I KZP 20/07

Sąd Najwyższy2007-07-26
SNKarneśrodki zapobiegawczeŚrednianajwyższy
środki zapobiegawczetymczasowe aresztowaniezażaleniewłaściwość sąduSąd NajwyższyKodeks postępowania karnegowykładnia prawa

Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w sprawie wykładni przepisów dotyczących właściwości sądu do rozpoznania zażalenia na postanowienie prokuratora w przedmiocie wniosku o zmianę lub uchylenie środka zapobiegawczego, uznając, że zagadnienie nie spełnia wymogów formalnych.

Sąd Okręgowy w L. przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące właściwości sądu rejonowego do rozpoznania zażalenia na postanowienie prokuratora w przedmiocie wniosku o zmianę lub uchylenie środka zapobiegawczego. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, stwierdzając, że przedstawione zagadnienie nie zostało wystarczająco uzasadnione i nie spełnia wymogów formalnych, w szczególności nie wykazano potrzeby zasadniczej wykładni ustawy w kontekście konkretnej sprawy.

Sąd Najwyższy rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w L. dotyczące właściwości sądu do rozpoznania zażalenia na postanowienie prokuratora w przedmiocie wniosku o zmianę lub uchylenie środka zapobiegawczego. Sąd Okręgowy miał wątpliwości, czy właściwość sądu rejonowego obejmuje rozpoznanie zażalenia na postanowienie prokuratora odmawiające uwzględnienia wniosku o zmianę lub uchylenie środka zapobiegawczego. Sąd Najwyższy, po analizie akt sprawy i przepisów Kodeksu postępowania karnego, postanowił odmówić podjęcia uchwały. Uzasadniono to tym, że sąd przedstawiający zagadnienie nie wykazał potrzeby dokonania zasadniczej wykładni ustawy w kontekście konkretnej sprawy, a postawione pytanie miało charakter zbyt ogólny i nie uwzględniało dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy podkreślił, że instytucja z art. 441 § 1 k.p.k. wymaga ścisłego powiązania pytania z rozpoznawaną sprawą oraz wykazania rozbieżności interpretacyjnych, czego w tym przypadku zabrakło. Odniesiono się do wcześniejszych uchwał Sądu Najwyższego (I KZP 30/03 i I KZP 19/04), które rozstrzygnęły kwestię zaskarżalności postanowień prokuratora w przedmiocie środków zapobiegawczych, wskazując na właściwość sądu rejonowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że przedstawione zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych do podjęcia uchwały w trybie art. 441 § 1 k.p.k., ponieważ nie wykazano potrzeby zasadniczej wykładni ustawy w kontekście konkretnej sprawy, a pytanie miało charakter zbyt ogólny i nie uwzględniało dotychczasowego orzecznictwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa podjęcia uchwały

Strony

NazwaTypRola
Ilonarda S.osoba_fizycznapodejrzana

Przepisy (9)

Główne

k.p.k. art. 441 § 1

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 252 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 252 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 254 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 254 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 465 § 2

Kodeks postępowania karnego

Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 60 § 1

Ustawa o Prokuraturze

Ustawa o zmianie ustawy o Prokuraturze, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedstawione zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych do podjęcia uchwały w trybie art. 441 § 1 k.p.k., gdyż nie wykazano potrzeby zasadniczej wykładni ustawy w kontekście konkretnej sprawy. Pytanie prawne jest zbyt ogólne i nie uwzględnia dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego. Sąd Okręgowy nie wykazał istnienia rozbieżności interpretacyjnych ani nie podważył dotychczasowych poglądów judykatury.

Godne uwagi sformułowania

Postanowienie odmawiające uwzględnienia wniosku o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego stanowi decyzję o dalszym stosowaniu tego samego środka zapobiegawczego na zasadach określonych we wcześniejszym postanowieniu. sąd odwoławczy nie może, powołując się na treść art. 441 § 1 k.p.k., stawiać pytań o charakterze „abstrakcyjnym”, tj. nie powiązanych z rozpoznawaną sprawą Odwołując się do – błędnie zresztą przypisywanych poszczególnym autorom – poglądów wyrażonych w piśmiennictwie prawniczym na tle dwóch uchwał Sądu Najwyższego dotyczących tej materii...

