I KZP 22/05

POSTANOWIENIE Z DNIA 20 LIPCA 2005 R. I KZP 22/05 Zarządzenie prezesa (przewodniczącego wydziału, upoważnionego sędziego), stwierdzające bezskuteczność aktu oskarżenia w sprawie z oskarżenia prywatnego z tego powodu, że nie odpowiada on wymaganiom formalnym, wydane w trybie określonym w art. 120 § 2 zd. 2 k.p.k., zamyka drogę do wydania wyroku, a więc przysługuje na nie zażalenie (art. 459 § 1 k.p.k. w zw. z art. 466 § 1 k.p.k.). Przewodniczący: sędzia SN R. Malarski. Sędziowie SN: J. Sobczak, E. Strużyna (sprawozdawca). Prokurator Prokuratury Krajowej: M. Staszak. Sąd Najwyższy w sprawie zażalenia oskarżycielki prywatnej Grażyny L., po rozpoznaniu, przedstawionego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w P., postanowieniem z dnia 31 marca 2005 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy: „Czy zarządzenie prezesa sądu (przewodniczącego wydziału bądź upo- ważnionego sędziego) wydane w trybie art. 120 § 2 k.p.k. podczas kontroli formalnej aktu oskarżenia – art. 487 k.p.k. – w sprawach z oskarżenia pry- watnego, stwierdzające bezskuteczność aktu oskarżenia, jest zarządze- niem zamykającym drogę do wydania wyroku w rozumieniu art. 459 § 1 k.p.k.?” p o s t a n o w i ł odmówić podjęcia uchwały. 2 U Z A S A D N I E N I E Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu do roz- strzygnięcia sformułowane zostało przez Sąd Okręgowy w P. w następują- cym układzie procesowym. Sędzia Sądu Rejonowego w P., zarządzeniem z dnia 29 listopada 2004 r., wydanym na podstawie art. 120 k.p.k., uznał akt oskarżenia wnie- siony przez oskarżycielkę prywatną Grażynę L. za bezskuteczny, ponieważ pomimo wezwania jej do uzupełnienia braków formalnych tego pisma, bra- ków tych nie uzupełniła. W dniu 10 grudnia 2004 r. Grażynie L. doręczono odpis zarządzenia z pouczeniem, że nie przysługuje na nie zażalenie. W dniu 14 grudnia 2004 r. Grażyna L. wystąpiła do Prezesa Sądu Rejonowego w P., oraz do Sądu Okręgowego w P. ze skargą na „uniemoż- liwienie” jej przeprowadzenia postępowania w sprawie z oskarżenia pry- watnego. Zarządzeniem z dnia 21 stycznia 2005 r. Prezes Sądu Rejonowego w P. polecił potraktowanie skargi Grażyny L. jako zażalenia na zarządzenie z dnia 29 listopada 2004 r. Zażalenie to uznane zostało przez sędziego Sądu Rejonowego, zarządzeniem z dnia 28 stycznia 2005 r., za bezzasadne i przekazane Sądowi Okręgowemu w P. do rozpoznania. Sąd Okręgowy w P., rozpoznając sprawę z powodu przekazanego mu zażalenia, powziął wątpliwość, którą wyraził w sformułowanym zagadnieniu prawnym przed- stawionym Sądowi Najwyższemu, na podstawie art. 441 § 1 k.p.k., do roz- strzygnięcia. Prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o odmowę podjęcia uchwały uznając, że kwestia przedstawiona przez Sąd Okręgowy w P. nie wymaga 3 zasadniczej wykładni ustawy, gdyż jest unormowana jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek złożony przez Prokuraturę Krajową o odmowę podjęcia uchwały jest trafny. Z treści art. 441 § 1 k.p.k. wynika, że wystąpienie z py- taniem prawnym zasadne jest wówczas, gdy z zagadnieniem o charakterze prawnym wiąże się istotny problem interpretacyjny, a więc w sytuacji, gdy norma ze względu na wadliwą lub niejasną redakcję może być rozbieżnie interpretowana, co jest niekorzystne dla funkcjonowania prawa w praktyce. Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu do roz- strzygnięcia w niniejszej sprawie nie wymaga zasadniczej wykładni ustawy, gdyż interpretacja norm art. 459 § 1 k.p.k. i art. 466 k.p.k. nie nasuwa wąt- pliwości. Należy dodać, że różnice w wykładni tych przepisów nie wystąpiły ani w orzecznictwie, ani w doktrynie. Treść uzasadnienia postanowienia, wydanego przez Sąd Okręgowy w trybie określonym w art. 441 §1 k.p.k., wskazuje, co trafnie podniesiono we wniosku Prokuratury Krajowej, na błędną interpretację przez ten Sąd zwrotu, odnoszącego się zarówno do postanowienia sądu, jak i zarządze- nia: „zamykające drogę do wydania wyroku”. Sąd Okręgowy niesłusznie bowiem podniósł wątpliwości, czy pojęcie to można utożsamiać z decyzją uznającą pismo zmierzające do zainicjowania postępowania z oskarżenia prywatnego za bezskuteczne tylko dlatego, że decyzja ta może uniemożli- wić oskarżycielowi prywatnemu wniesienie kolejnego aktu oskarżenia w terminie przewidzianym w postępowaniu w sprawach z oskarżenia prywat- nego. Sąd Okręgowy trafnie odwołując się do cytowanego w uzasadnieniu postanowienia, wydanego w trybie art. 441 §1 k.p.k., poglądu, że decyzja zamykająca drogę do wydania wyroku, to decyzja zamykająca tę drogę „bezwarunkowo”, równocześnie nie zwrócił uwagi na inną, istotną prze- 4 słankę charakteryzującą taką decyzję, a mianowicie to, że chodzi o za- mknięcie drogi do wydania wyroku „w danym postępowaniu”. Pogląd, że decyzja zamykająca drogę do wydania wyroku to decyzja kształtująca taką sytuację procesową, w której pewne jest, że wydanie wy- roku w danym postępowaniu nie nastąpi, wyrażany był w orzecznictwie Sądu Najwyższego niejednokrotnie (por. postanowienie z dnia 21 czerwca 1996 r., V KZ 16/96, OSNKW 1996, z. 7-8, poz.41; postanowienie z dnia 19 czerwca 1996 r., II KZ 23/96, OSNKW 1996, z. 9-10, poz.61). Pogląd ten jest zresztą zgodny ze stanowiskiem doktryny (por. np. Z. Doda: Zaża- lenie w procesie karnym, Warszawa 1985, s.45-49; Z. Doda, J. Grajewski: Karnoprocesowe orzecznictwo Sądu Najwyższego, lata 1995-1996, PS 1997, nr 11-12, s. 132; E. Skrętowicz w: Środki zaskarżenia w procesie karnym, Księga pamiątkowa ku czci prof. Zbigniewa Dody, Kraków 2000, s. 451; J. Grajewski, L. K. Paprzycki, H. Płachta: Kodeks postępowania kar- nego, Komentarz, t. II, Kraków 2003, s. 141). Zarządzenie prezesa (przewodniczącego wydziału, upoważnionego sędziego), stwierdzające bezskuteczność aktu oskarżenia w sprawie z oskarżenia prywatnego z tego powodu, że nie odpowiada on wymaganiom formalnym, wydane w trybie określonym w art. 120 § 2 k.p.k., jest więc bez wątpienia decyzją zamykającą drogę do wydania wyroku. Należy ponadto podkreślić, że nie podnoszono dotychczas ani w praktyce sądowej, ani w piśmiennictwie najmniejszych wątpliwości co do tego, że zarządzenie wydane w trybie określonym w art. 120 § 2 k.p.k., stwierdzające bezskuteczność aktu oskarżenia w sprawie z oskarżenia prywatnego z tego powodu, iż nie odpowiada on wymaganiom formalnym, jest zarządzeniem zamykającym drogę do wydania wyroku i przysługuje na nie zażalenie (por. D. Osowska: Kontrola wymagań formalnych oskarżenia prywatnego, NP 1977, nr 9, s. 1211; S. Steinborn: Węzłowe problemy sub- sydiarnego oskarżenia posiłkowego, Prok. i Pr. 2001, nr 12, s. 79; T. Grze- 5 gorczyk: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kraków 2003, s. 1218; S. Zabłocki w: J. Bratoszewski, L. Gardocki, Z. Gostyński, S.M. Przy- jemski, R.A. Stefański, S. Zabłocki: Kodeks postępowania karnego. Ko- mentarz, t. III, Warszawa 2004, s.361). Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.