I KZP 22/05

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  20  LIPCA  2005  R. 
I  KZP  22/05 
 
 
Zarządzenie prezesa (przewodniczącego wydziału, upoważnionego 
sędziego), stwierdzające bezskuteczność aktu oskarżenia w sprawie z 
oskarżenia prywatnego z tego powodu, że nie odpowiada on wymaganiom 
formalnym, wydane w trybie określonym w art. 120 § 2 zd. 2 k.p.k., zamyka 
drogę do wydania wyroku, a więc przysługuje na nie zażalenie (art. 459 § 1 
k.p.k. w zw. z art. 466 § 1 k.p.k.). 
 
Przewodniczący: sędzia SN R. Malarski. 
Sędziowie SN: J. Sobczak, E. Strużyna (sprawozdawca). 
Prokurator Prokuratury Krajowej: M. Staszak. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie zażalenia oskarżycielki prywatnej Grażyny 
L., po rozpoznaniu, przedstawionego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez 
Sąd Okręgowy w P., postanowieniem z dnia 31 marca 2005 r., zagadnienia 
prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy: 
 
„Czy zarządzenie prezesa sądu (przewodniczącego wydziału bądź upo-
ważnionego sędziego) wydane w trybie art. 120 § 2 k.p.k. podczas kontroli 
formalnej aktu oskarżenia – art. 487 k.p.k. – w sprawach z oskarżenia pry-
watnego, stwierdzające bezskuteczność aktu oskarżenia, jest zarządze-
niem zamykającym drogę do wydania wyroku w rozumieniu art. 459 § 1 
k.p.k.?” 
 
p o s t a n o w i ł  odmówić podjęcia uchwały. 

 
2
 
U Z A S A D N I E N I E 
 
Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu do roz-
strzygnięcia sformułowane zostało przez Sąd Okręgowy w P. w następują-
cym układzie procesowym. 
Sędzia Sądu Rejonowego w P., zarządzeniem z dnia 29 listopada 
2004 r., wydanym na podstawie art. 120 k.p.k., uznał akt oskarżenia wnie-
siony przez oskarżycielkę prywatną Grażynę L. za bezskuteczny, ponieważ 
pomimo wezwania jej do uzupełnienia braków formalnych tego pisma, bra-
ków tych nie uzupełniła. 
W dniu 10 grudnia 2004 r. Grażynie L. doręczono odpis zarządzenia 
z pouczeniem, że nie przysługuje na nie zażalenie. 
W dniu 14 grudnia 2004 r. Grażyna L. wystąpiła do Prezesa Sądu 
Rejonowego w P., oraz do Sądu Okręgowego w P. ze skargą na „uniemoż-
liwienie” jej przeprowadzenia postępowania w sprawie z oskarżenia pry-
watnego. 
Zarządzeniem z dnia 21 stycznia 2005 r. Prezes Sądu Rejonowego w 
P. polecił potraktowanie skargi Grażyny L. jako zażalenia na zarządzenie z 
dnia 29 listopada 2004 r. Zażalenie to uznane zostało przez sędziego Sądu 
Rejonowego, zarządzeniem z dnia 28 stycznia 2005 r., za bezzasadne i 
przekazane Sądowi Okręgowemu w P. do rozpoznania. Sąd Okręgowy w 
P., rozpoznając sprawę z powodu przekazanego mu zażalenia, powziął 
wątpliwość, którą wyraził w sformułowanym zagadnieniu prawnym przed-
stawionym Sądowi Najwyższemu, na podstawie art. 441 § 1 k.p.k., do roz-
strzygnięcia. 
Prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o odmowę podjęcia uchwały 
uznając, że kwestia przedstawiona przez Sąd Okręgowy w P. nie wymaga 