Skład orzekający

P. Kalinowski

przewodniczący-sprawozdawca

E. Strużyna

członek

R. Ponikowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy z powodu niespełnienia wymogów formalnych, w szczególności braku wykazania potrzeby zasadniczej wykładni ustawy w kontekście konkretnej sprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury przedstawiania zagadnień prawnych Sądowi Najwyższemu i wymogów formalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie karnym procesowym, a jej analiza pokazuje, jak istotne jest prawidłowe formułowanie pytań prawnych kierowanych do Sądu Najwyższego.

Kiedy Sąd Najwyższy odmawia odpowiedzi? Kluczowe wymogi formalne przy przedstawianiu zagadnień prawnych.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
POSTANOWIENIE  Z  DNIA  26  LIPCA  2007  R. 
I  KZP  20/07 
 
 
Postanowienie odmawiające uwzględnienia wniosku o uchylenie lub 
zmianę środka zapobiegawczego stanowi decyzję o dalszym stosowaniu 
tego samego środka zapobiegawczego na zasadach określonych we 
wcześniejszym postanowieniu. 
 
Przewodniczący: sędzia SN P. Kalinowski (sprawozdawca). 
Sędziowie: SN E. Strużyna, SA (del. do SN) R. Ponikowski. 
Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Herzog. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Ilonardy S., po rozpoznaniu przekazanego 
na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w L., postanowieniem 
z dnia 29 marca 2007 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasadni-
czej wykładni ustawy: 
 
„Czy właściwość funkcjonalna sądu rejonowego, w którego okręgu prowa-
dzi się postępowanie, do rozpoznania zażalenia na postanowienie prokura-
tora w przedmiocie środka zapobiegawczego (art. 252 § 2 k.p.k.), obejmuje 
również rozpoznanie zażalenia na postanowienie prokuratora w przedmio-
cie wniosku o zmianę lub uchylenie środka zapobiegawczego, a jeżeli tak 
to czy w zakres tej właściwości wchodzi rozpoznanie zażalenia na każde 
postanowienie prokuratora wydane w wyniku rozpoznania wniosku o zmia-
nę lub uchylenie środka, czy też rozpoznanie zażalenia jedynie na posta-
nowienie pozytywne, tj. uwzględniającego wniosek”. 
 
p o s t a n o w i ł   odmówić podjęcia uchwały. 
 

 
2 
U Z A S A D N I E N I E 
 
Zagadnienie przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia 
w trybie przewidzianym w art. 441 § 1 k.p.k., powstało w następującej sytu-
acji procesowej. 
Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2005 r. Sąd Rejonowy w L. za-
stosował wobec Ilonardy S. tymczasowe aresztowanie na okres 14 dni od 
daty zatrzymania, zaś dnia 25 maja 2005 r. Prokurator Rejonowy w Ś. za-
rządził poszukiwanie podejrzanej listem gończym. 
W dniu 9 listopada 2006 r. obrońca podejrzanej złożył do Prokuratora 
Rejonowego w Ś. wniosek o zmianę powołanego wyżej środka zapobie-
gawczego i uchylenie postanowienia o poszukiwaniu listem gończym, który 
to wniosek nie został uwzględniony – postanowieniem z dnia 10 listopada 
2006 r. To ostatnie rozstrzygnięcie zostało zaskarżone zażaleniem wnie-
sionym przez obrońcę podejrzanej, który wnosił o zmianę tego orzeczenia, 
polegającą na zastąpieniu tymczasowego aresztowania poręczeniem ma-
jątkowym oraz uchylenie postanowienia o poszukiwaniu podejrzanej listem 
gończym. Powyższe zażalenie zostało przedstawione do rozpoznania Są-
dowi Rejonowemu w L. z wnioskiem Prokuratora Rejonowego w Ś. o 
utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. Jednak Sąd Rejonowy w 
L. uznał się niewłaściwym do rozpoznania wniesionego środka odwoław-
czego i przekazał go do rozpoznania Prokuratorowi Okręgowemu w L. To 
ostatnie postanowienie zaskarżył prokurator zarzucając obrazę art. 252 § 1 
k.p.k., polegającą na wyrażeniu poglądu, że zażalenie na postanowienie 
prokuratora, odmawiające uwzględnienia wniosku o zmianę środka zapo-
biegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, przysługuje na pod-
stawie art. 254 § 2 k.p.k. i art. 465 § 2 k.p.k. do prokuratora nadrzędnego w 
sytuacji, gdy zgodnie z art. 252 § 2 k.p.k. zażalenie to wnosi się do sądu 
rejonowego, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. Podnosząc tak 

