § 1 k.k.w. – zostały istotnie zróżnicowane. W 
tej sytuacji nie powinno być wątpliwości, że wolą ustawodawcy było od-
mienne ukształtowanie sytuacji skazanych, wobec których nie nastąpiło 
wprowadzenie do wykonania kary pozbawienia wolności z powodu jej od-
roczenia przez sąd oraz skazanych, w odniesieniu do których tę karę 
wprowadzono do wykonania, ale proces ten został przerwany –  także na 

 
11 
podstawie orzeczenia sądu. Po uzyskaniu przerwy i po upływie wymaga-
nego okresu oraz spełnieniu innych warunków skazany może ubiegać się o 
warunkowe przedterminowe zwolnienie, natomiast z upływem rocznego 
okresu odroczenia wykonania kary związano inną instytucję, tj. możliwość 
warunkowego zawieszenia jej wykonania (art. 152 k.k.w.). Niesporne jest 
przecież, że uprawnienie do ubiegania się o warunkowe zawieszenie wy-
konania kary pozbawienia wolności przewidziane w art. 152 k.k.w. dotyczy 
wyłącznie osób, wobec których wcześniej nastąpiło odroczenie wykonania 
tej kary. Takiego rozwiązania nie wprowadzono natomiast w odniesieniu do 
skazanych, którym udzielono przerwy. Bez wyraźnego umocowania w 
ustawie nie sposób więc przyjąć, aby – w odniesieniu do tej samej grupy 
skazanych, tj. tych którym odroczono wykonanie kary – miał zastosowanie 
jeszcze jeden przywilej w postaci szczególnych zasad warunkowego przed-
terminowego zwolnienia. Zwłaszcza, że nie przyjęto rozwiązania przeciw-
nego i wobec skazanych, którym udzielono przerwy w wykonaniu kary, nie 
ma zastosowania instytucja przewidziana w art. 152 k.k.w. 
W omawianym kontekście trzeba jeszcze rozważyć motywy, jakimi 
kierował się ustawodawca wprowadzając obecną regulację przewidzianą w 
omawianym przepisie. W uzasadnieniu rządowego projektu Kodeksu kar-
nego wykonawczego wskazano, że za proponowanym kształtem rozwiąza-
nia przewidującego warunkowe przedterminowe zwolnienie na zasadach 
określonych w art. 155 k.k.w. (podobnie jak i za warunkowym zawiesze-
niem wykonania kary pozbawienia wolności w toku postępowania wyko-
nawczego – art. 152 k.k.w.) przemawiają względy celowościowe i humani-
tarne (Nowe kodeksy karne z uzasadnieniem. Warszawa 1997, s. 559). 
Nieco szerzej uzasadniono to stanowisko w piśmiennictwie (Z. Hołda, K. 
Postulski: Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Gdańsk 1998, s. 342) 
stwierdzając, że warunkowe zwolnienie unormowane w art. 155 k.k.w. jest 
jednym ze środków służących realizacji ogólnoświatowych tendencji huma-