 
3
zasadniczej wykładni ustawy, gdyż jest unormowana jednoznacznie i w 
sposób nie budzący wątpliwości. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Wniosek złożony przez Prokuraturę Krajową o odmowę podjęcia 
uchwały jest trafny. Z treści art. 441 § 1 k.p.k. wynika, że wystąpienie z py-
taniem prawnym zasadne jest wówczas, gdy z zagadnieniem o charakterze 
prawnym wiąże się istotny problem interpretacyjny, a więc w sytuacji, gdy 
norma ze względu na wadliwą lub niejasną redakcję może być rozbieżnie 
interpretowana, co jest niekorzystne dla funkcjonowania prawa w praktyce. 
Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu do roz-
strzygnięcia w niniejszej sprawie nie wymaga zasadniczej wykładni ustawy, 
gdyż interpretacja norm art. 459 § 1 k.p.k. i art. 466 k.p.k. nie nasuwa wąt-
pliwości. Należy dodać, że różnice w wykładni tych przepisów nie wystąpiły 
ani w orzecznictwie, ani w doktrynie. 
Treść uzasadnienia postanowienia, wydanego przez Sąd Okręgowy 
w trybie określonym w art. 441 §1 k.p.k., wskazuje, co trafnie podniesiono 
we wniosku Prokuratury Krajowej, na błędną interpretację przez ten Sąd 
zwrotu, odnoszącego się zarówno do postanowienia sądu, jak i zarządze-
nia: „zamykające drogę do wydania wyroku”. Sąd Okręgowy niesłusznie 
bowiem podniósł wątpliwości, czy pojęcie to można utożsamiać z decyzją 
uznającą pismo zmierzające do zainicjowania postępowania z oskarżenia 
prywatnego za bezskuteczne tylko dlatego, że decyzja ta może uniemożli-
wić oskarżycielowi prywatnemu wniesienie kolejnego aktu oskarżenia w 
terminie przewidzianym w postępowaniu w sprawach z oskarżenia prywat-
nego. Sąd Okręgowy trafnie odwołując się do cytowanego w uzasadnieniu 
postanowienia, wydanego w trybie art. 441 §1 k.p.k., poglądu, że decyzja 
zamykająca drogę do wydania wyroku, to decyzja zamykająca tę drogę 
„bezwarunkowo”, równocześnie nie zwrócił uwagi na inną, istotną prze-

 
4
słankę charakteryzującą taką decyzję, a mianowicie to, że chodzi o za-
mknięcie drogi do wydania wyroku „w danym postępowaniu”. 
Pogląd, że decyzja zamykająca drogę do wydania wyroku to decyzja 
kształtująca taką sytuację procesową, w której pewne jest, że wydanie wy-
roku w danym postępowaniu nie nastąpi, wyrażany był w orzecznictwie 
Sądu Najwyższego niejednokrotnie (por. postanowienie z dnia 21 czerwca 
1996 r., V KZ 16/96, OSNKW 1996, z. 7-8, poz.41; postanowienie z dnia 
19 czerwca 1996 r., II KZ 23/96, OSNKW 1996, z. 9-10, poz.61). Pogląd 
ten jest zresztą zgodny ze stanowiskiem doktryny (por. np. Z. Doda: Zaża-
lenie w procesie karnym, Warszawa 1985, s.45-49; Z. Doda, J. Grajewski: 
Karnoprocesowe orzecznictwo Sądu Najwyższego, lata 1995-1996, PS 
1997, nr 11-12, s. 132; E. Skrętowicz w: Środki zaskarżenia w procesie 
karnym, Księga pamiątkowa ku czci prof. Zbigniewa Dody, Kraków 2000, s. 
451; J. Grajewski, L. K. Paprzycki, H. Płachta: Kodeks postępowania kar-
nego, Komentarz, t. II, Kraków 2003, s. 141). 
Zarządzenie prezesa (przewodniczącego wydziału, upoważnionego 
sędziego), stwierdzające bezskuteczność aktu oskarżenia w sprawie z 
oskarżenia prywatnego z tego powodu, że nie odpowiada on wymaganiom 
formalnym, wydane w trybie określonym w art. 120 § 2 k.p.k., jest więc bez 
wątpienia decyzją zamykającą drogę do wydania wyroku. 
Należy ponadto podkreślić, że nie podnoszono dotychczas ani w 
praktyce sądowej, ani w piśmiennictwie najmniejszych wątpliwości co do 
tego, że zarządzenie wydane w trybie określonym w art. 120 § 2 k.p.k., 
stwierdzające bezskuteczność aktu oskarżenia w sprawie z oskarżenia 
prywatnego z tego powodu, iż nie odpowiada on wymaganiom formalnym, 
jest zarządzeniem zamykającym drogę do wydania wyroku i przysługuje na 
nie zażalenie (por. D. Osowska: Kontrola wymagań formalnych oskarżenia 
prywatnego, NP 1977, nr 9, s. 1211; S. Steinborn: Węzłowe problemy sub-
sydiarnego oskarżenia posiłkowego, Prok. i Pr. 2001, nr 12, s. 79; T. Grze-

 
5
gorczyk: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kraków 2003, s. 
1218; S. Zabłocki w: J. Bratoszewski, L. Gardocki, Z. Gostyński, S.M. Przy-
jemski, R.A. Stefański, S. Zabłocki: Kodeks postępowania karnego. Ko-
mentarz, t. III, Warszawa 2004, s.361). 
Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Najwyższy postanowił 
jak na wstępie.