 
3 
skonstruowany zarzut autor zażalenia wnosił o uchylenie zaskarżonego 
postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego 
rozpoznania. 
Sąd Okręgowy w L., postanowieniem z dnia 29 marca 2007 r. zwrócił 
się do Sądu Najwyższego z pytaniem sformułowanym na wstępie, wyraża-
jąc zarazem przekonanie, że sytuacja procesowa w niniejszej sprawie 
wskazuje na potrzebę dokonania zasadniczej wykładni ustawy – przepisu 
art. 252 § 2 k.p.k. Jednocześnie podkreślono, że przedstawione zagadnie-
nie „dotyczy ściśle przedmiotu osądu w sprawie, ma charakter konkretny i 
rzeczywisty” oraz „zachodzi niewątpliwy związek pomiędzy ewentualnym 
rozpoznaniem tego zagadnienia (...) a rozstrzygnięciem sprawy”, co czyniło 
niezbędnym wystąpienie do Sądu Najwyższego. Już z dalszych wywodów 
wynika jednak niezbicie, że w istocie sądowi zwracającemu się z pytaniem 
chodzi o rozstrzygnięcie zupełnie innej kwestii, a mianowicie ustalenia rela-
cji między określeniami „w przedmiocie środka zapobiegawczego” i „w 
przedmiocie wniosku o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego”, 
użytymi odpowiednio w art. 252 § 1 k.p.k. i art. 254 § 1 k.p.k. W tym też 
rozróżnieniu Sąd Okręgowy w L. upatruje podstawę swoich wątpliwości. 
Odwołując się do – błędnie zresztą przypisywanych poszczególnym auto-
rom – poglądów wyrażonych w piśmiennictwie prawniczym na tle dwóch 
uchwał Sądu Najwyższego dotyczących tej materii (z dnia 26 listopada 
2003 r., I KZP 30/03 oraz z dnia 29 października 2004 r., I KZP 19/04) Sąd 
Okręgowy sformułował trzy różne rozwiązania, które – w jego ocenie – są 
możliwe do przyjęcia na tle obowiązującego obecnie stanu prawnego. We-
dług pierwszego z nich – organem właściwym do rozpoznania zażalenia na 
każde postanowienie prokuratora w przedmiocie wniosku o zmianę lub 
uchylenie środka zapobiegawczego będzie zawsze prokurator nadrzędny 
(art. 465 § 2 k.p.k. w zw. z art. 252 § 1 k.p.k.). Zgodnie z drugim stanowi-
skiem – organem właściwym do rozpoznania zażalenia w takiej sytuacji 

 
4 
będzie zawsze sąd, w którego okręgu prowadzi się postępowanie (art. 252 
§ 2 k.p.k.). Natomiast w trzecim wypadku – właściwość będzie zależała od 
treści decyzji wydanej przez prokuratora: do rozpoznania zażalenia na po-
stanowienie prokuratora nieuwzględniające wniosku o zmianę lub uchyle-
nie środka zapobiegawczego właściwy będzie prokurator nadrzędny, zaś 
do rozpoznania zażalenia na postanowienie prokuratora uwzględniające 
taki wniosek, właściwy będzie sąd rejonowy, o którym mowa w art. 252 § 2 
k.p.k. 
Prokurator Prokuratury Krajowej we wniosku przestawionym Sądowi 
Najwyższemu wnosił o odmowę podjęcia uchwały. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Stanowisko prokuratora, postulującego odmowę podjęcia uchwały w 
przedstawionej kwestii, należało podzielić w całej rozciągłości. Jedną z za-
sadniczych przesłanek korzystania z instytucji przewidzianej w art. 441 § 1 
k.p.k. jest wykazanie, że przy rozpoznawaniu środka odwoławczego wyło-
niło się zagadnienie prawne wymagające dokonania zasadniczej wykładni 
ustawy. Tymczasem, w realiach tej sprawy taka sytuacja wcale nie zacho-
dzi. Po raz kolejny przypomnieć trzeba, że art. 441 § 1 k.p.k. zezwala są-
dowi odwoławczemu zwrócić się o dokonanie zasadniczej wykładni ustawy 
jedynie wtedy, gdy przy rozpoznawaniu środka odwoławczego wyłoni się 
zagadnienie prawne, którego wyjaśnienie ma znaczenie dla wydania orze-
czenia w konkretnej sprawie. Jak trafnie podkreśla się w piśmiennictwie, 
sąd odwoławczy nie może natomiast, powołując się na treść art. 441 § 1 
k.p.k., stawiać pytań o charakterze „abstrakcyjnym”, tj. nie powiązanych z 
rozpoznawaną sprawą, choćby ich znaczenie dla praktyki sądowej było 
doniosłe (por. S. Zabłocki w: J. Bratoszewski, L. Gardocki, Z. Gostyński, S. 
Przyjemski, R.A. Stefański, S. Zabłocki: Kodeks postępowania karnego. 
Komentarz, tom III, Warszawa 2004, s. 210). 