 
12 
nitarnego, godnego, sprawiedliwego  i zindywidualizowanego traktowania 
skazanych. Nie sposób nie dostrzec, że odwołanie się do przesłanek hu-
manitarnych jako podstawy wprowadzenia do ustawy uprzywilejowanego 
warunkowego zwolnienia przewidzianego w art. 155 § 1 k.k.w. pozostaje w 
bezpośredniej relacji ze zdarzeniami dotykającymi skazanego wymienio-
nymi w art. 150 § 1 k.k.w. i art. 153 § 2 k.k.w., stawiającymi go w trudnej 
sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub osobistej. Skoro bowiem to właśnie te 
ostatnie okoliczności stanowią podstawę obligatoryjnego udzielenia prze-
rwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności (art. 150 § 1 k.k.w. w zw. z 
art. 153 § 1 k.k.w., bądź ubiegania się o taką przerwę (art. 153 § 2 k.k.w.), 
to przy ich braku sam pobyt skazanego – nawet funkcjonującego w sposób 
nie naruszający porządku prawnego – na  wolności, nie zawiera tego walo-
ru, który odwoływałby się do przesłanki humanitarnej. 
Analizując wyżej umiejscowienie regulacji zawartej w art. 155 § 1 
k.k.w., wskazano na jej relację w stosunku do innych unormowań oddziału 
10 tego kodeksu. Szczególną uwagę zwrócić trzeba na to, że niektóre z 
przesłanek determinujących czasowe odstąpienie od wykonywania kary 
pozbawienia wolności mogą stać się podstawą do zastosowania różnych 
instytucji prawa karnego wykonawczego. I tak, np. choroba psychiczna 
skazanego lub inna ciężka choroba uniemożliwiająca wykonanie kary sta-
nowi przyczynę zarówno zawieszenia postępowania wykonawczego, jak i 
odroczenia wykonania kary, a także udzielenia przerwy w wykonaniu kary. 
Z kolei, względy rodzinne mogą uzasadniać zarówno odroczenie wykona-
nia kary, jak i udzielenie przerwy w jej wykonaniu. Zupełnie jasno rysuje się 
więc powiązanie czasowej rezygnacji z wykonywania kary z wystąpieniem 
po stronie skazanego okoliczności należących do kręgu zakreślonego w 
ustawie i będących podstawą orzeczenia sądu zarówno penitencjarnego 
(udzielenie przerwy), jak i sądu pierwszej instancji (odroczenie wykonania 
kary, zawieszenie postępowania wykonawczego). Tylko z takimi sytuacjami 

 
13 
należy wiązać szczególne uprawnienia takich skazanych, umożliwiające 
ubieganie się o zastosowanie wobec nich rozwiązań przewidzianych w art. 
152 lub 155 k.k.w. Jednoznacznie taką motywacją kierował się  sam pro-
jektodawca, czego wyrazem jest stanowisko zamieszczone w rządowym 
uzasadnieniu projektu kodeksu karnego wykonawczego: „Podobnie z tych 
samych względów – jak w wypadku długotrwałego odroczenia – przewiduje 
się w art. 155 możliwość warunkowego przedterminowego zwolnienia ska-
zanego, który przez okres 1 roku korzystał z przerwy w odbywaniu kary po-
zbawienia wolności” (por. Nowe kodeksy karne – z 1997 r. z uzasadnie-
niami – op. cit., s. 558-559). Z punktu widzenia zakresu oddziaływania 
przepisu art. 155 § 1 k.k.w. tożsamość przesłanek stwarzających podstawę 
do zastosowania różnych instytucji prawa wykonawczego uzasadnia po-
trzebę potraktowania także okresu zawieszenia postępowania w przedmio-
cie wykonania kary na równi z okresem przerwy udzielonej w trybie art. 153 
k.k.w. Wprawdzie postanowienie o zawieszeniu postępowania wykonaw-
czego może podjąć sąd pierwszej instancji, który orzekał w sprawie mery-
torycznie, natomiast udzielenie przerwy następuje na podstawie postano-
wienia sądu penitencjarnego, zatem są to decyzje podejmowane przez 
różne podmioty, ale decydujące znaczenie mają dwie kwestie. Po pierw-
sze, obligatoryjne udzielenie przerwy w odbywaniu kary następuje wtedy, 
gdy choroba psychiczna lub inna ciężka choroba skazanego uniemożliwia 
mu odbywanie kary pozbawienia wolności. Również zawieszenie postępo-
wania wykonawczego następuje m. in. z powodu choroby psychicznej lub 
innej ciężkiej choroby przewlekłej uniemożliwiającej wykonanie kary. Za-
tem, decyzja o zawieszeniu postępowania wykonawczego jest oparta na tej 
samej przesłance co udzielenie przerwy, ale jednocześnie jest decyzją o 
dalej idących skutkach procesowych. 
Drugim istotnym kryterium jest też stadium postępowania w jakim za-
padają decyzje sądu, z którymi ustawa wiąże uprawnienie do ubiegania się 