 
5 
Obok wymogu ścisłego zakotwiczenia pytania prawnego w stanie fak-
tycznym, z jakim ma do czynienia sąd odwoławczy, jest on zobligowany 
również do wykazania potrzeby dokonania wykładni określonego fragmen-
tu ustawy. Z tego punktu widzenia istotne znaczenie będzie miało zatem 
wykazanie istnienia rozbieżności interpretacyjnych występujących przy wy-
kładni określonej normy prawnej (tamże – s. 211). 
W niniejszej sprawie Sąd odwoławczy – poza odnotowaniem rzeczy-
wistej różnorodności poglądów zaprezentowanych w piśmiennictwie, z któ-
rymi prowadzenie dyskusji nie jest rolą Sądu Najwyższego – w niewielkim 
nawet stopniu nie sprostał tym wymaganiom. Wadliwość sformułowanego 
pytania wyraża się w dwóch płaszczyznach. Pierwsza to jego zakres. For-
mułując wątpliwość co do kompetencji organu procesowego mającego roz-
poznać zażalenie na postanowienie prokuratora wydane w wyniku rozpo-
znania wniosku o zmianę lub uchylenie środka zapobiegawczego, Sąd od-
woławczy obejmuje pytaniem wszystkie środki zapobiegawcze w sytuacji, 
gdy w realiach rozpoznawanej sprawy chodzi o zażalenie na postanowie-
nie odmawiające uwzględnienia wniosku o uchylenie tymczasowego aresz-
towania. W tej zaś materii obowiązuje szczególna regulacja zamieszczona 
w art. 254 § 2 k.p.k. Tym samym, przedstawione zagadnienie zostało w py-
taniu zarysowane szerzej niż to wynika z potrzeby zakreślonej ramami po-
stępowania. W części motywacyjnej wręcz przyznano, że przedmiotem za-
interesowania jest jeszcze inne zagadnienie, a mianowicie relacja między 
pojęciami „postanowienie w przedmiocie wniosku o uchylenie lub zmianę 
środka zapobiegawczego” oraz „postanowienie w przedmiocie środka za-
pobiegawczego”. 
Druga płaszczyzna – to brak uwzględnienia stanowiska prezentowa-
nego dotychczas w judykaturze w danej kwestii. Podkreślić trzeba, że 
zwracając się do Sądu Najwyższego w trybie przewidzianym w art. 441 § 1 
k.p.k. i domagając się dokonania wykładni określonej normy prawnej, sąd 

 
6 
wymieniony w tym przepisie nie może traktować jako nieistniejących po-
glądów orzecznictwa wyrażonych już wcześniej, a dotyczących tej samej 
materii jaką przedstawia w swoim wystąpieniu. Spełnienie ustawowego 
wymagania „wyłonienia się zagadnienia wymagającego dokonania zasad-
niczej wykładni” następuje bowiem wówczas, gdy przedstawiona kwestia 
nie była dotychczas przedmiotem wykładni, bądź też od czasu dokonania 
tej wykładni ujawniły się rozbieżności w orzecznictwie sądowym albo 
przedstawione zostały argumenty skutecznie kwestionujące wcześniejszą 
interpretację. Judykatura Sądu Najwyższego dostarcza szeregu przykła-
dów takich sytuacji, gdy właśnie argumenty przedstawione przez sądy wy-
stępujące o ponowną interpretację przepisów, doprowadziły do wykreowa-
nia zupełnie innego kierunku orzecznictwa. 
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy zauważyć jednak należy, że 
nie tylko nie doszło do skutecznego podważenia poglądów prezentowa-
nych dotychczas przez Sąd Najwyższy w materii będącej przedmiotem wy-
stąpienia Sądu Okręgowego w L., ale brak jest jakiegokolwiek nawet od-
niesienia się tego ostatniego Sądu do istniejącego w tym zakresie orzecz-
nictwa, które powołano zresztą jedynie fragmentarycznie. W części moty-
wacyjnej ograniczono się przy tym do zaprezentowania (w ślad za uczest-
nikami dyskusji toczącej się w piśmiennictwie) trzech różnych stanowisk 
możliwych – zdaniem Sądu odwoławczego – do przyjęcia w kwestii właści-
wości organu, który powinien rozpoznawać zażalenie na postanowienie 
prokuratora w przedmiocie wniosku o zmianę lub uchylenie środka zapo-
biegawczego. Nie podjęto natomiast nawet próby dyskusji ze stanowiskami 
wyrażanymi dotychczas przez Sąd Najwyższy w omawianym zakresie. 
W związku z powyższym przypomnieć trzeba, że zagadnienie za-
skarżalności postanowień organu procesowego – w tym także prokuratora 
– dotyczących wniosków o uchylenie lub zmianę środków zapobiegaw-
czych, ze szczególnym uwzględnieniem najsurowszego spośród nich, tj. 

 
7 
tymczasowego aresztowania, było już przedmiotem wykładni dokonywanej 
w trybie art. 441 § 1 k.p.k. Pierwsza z wypowiedzi Sądu Najwyższego w tej 
materii w postaci uchwały z dnia 26 listopada 2003 r., I KZP 30/03 
(OSNKW 2003, z. 11-12, poz. 97) wskazywała przepis art. 252 § 1 k.p.k. 
jako podstawę prawną statuującą prawo zaskarżenia każdego postanowie-
nia w przedmiocie środka zapobiegawczego, w tym również wydanego w 
następstwie rozpoznania wniosku złożonego przez oskarżonego o uchyle-
nie lub zmianę tego środka. Już wtedy wyrażono jednoznaczne przekona-
nie, że każde postanowienie rozstrzygające o zasadności lub niezasadno-
ści wniosku złożonego na podstawie art. 254 § 1 k.p.k. jest postanowie-
niem w przedmiocie środka zapobiegawczego. Stanowisko to, wykraczają-
ce niewątpliwie poza ramy wykładni ściśle językowej, wsparto szczegóło-
wymi argumentami, do których w tym miejscu wystarczy odesłać. Spotkało 
się ono z licznymi wypowiedziami polemicznymi (por. R. Kmiecik: Glosa do 
uchwały SN I KZP 30/03, OSP 2004, z. 5, poz. 64; R.A. Stefański: Przegląd 
uchwał Izby Karnej Sądu Najwyższego w zakresie prawa karnego proce-
sowego za 2003 r., WPP 2004, nr 2, s. 109; B. Mik: Glosa do uchwały SN I 
KZP 30/03, Prok. i Pr. 2004, nr 5, s. 104; A. Błachnio-Parzych, M. Hudzik, 
J. Pomykała: Przegląd glos krytycznych do orzeczeń Izby Karnej i Izby 
Wojskowej SN z zakresu prawa karnego procesowego opublikowanych w 
okresie od kwietnia 2004 r. do marca 2005 r. [część I], Pal. 2005, nr 9-10, 
s. 203; B. Kurzępa: Glosa do uchwały SN I KZP 30/03, WPP 2004, nr 2, s. 
150; K. Grzegorczyk: Glosa do uchwały I KZP 30/03, WPP 2004, nr 2, s. 
154; Z. Świda: Glosa do uchwały SN I KZP 30/03, Prok. i Pr. 2004, nr 5, s. 
99), ale również z odmiennym rozstrzygnięciem innego składu Sądu Naj-
wyższego z dnia 10 lutego 2004 r. WZ 6/04 (OSNKW-R 2004, poz. 294), 
co w konsekwencji zaowocowało wnioskiem Pierwszego Prezesa Sądu 
Najwyższego skierowanym do powiększonego składu tego Sądu w trybie 
art. 60 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym. Opo-