 
14 
o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Stylizacja art. 155 § 1 k.k.w.  w 
powiązaniu z art. 153 k.k.w. wskazuje, że chodzi o orzeczenia zapadające 
w czasie, gdy już następuje wykonanie kary. Zatem istotnym punktem cza-
sowym jest wprowadzenie do wykonania kary pozbawienia wolności. Od tej 
chwili, wystąpienie choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby uniemoż-
liwiającej wykonanie kary, które obligatoryjnie prowadzi do udzielenia prze-
rwy (art. 153 § 1 k.k.w.), może także stać się podstawą zawieszenia postę-
powania wykonawczego (art. 15 § 2 k.k.w.). Skoro na tym samym etapie 
tego samego postępowania i z takiego samego powodu (różnice w okre-
śleniu przesłanki „ciężkiej choroby” – raz z dodatkiem przewlekłej, a raz 
bez tego uzupełnienia wskazują jedynie na dodatkowy zawężający wymóg, 
aby przy zawieszeniu postępowania „ciężka choroba” była także „przewle-
kła”) odstąpiono od dalszego wykonywania kary pozbawienia wolności, to z 
punktu widzenia uprawnień skazanego, następstwa orzeczeń wydanych w 
tej materii powinny być podobne. Taka relacja występuje również przy 
przesłankach fakultatywnego udzielenia przerwy określonych w art. 153 § 2 
k.k.w., które wyjątkowo mogą być również przyczynami zawieszenia postę-
powania wykonawczego (por. Z .Hołda, K. Postulski – op. cit., s. 72; T. 
Szymanowski, Z. Świda – op. cit. s. 49; S. Pawela: Kodeks karny wyko-
nawczy. Praktyczny komentarz, Warszawa 1999, s. 83). 
Powyższego kryterium nie spełnia natomiast sytuacja, w której za-
wieszenie postępowania wykonawczego nastąpiło przed wprowadzeniem 
kary pozbawienia wolności do wykonania. Oczywiście, z punktu widzenia 
instytucji przewidzianej w art. 155 § 1 k.k.w. zawieszenie postępowania 
wykonawczego otwiera drogę do jej zastosowania – dopiero po spełnieniu 
przewidzianych tam warunków. Musi być zatem poprzedzone odbyciem co 
najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności, po którym to okresie – w 
wyniku decyzji sądu i z powodu okoliczności wymienionych w art. 153 § 1 
lub 2 k.k.w. – doszło do czasowego zaprzestania wykonywania tej kary. Nie 

 
15 
ma bowiem żadnych racji przemawiających za tym, aby skazany, co do 
którego spełniona została przesłanka z art. 150 § 1 k.k.w., w związku z 
czym udzielono mu przerwy z art. 153 k.k.w., przedłużonej następnie i 
spełniającej finalnie wszystkie warunki określone w art. 155 § 1 k.k.w., miał 
uprawnienie do skorzystania z przewidzianego tam uprzywilejowanego wa-
runkowego przedterminowego zwolnienia, a skazany, który także w trakcie 
odbywania kary zapadł na chorobę wymienioną w art. 150 § 1 k.k.w., wo-
bec czego albo udzielono mu przerwy na okres poniżej roku, a następnie w 
związku z zaistnieniem przesłanki z art. 15 § 2 k.k.w. – zawieszono postę-
powanie na taki okres, że spełniony został wymóg osiągnięcia co najmniej 
roku niewykonywania kary pozbawienia wolności albo od razu zawieszono 
dalsze wykonywanie kary – był pozbawiony tego samego prawa. W istocie 
bowiem, proces wykonywania kary wobec każdego z tych skazanych uległ 
czasowemu zatamowaniu z takich samych powodów, co przemawia prze-
ciwko różnicowaniu ich sytuacji prawnej w omawianym zakresie. Do takiej 
właśnie argumentacji, opartej na  regule a minori ad maius trafnie odwołał 
się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 kwietnia 2000 r., I KZP 8/00, 
OSNKW 2000, z. 5-6, poz. 43. Skoro bowiem ustawodawca zezwala na 
zastosowanie uprzywilejowanego trybu ubiegania się o warunkowe przed-
terminowe zwolnienie w sytuacji, gdy spełnione zostały kryteria minimalne 
wynikające z art. 155 § 1 k.k.w. (m.in. udzielenie przerwy w wykonaniu ka-
ry), to trzeba przyjąć, że wystąpienie okoliczności dalej idących (całkowite 
zawieszenie postępowania wykonawczego) – przy spełnieniu pozostałych 
przesłanek –  tym bardziej uzasadnia zastosowanie tego trybu. Warto 
przypomnieć, że także w postanowieniu z dnia 29 września 2004 r., I KZP 
18/04, OSNKW 2004, z. 9, poz. 89 – powołując się na tę samą dyrektywę 
interpretacyjną –  Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na możliwość wyjścia po-
za granice wykładni językowej w sytuacji, gdy zawieszenie postępowania 
wykonawczego na podstawie art. 15 § 2 k.k.w. nastąpiło z przyczyn nieza-

 
16 
leżnych od skazanego. Ich doniosłość może być bowiem równa albo nawet 
większa od tych, które leżą u podstaw odroczenia wykonania kary. Orze-
czenie o zawieszeniu postępowania wykonawczego zapada bowiem zwy-
kle wtedy, gdy zastosowanie tylko odroczenia wykonania kary nie byłoby 
wystarczające. Podobnie, wystąpienie obligatoryjnej przesłanki udzielenia 
przerwy w postaci choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby skazane-
go uniemożliwiającej wykonanie kary albo przesłanek fakultatywnego 
udzielenia przerwy wymienionych w art. 153 § 2 k.k.w., może w konse-
kwencji doprowadzić do zawieszenia tego postępowania, a więc do wyjścia 
poza ramy instytucji przerwy. 
Zatem, również na gruncie instytucji przerwy w wykonaniu kary po-
zbawienia wolności, posłużenie się wykładnią funkcjonalną jest uzasadnio-
ne w celu umożliwienia objęcia uprawnieniami wynikającymi z art. 155 § 1 
k.k.w. – skazanych, wobec których w postępowaniu wykonawczym wydano 
postanowienie sądu przerywające bieg tego postępowania z przyczyn wy-
mienionych w art. 153 k.k.w., a następnie tę przerwę kontynuowano albo 
też postępowanie wykonawcze zawieszono z takich samych powodów,  
osiągając w każdym z tych wypadków okres co najmniej roku. 
Podsumowując przedstawione uwagi należy wyrazić przekonanie, że 
względy systemowe przemawiają za takim rozwinięciem wyników wykładni 
ściśle językowej  pojęcia „przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolno-
ści” w rozumieniu art. 155 § 1 k.k.w., które obejmuje przerwę udzieloną 
przez sąd penitencjarny na podstawie art. 153 k.k.w., a także okres, w ja-
kim skazany – po wprowadzeniu tej kary do wykonania – nie odbywał jej w 
dalszym ciągu w wyniku zawieszenia wobec niego postępowania wyko-
nawczego z przyczyn wymienionych w art. 153 k.k.w. Natomiast ewentual-
ne dalsze poszerzenie – w kierunku wskazanym przez Rzecznika Praw 
Obywatelskich – zakresu stosowania warunkowego przedterminowego 

 
17 
zwolnienia na zasadach określonych w art. 155 § 1 k.k.w. wymagałoby do-
konania odpowiedniej   zmiany ustawowej. 
Te wszystkie przesłanki doprowadziły Sąd Najwyższy w składzie po-
większonym do wyrażenia poglądu sformułowanego w uchwale.