 
8 
wiadając się za poglądem, zgodnie z którym oskarżonemu przysługuje za-
żalenie na postanowienie właściwego organu procesowego (sądu albo 
prokuratora) wydane w przedmiocie jego wniosku o zmianę lub uchylenie 
środka zapobiegawczego innego niż tymczasowe aresztowanie, skład 
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego przychylił się do stanowiska wyrażo-
nego w poprzednio wymienionej uchwale przyjmującej, że każde postano-
wienie w przedmiocie wniosku o uchylenie lub zmianę środka zapobiegaw-
czego jest zarazem postanowieniem w przedmiocie tego środka (uchwała z 
dnia 29 października 2004 r., I KZP 19/04). Odmowa uwzględnienia wnio-
sku oznacza dalsze stosowanie tego samego środka zapobiegawczego na 
zasadach określonych we wcześniejszym postanowieniu. Jest zatem fak-
tycznie decyzją o utrzymaniu w mocy tego środka w dotychczasowej po-
staci. Niezależnie zatem od treści rozstrzygnięcia organ procesowy wydaje 
postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego. Dotychczasową 
linię argumentacyjną wskazującą na konieczność oderwania się od kryte-
riów ściśle językowych, wsparto wskazaniem na konsekwencje wynikające 
ze ściśle literalnego interpretowania pojęć „postanowienie w przedmiocie 
wniosku” i „postanowienie w przedmiocie środka”. Gdyby bowiem obu tych 
pojęć na gruncie art. 254 § 2 k.p.k. nie odczytywać tak, jak to uczyniono już 
w uchwale z dnia 26 listopada 2003 r., I KZP 30/03, to przewidziane w tym 
przepisie ograniczenie temporalne w odniesieniu do najbardziej istotnych 
wniosków o zmianę lub uchylenie tymczasowego aresztowania w ogóle nie 
mogłoby funkcjonować. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, 
w której postanowienie o odmowie uwzględnienia wniosku o uchylenie lub 
zmianę tymczasowego aresztowania nie byłoby postanowieniem „w 
przedmiocie tymczasowego aresztowania”. Nie powodowałoby ono zatem 
uruchomienia okresowej blokady zaskarżalności kolejnych postanowień 
odmawiających uwzględnienia wniosku o uchylenie lub zmianę tymczaso-
wego aresztowania. Jest oczywiste, że taki sposób wykładni prowadziłby 

 
9 
wprost do zakwestionowania wyraźnej przecież woli ustawodawcy zmierza-
jącego do zdecydowanego ograniczenia powszechnych w praktyce wypad-
ków opóźniania postępowania w głównym nurcie procesu przy pomocy 
nieustannego zaskarżania rozstrzygnięć w kwestii środków zapobiegaw-
czych. Zupełnie innym zagadnieniem jest niedoskonałość obecnej regula-
cji, słusznie podnoszona przez autorów licznych glos do obu powołanych 
uchwał (obok glos wymienionych powyżej por. także: A. Zając, B. Zając: 
Glosa do uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 29 października 2004, I KZP 
19/04 Prok. i Pr. 2006, nr 2, s. 114; W. Korbiel: Glosa do uchwały SN z 29 
października 2004, Pal. 2005, nr 1-2, s. 277; R.A. Stefański: Przegląd 
uchwał Izby Karnej Sądu Najwyższego w zakresie prawa karnego proce-
sowego za 2004 r., WPP 2005, nr 2, s. 77; K. Grzegorczyk: Glosa do 
uchwały SN – Izby Karnej z 29 października 2004 r. I KZP 19/04, WPP 
2005 nr 1, s. 144; H. Skwarczyński: Glosa do uchwały Izby Karnej SN z 29 
października 2004 r. I KZP 19/04, WPP 2005, nr 1, s. 138).  
Odnotować należy również swoisty paradoks polegający na tym, że 
możliwość zaskarżenia postanowienia rozstrzygającego o dalszym stoso-
waniu najbardziej dolegliwego dla oskarżonego izolacyjnego środka zapo-
biegawczego podlega ograniczeniom przewidzianym w art. 254 § 2 k.p.k.. 
Natomiast te same ograniczenia nie mają zastosowania w odniesieniu do 
możliwości skarżenia orzeczeń rozstrzygających o odmowie uchylenia lub 
zmiany wszystkich pozostałych środków zapobiegawczych, które przecież 
w znacznie mniejszym stopniu wkraczają w sferę praw i wolności oskarżo-
nego. Jednak rozwiązanie tego problemu może nastąpić wyłącznie w dro-
dze zmian legislacyjnych, a nie w wyniku dokonania odmiennej od dotych-
czasowej wykładni istniejącego uregulowania. 
Na koniec trzeba zauważyć, że konsekwencją przyjęcia poglądu o 
podstawowym znaczeniu przepisu art. 252 k.p.k., z punktu widzenia możli-
wości i zasad zaskarżania orzeczeń dotyczących wniosków o uchylenie lub 

 
10 
zmianę środków zapobiegawczych, jest również rozstrzygnięcie wątpliwo-
ści odnoszących się do właściwości organów rozpoznających zażalenia na 
postanowienia zapadające w tej materii. Przepis art. 252 § 2 k.p.k. jest w 
tej kwestii zupełnie jednoznaczny i wskazuje sąd rejonowy, w którego 
okręgu prowadzone jest postępowanie przygotowawcze, jako właściwy do 
rozpoznawania zażalenia na postanowienie prokuratora w przedmiocie 
środka zapobiegawczego. Przypomnieć trzeba jeszcze, że na gruncie 
przepisu art. 254 § 2 k.p.k. – w brzmieniu przed nowelizacją z dnia 10 
stycznia 2003 r. – norma art. 252 § 2 k.p.k. nie miała zastosowania, co 
sprawiało, że zażalenie na postanowienie prokuratora w przedmiocie środ-
ka zapobiegawczego przysługiwało do prokuratora nadrzędnego (na zasa-
dach ogólnych – art. 252 § 1 k.p.k.) a nie do sądu rejonowego o jakim mo-
wa w art. 252 § 2 k.p.k. Skreślenie tego zapisu w wyniku wspomnianej no-
welizacji sprawiło, że reguła wyrażona w art. 252 § 2 k.p.k. ma obecnie 
pełne zastosowanie. Jeżeli powiąże się wydłużenie swego rodzaju „karen-
cji” przewidzianej w art. 254 § 2 k.p.k. z jednoczesną rezygnacją z istnieją-
cego wcześniej wyłączenia drogi odwoławczej wskazanej w art. 252 § 2 
k.p.k., to trudno odczytać inaczej zamysł ustawodawcy, jak wydłużenie 
okresu między zażaleniami na postanowienia dotyczące tymczasowego 
aresztowania za cenę przekazania sądowi całej kontroli w tym zakresie. 
Nie ma natomiast żadnego logicznego powodu, aby kierunek rozstrzygnię-
cia wydanego w wyniku rozpoznania wniosku o uchylenie lub zmianę środ-
ka zapobiegawczego, miał decydować o właściwości organu rozpoznają-
cego środek odwoławczy i to zwłaszcza w taki sposób, aby to akurat orze-
czenie korzystne dla oskarżonego było poddawane kontroli sądowej, a 
orzeczenie niekorzystne z jego punktu widzenia, oskarżony mógł skarżyć 
„jedynie” do organu nadrzędnego nad prokuratorem prowadzącym postę-
powanie przygotowawcze. Uwaga ta ma zresztą charakter o tyle historycz-
ny, że przynajmniej część argumentacji sądu przedstawiającego zagadnie-

 
11 
nie prawne, znajdowała swoje zakotwiczenie w dotychczasowej treści art. 
465 § 2 k.p.k., znowelizowanej obecnie ustawą z dnia 29 marca 2007 r. o 
zmianie ustawy o Prokuraturze, ustawy – Kodeks postępowania karnego 
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 64, poz. 432). W postaci obowią-
zującej od dnia 12 lipca 2007 r., przepis ten jako zasadę wprowadza roz-
poznawanie przez sąd zażaleń na postanowienia prokuratora, chyba że 
ustawa stanowi inaczej. Natomiast, z punktu widzenia rozstrzygnięcia wąt-
pliwości, których wyrazem było przedłożone pytanie, podstawowe znacze-
nie miało szczegółowe rozważenie tej problematyki w obu uchwałach Sądu 
Najwyższego wymienionych powyżej. Wystąpienie Sądu Okręgowego w L. 
nie dostarczyło takich racji, które mogłyby przemawiać za odstąpieniem od 
dotychczasowego stanowiska, co uzasadniało odmowę udzielenia odpo-
wiedzi na postawione pytanie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI