I KZP 14/01

UCHWAŁA SKŁADU SIEDMIU SĘDZIÓW Z DNIA 21 LISTOPADA 2001 R. I KZP 14/01 Przepis art. 89 § 1 k.k. dotyczy orzekania o karze łącznej w ramach wyroku łącznego. Nie dotyczy on zatem orzekania o karze łącznej w razie jednoczesnego sądzenia sprawcy kilku przestępstw pozostających w zbie- gu realnym. W wypadku wymierzania kary łącznej, orzekanej za pozostają- ce w zbiegu realnym i sądzone w tym samym postępowaniu przestępstwa, ewentualne warunkowe zawieszenie wykonania kary, określone w art. 69 k.k., sąd stosuje co do kary łącznej, nie zaś co do poszczególnych kar za zbiegające się przestępstwa. W tym ostatnim wypadku warunkowe zawie- szenie wykonania kary łącznej oznacza jednak – implicite – iż sąd zasto- sował instytucję warunkowego zawieszenia wykonania także do poszcze- gólnych kar jednostkowych, wymierzonych za zbiegające się przestępstwa. Przewodniczący:sędzia SN S. Zabłocki (współsprawozdawca). Sędziowie SN: T. Grzegorczyk, W. Kozielewicz (współsprawoz- dawca), E. Sadzik, J. Skwierawski, J. Sobczak, M. Sokołowski. Zastępca Prokuratura Generalnego: R. Stefański. Sąd Najwyższy w sprawie Marka O. i Damiana S., po rozpoznaniu, przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w O., postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2001 r., do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu, a przez skład trzech sędziów tego Sądu na podstawie art. 441 § 2 k.p.k. – postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2001 r. – powiększo- 2 nemu składowi Sądu Najwyższego zagadnienia prawnego, wymagającego zasadniczej wykładni ustawy: „Czy warunkiem koniecznym do warunkowego zawieszenia wykonania ka- ry łącznej pozbawienia wolności, orzeczonej w razie jednoczesnego są- dzenia, jest wymierzenie za jedno z realnie zbiegających się przestępstw kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania?” u c h w a l i ł udzielić odpowiedzi j a k w y ż e j. U Z A S A D N I E N I E Przedstawione przez Sąd Okręgowy w O. zagadnienie prawne wyło- niło się na tle następującej sytuacji procesowej: Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2000 r. skazał oskarżonego Damiana S. za dwa przestępstwa na kary po roku pozbawie- nia wolności, a to: za przestępstwo określone w art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 k.k., przy zastosowaniu art. 11 § 2 k.k., oraz za przestępstwo okre- ślone w art. 279 § 1 k.k., przy czym na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 2 k.k. wykonanie kary za przestępstwo określone w art. 279 § 1 k.k. warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 lata. Tym samym wy- rokiem orzekł karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art. 89 § 1 k.k. w zw. z art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 2 k.k. warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 lata. Wyrok ten zaskarżył m. in. prokurator na niekorzyść oskarżonego Damiana S., zarzucając obrazę art. 89 § 1 k.k. przez jego nieuzasadnione zastosowanie do łącznej kary pozbawienia wolności i wadliwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, że warunkowe zawieszenie wykonania kary łącz- 3 nej pozbawienia wolności względem oskarżonego Damiana S. możliwe jest wyłącznie w sytuacji skazania za zbiegające się przestępstwa na kary po- zbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem i bez warunkowego za- wieszenia ich wykonania. Z innych natomiast zasad wykładni, zdaniem skarżącego, a także z poglądów doktryny wynika, że trafne jest stanowisko odmienne i w istocie przepis art. 89 k.k. ma praktycznie zastosowanie tylko do kary łącznej w ramach wyroku łącznego. W konkluzji prokurator w apelacji w odniesieniu do oskarżonego Da- miana S. wnosił o orzeczenie za przestępstwo określone w art. 279 § 1 k.k. kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania oraz pominięcie przy stosowaniu warunkowego zawieszenia wykonania kary łącznej pozbawienia wolności podstawy prawnej z art. 89 § 1 k.k. Sąd Okręgowy w O. postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2001 r. odro- czył rozpoznanie apelacji, uznając, że w niniejszej sprawie wyłoniło się za- gadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy, które sformu- łował w pytaniu: „Czy warunkiem koniecznym do warunkowego zawiesze- nia wykonania kary łącznej pozbawienia wolności, orzeczonej w razie jed- noczesnego sądzenia, jest wymierzenie za jedno z realnie zbiegających się przestępstw kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania”. W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd Okręgowy, wskazując, że przedstawione zagadnienie prawne wymaga zasadniczej wykładni ustawy, podał w wątpliwość argumentację Sądu Rejonowego, który w części moty- wacyjnej wyroku wyraził pogląd, iż z gramatycznej wykładni art. 89 § 1 k.k. wynika jednoznacznie, że warunkowe zawieszenie wykonania kary łącznej pozbawienia wolności jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy sąd warun- kowo zawiesił choćby jedną z kar jednostkowych stanowiących podstawę do wymierzenia kary łącznej. Odwołując się do stanowiska doktryny (A. Zoll, w: A. Zoll, K. Buchała: Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, Kra- 4 ków 1998, s. 565) oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego (uchwała SN z 25 października 2000 r., I KZP 28/2000, OSNKW 2000, z. 11-12, poz. 91) opowiedział się za poglądem, że art. 89 k.k. ma w praktyce zastosowanie wyłącznie do wymiaru kary w ramach wyroku łącznego, natomiast jeśli wie- le kar podlegających łączeniu wymierzanych jest w jednym postępowaniu, warunkowe zawieszenie wykonania kary stosuje się do kary łącznej. Prokurator Krajowy wniósł o podjęcie uchwały w brzmieniu: „W razie jednoczesnego skazania za zbiegające się przestępstwa, nie można orzec – zgodnie z art. 89 k.k. – kary łącznej z warunkowym zawieszeniem jej wy- konania, jeżeli wykonanie żadnej z jednostkowych kar nie zostało warun- kowo zawieszone”. Skład trzech sędziów Sądu Najwyższego, na posiedzeniu w dniu 24 sierpnia 2001 r., podkreślając konieczność rozstrzygnięcia wielu wątpliwo- ści – mających istotne znaczenie dla praktyki sądowej – dotyczących inter- pretacji art. 89 kodeksu karnego oraz akcentując stopień skomplikowania niezbędnej analizy prawnej, przekazał przedstawione zagadnienie prawne, na podstawie art. 441 § 2 k.p.k., powiększonemu składowi Sądu Najwyż- szego. Powiększony skład Sądu Najwyższego zważył, co następuje: Zagadnienie prawne sformułowane przez Sąd Okręgowy w O. doty- czy wykładni art. 89 § 1 k.k. i zmierza, w istocie, do tego, aby uzyskać roz- strzygnięcie problemu, czy przepis ten dotyczy jedynie orzekania o karze łącznej w ramach wyroku łącznego, czy też ma zastosowanie także w od- niesieniu do kary łącznej wymierzanej w razie jednoczesnego sądzenia za kilka przestępstw pozostających w zbiegu realnym. Dodać należy, iż przy rozstrzyganiu tak zakreślonego zagadnienia niezbędne okaże się nawiąza- nie także i do innych wątpliwości interpretacyjnych, które pojawiły się po 5 wejściu w życie nowego kodeksu karnego, a dotyczą wymiaru kary za przestępstwa pozostające w zbiegu realnym. Na gruncie poprzedniego stanu prawnego, to jest jeszcze w związku z unormowaniami kodeksów karnych z 1932 r. i z 1969 r., utrwalił się po- gląd, że w razie jednoczesnego skazania sprawcy za kilka przestępstw po- zostających w zbiegu realnym na kary jednorodzajowe, należy zawsze wymierzyć karę łączną, zaś warunkowe zawieszenie wykonania kary po- zbawienia wolności może w tym wypadku dotyczyć tylko kary łącznej. W orzecznictwie sądów apelacyjnych podniesiono jednak, że po wej- ściu w życie kodeksu karnego z 1997 r. należy rozważyć ponownie instytu- cję kary łącznej w wypadku jej orzekania co do przestępstw sądzonych w jednym postępowaniu oraz kwestię stosowania warunkowego zawieszenia wykonania w odniesieniu do kary łącznej wymierzanej w takim właśnie układzie procesowym. Przepis art. 89 § 1 k.k. jest bowiem unormowaniem nowym, nieznanym poprzednio obowiązującym kodeksom karnym. Przewi- duje on zaś, że „W razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności, ograniczenia wolności albo grzywny z warunkowym zawieszeniem i bez warunkowego zawieszenia ich wykonania, sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary łącznej, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 69 k.k.” Przepis ten nie stanowi przy tym, że dotyczy ska- zań prawomocnych. Powstaje zatem wątpliwość, czy ma on zastosowanie jedynie do kary łącznej wymierzanej w wyroku łącznym, czy również do kar wymierzanych za przestępstwa pozostające w zbiegu realnym, a sądzone w jednym postępowaniu. Wątpliwość ta jest rozbieżnie rozstrzygana. Przy- kładowo, w wyroku z dnia 9 listopada 2000 r., II Aka 213/00 (Prok. i Pr. 2001, dodatek do z. 2, poz. 23) Sąd Apelacyjny w Lublinie przyjął, iż w świetle unormowań art. 89 § 1-3 k.k. nie jest dopuszczalne warunkowe za- wieszenie wykonania kary łącznej, jeżeli żadna z orzeczonych kar jednost- kowych wymierzonych w ramach kary łącznej nie została warunkowo za- 6 wieszona, a reguła ta dotyczy nie tylko wyroku łącznego, ale także orzeka- nia o karze łącznej przy zbiegu przestępstw sądzonych w ramach tego sa- mego postępowania (taki sam pogląd wyraził Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 11 maja 2000 r., II Aka 64/00, niepubl.). Jednakże ten sam Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 21 września 2000 r., II Aka 152/00 (niepubl.) zmienił zaskarżone orzeczenie jednego z sądów okręgo- wych w ten sposób, iż warunkowo zawiesił wykonanie kary łącznej pozba- wienia wolności wynikłej z połączenia kar jednostkowych orzeczonych bez warunkowego zawieszenia ich wykonania i art. 89 k.k. nie został wskazany jako podstawa materialnoprawna tego rozstrzygnięcia. W piśmiennictwie poglądy dotyczące zakresu stosowania przepisu art. 89 § 1 k.k. także nie są jednolite. A. Zoll, w: A. Zoll, K. Buchała: Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, Kraków 1998, s. 565, L. Tyszkiewicz, w: M. Kalitowski, R. Sienkiewicz, J. Szumski, L. Tyszkiewicz, A. Wąsek: Kodeks karny. Komen- tarz. t. II, Gdańsk 1999, s. 267 – 268 oraz M. Siwek w glosie do powołane- go już wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 9 listopada 2000 r. (Prok. i Pr. 2001, z. 9, s. 112 i nast.) wyrazili pogląd, iż przepis art. 89 k.k. ma zastosowanie do wymiaru kary łącznej jedynie w ramach wyroku łącz- nego, zaś G. Rejman, w: E. Bieńkowska, B. Kunicka-Michalska, G. Rej- man, J. Wojciechowska: Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz pod re- dakcją G. Rejman, Warszawa 1999, s. 1225-1226, wypowiedziała odmien- ny pogląd, dopuszczający stosowanie instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary do poszczególnych przestępstw sądzonych w jednym po- stępowaniu, a następnie ewentualnie do kary łącznej wymierzanej na pod- stawie art. 89 k.k. Podobne zdanie ma A. Marek: Komentarz do kodeksu karnego. Część ogólna, Warszawa 1999, s. 250. Przystępując do uzasadnienia zapatrywania prawnego wyrażonego w tezie niniejszej uchwały, stwierdzić należy, iż żaden z argumentów podno- szonych z osobna przez zwolenników poglądu przeciwnego, ani wszystkie 7 te argumenty rozważone łącznie, nie mogą – zdaniem Sądu Najwyższego – przeważyć nad argumentami natury logicznej, celowościowej i systemo- wej, przemawiającymi za ograniczeniem zakresu stosowania art. 89 § 1 k.k. wyłącznie do wymierzania kary łącznej w ramach wyroku łącznego. Wypada zatem systematycznie omówić wszystkie z nich. Zwolennicy poglądu, iż możliwe jest przy jednoczesnym orzekaniu co do dwóch (albo większej liczby) przestępstw występujących w zbiegu real- nym zawieszenie wykonania kary orzeczonej za jeden (albo większą licz- bę) z tych czynów, wymierzenie tzw. kary bezwzględnej za drugi (lub więk- szą liczbę) z tych czynów, a następnie wymierzenie kary łącznej z zasto- sowaniem instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary co do kary łącznej, powołują się na to, że jednolite są przesłanki materialnoprawne i granice orzekania kary łącznej, bez względu na to, czy orzeka się ją w jed- nym, czy też nie w jednym postępowaniu. Jest to argument chybiony, gdyż sam fakt tej samej podstawy prawnej orzekania kary łącznej (art. 85 k.k.) i tych samych reguł limitujących granice kary łącznej (art. 86-88 k.k.) nie może przesądzać o tym, w jakim układzie procesowym może dojść do orzeczenia kary łącznej, w jakiej zaś konfiguracji procesowej nie jest to możliwe. Wysuwany jest też argument, że za koniecznością przyjęcia, iż wa- runkowe zawieszenie wykonania kary łącznej w każdym układzie proceso- wym jest możliwe jedynie wówczas, gdy co najmniej jedna z kar składo- wych została orzeczona z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, przemawia „...ratio legis unormowania kary łącznej. Nie można przecież uznać, że przy wymierzeniu kary łącznej (...) oskarżony może zostać po- traktowany łagodniej niż to wynika z orzeczenia jednej z kar jednostko- wych. Dolną granicę kary łącznej stanowi wszak najwyższa z kar wymie- rzonych – art. 86 § 1 k.k.” (tak np. Sąd Apelacyjny w Lublinie w powołanym już wyroku z dnia 9 listopada 2000 r.). Ten z kolei argument myli surowość 8 kar orzekanych za poszczególne przestępstwa pozostające w zbiegu real- nym, mierzoną w jednostkach, o których mowa w art. 33 § 1 i 3 k.k. (dla kary grzywny), art. 34 § 1 k.k. (dla kary ograniczenia wolności) oraz w art. 37 k.k. (dla kary pozbawienia wolności) ze stosowaniem środka o charakte- rze probacyjnym. Reguły określone w art. 86 § 1 k.k. odnoszą się jedynie do porównania „najwyższej” z kar wymierzonych i „sumy” kar uzyskanej właśnie z dodania jednostek czasowych, liczbowych lub kwotowych prze- widzianych we wskazanych przepisach art. 33 § 1 i 3, art. 34 § 1 i art. 37 k.k. Konieczność uwzględniania, przy odczytywaniu treści art. 86 § 1 k.k., także elementów probacji uniemożliwia dokonanie jakichkolwiek bezdysku- syjnych ustaleń co do wymierzenia kary łącznej w granicach odpowiadają- cych dyrektywom omawianego tu przepisu, przy wymierzaniu wyroku łącz- nego np. przy sekwencjach skazań: rok pozbawienia wolności bez warun- kowego zawieszenia i 2 lata pozbawienia wolności z warunkowym zawie- szeniem, czy też dwa skazania na kary po 6 miesięcy pozbawienia wolno- ści bez warunkowego zawieszenia i tylko jedno skazanie z zastosowaniem probacji, ale za to na karę roku pozbawienia wolności (oraz w licznych in- nych układach procesowych). Argument ten jest nieprzydatny także z zu- pełnie innej przyczyny, o której szerzej będzie mowa w dalszej części ni- niejszego uzasadnienia. Wiąże się ona z poglądem, że warunkowe zawie- szenie wykonania kary łącznej, orzekanej za pozostające w zbiegu realnym i sądzone w tym samym postępowaniu przestępstwa oznacza – implicite – iż sąd zastosował instytucję warunkowego zawieszenia także do poszcze- gólnych kar jednostkowych, wymierzonych za zbiegające się przestępstwa. Także argument nawiązujący do wykładni gramatycznej art. 89 § 1 k.k. (wychodzący z założenia, iż skoro ustawodawca nie wprowadził wy- raźnego ograniczenia, że przepis ten dotyczy jedynie kary łącznej orzeka- nej w wyroku łącznym, to przepis ten odnosi się także do kary łącznej orze- kanej w tym samym postępowaniu za przestępstwa pozostające w zbiegu 9 realnym) nie jest całkowicie przekonujący. Spostrzeżenie takie mogłoby bowiem prowadzić jedynie do wniosku, iż jeśli ważkie względy nie przema- wiają za innym zakresem działania analizowanego przepisu, to należy przyjąć, że odnosi się on do obu wskazanych układów procesowych. W pi- śmiennictwie słusznie zauważono, że z brzmienia art. 89 § 1 k.k. wynika wprost jedynie to, iż możliwe jest warunkowe zawieszenie wykonania kary łącznej powstałej z połączenia kar jednostkowych w razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary z warunkowym zawieszeniem i bez warunkowego zawieszenia ich wykonania. Przepis ten nie zawiera jednak żadnego kategorycznego sformułowania (w postaci takich słów, które figu- rują np. w art. 58 § 1 k.k., art. 77 § 1 k.k., czy art. 93 k.k., tj.: „jedynie wtedy, gdy”, „tylko wówczas, gdy” oraz „tylko wtedy, gdy”), nakazującego wnio- skować, iż do warunkowego zawieszenia wykonania kary łącznej koniecz- ne jest, aby w każdym układzie procesowym chociaż jedna z kar jednost- kowych została orzeczona z warunkowym zawieszeniem wykonania (por. M. Siwek: Glosa do wyroku SA w Lublinie z dnia 9 listopada 2000 r., II Aka 213/00, Prok. i Pr. 2001, z. 9, s. 113). Nie naruszając reguł wykładni gra- matycznej, należy przyjąć, iż przepis art. 89 § 1 k.k. dotyczy jedynie orze- kania o karze łącznej w ramach wyroku łącznego, gdyż tylko w tym ukła- dzie procesowym realizacja przewidzianej w art. 89 § 1 k.k. dyrektywy moż- liwa jest, pod pewnymi warunkami, bez naruszenia podstawowych reguł logicznego rozumowania. A zatem brak zróżnicowania, do którego nawią- zują, zgodnie z regułą lege non distinguente, nec nostrum est distinguere, zwolennicy stosowania art. 89 § 1 k.k. także w ramach jednego i tego sa- mego postępowania, nie może okazać się argumentem przesądzającym, skoro prowadzi w układzie jednoczesnego orzekania do rezultatów w spo- sób oczywisty sprzecznych z regułami logiki. Rzecz właśnie w tym, że re- guły logicznego wynikania nakazują przyjąć, iż orzekając o karze łącznej za dwa (albo więcej) przestępstw sądzonych w jednym postępowaniu, sąd nie 10 może wymierzyć kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania za jedno (albo kilka z tych przestępstw), kary bezwzględnej za jedno (albo kilka z tych przestępstw), a następnie warunkowo zawiesić wykonanie kary łącz- nej. Tylko tego typu założenie prowadzi zaś do wniosku, że art. 89 § 1 k.k. ma zastosowanie nie tylko do wyroku łącznego. Dla uproszczenia dalszego rozumowania przyjmijmy, iż w zbiegu realnym pozostają jedynie dwa prze- stępstwa sądzone w jednym postępowaniu (przeprowadzony wywód odno- si się wprost do większej liczby przestępstw). Nie jest poprawne sędziow- skie rozumowanie, które w pierwszej kolejności uwzględnia zamierzenie skorzystania przy wymiarze kary łącznej z instytucji warunkowego zawie- szenia i temu celowi niejako podporządkowuje wymiar kary oraz decyzje w przedmiocie probacji za poszczególne pozostające w zbiegu przestępstwa. Kolejność rozumowania powinna być dokładnie przeciwna, tj. najpierw sę- dzia zobowiązany jest podjąć decyzję w przedmiocie wymiaru kary oraz ewentualną decyzję co do probacji przy skazywaniu za poszczególne prze- stępstwa, a dopiero w następnej kolejności orzekać o karze łącznej. Prawo karne materialne jest bowiem – używając myślowego skrótu – prawem czynu, a nie prawem sprawcy. Zgodnie z art. 69 § 1 k.k., warunkiem nie- zbędnym podjęcia decyzji o zawieszeniu wykonania kary (zarówno pozba- wienia wolności, jak i ograniczenia wolności albo grzywny orzeczonej jako kara samoistna) jest sędziowskie przekonanie, iż rozstrzygnięcie takie jest wystarczające dla osiągnięcia wobec sprawcy celów kary, a w szczególno- ści zapobieżenia powrotowi do przestępstwa. Przy dokonywaniu tej oceny sąd jest zobowiązany uwzględnić całokształt okoliczności o charakterze podmiotowym i przedmiotowym, które znane mu są w dacie orzekania, a przede wszystkim (art. 69 § 2 k.k.) postawę sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste, dotychczasowy sposób życia oraz zachowanie się po popełnieniu przestępstwa. Jeśli w odniesieniu do przestępstwa A sąd ten przyjmuje, iż osiągnięcie celów kary możliwe jest mimo zastosowania środ- 11 ka o charakterze probacyjnym, ale w odniesieniu do przestępstwa B nie widzi możliwości osiągnięcia celów kary bez wymierzenia kary podlegającej bezwzględnemu wykonaniu, wówczas tym bardziej nie jest możliwe przyję- cie, że kara łączna orzekana za przestępstwo B, ale ponadto i za przestęp- stwo A, osiągnie cele pomimo poddania sprawcy probacji. Tak więc, w każdym wypadku, gdy w odniesieniu do choćby jednego ze zbiegających się przestępstw, sądzonych jednocześnie, sąd stwierdza, że warunkowe zawieszenie wykonania kary spowodowałoby nieosiągnięcie jej celów, aby nie popaść w kolizję z podstawowymi zasadami logicznego rozumowania, zobowiązany jest też przyjąć, że zastosowanie probacji w odniesieniu do kary łącznej spowodowałoby nieosiągnięcie celów kary, a zatem jest nie- dopuszczalne w świetle treści art. 69 § 1 k.k. Inaczej przedstawia się ten problem przy orzekaniu kary łącznej nie w wypadku jednoczesnego sądzenia przestępstw pozostających w zbiegu realnym, ale przy wydawaniu przez sąd wyroku łącznego. Po pierwsze, za- rzut logicznej sprzeczności co do osiągnięcia celów kar za przestępstwa A i B (jeśli przynajmniej co do jednego z nich nie stwierdzono warunków okre- ślonych w art. 69 § 1 k.k.) oraz kary za przestępstwa A + B, traci rację bytu, ocen tych dokonywałby odrębny skład sądzący w odniesieniu do przestęp- stwa A, odrębny w odniesieniu do przestępstwa B, a jeszcze inny skład orzekałby w przedmiocie wyroku łącznego. Co jednak najistotniejsze, wła- śnie jedynie w układzie procesowym dotyczącym wyroku łącznego można zasadnie twierdzić, iż aczkolwiek pierwotnie, tj. przy skazywaniu sprawcy za przestępstwo B, uwzględnienie całokształtu okoliczności o charakterze podmiotowym i przedmiotowym prowadziło do wniosku, iż zastosowanie probacji nie jest wystarczające dla osiągnięcia celów kary, to po upływie pewnego okresu czasu i dołączeniu się nowych przesłanek – ocena doko- nywana w tej płaszczyźnie może prowadzić do odmiennego rezultatu. Uwa- runkowanie to dostrzegł ustawodawca, upoważniając sąd – przed wyda- 12 niem wyroku łącznego – do zwrócenia się do zakładów karnych, w których sprawca przebywał, o nadesłanie opinii o zachowaniu się skazanego w okresie odbywania kary, jak również informacji o warunkach rodzinnych, majątkowych i co do stanu zdrowia skazanego oraz danych o odbyciu kary z poszczególnych wyroków (art. 571 § 1 k.p.k.). Wniosek o wydanie wyroku łącznego pochodzący od prokuratora powinien zawierać wszystkie powyż- sze dane (art. 571 § 2 k.p.k.). Ponieważ w kwestiach nie uregulowanych przepisami rozdziału 60 k.p.k. do postępowania o wydanie wyroku łączne- go stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu zwyczajnym przed sądem pierwszej instancji, także sam skazany lub jego obrońca składać mogą stosowne wnioski dowodowe, zmierzające do wykazania, iż o ile w chwili orzekania o karze za jeden z czynów pozostających w zbiegu real- nym osiągnięcie celów tej kary nie było możliwe bez wymierzenia kary pod- legającej bezwzględnemu wykonaniu, o tyle w chwili orzekania w przed- miocie wydania wyroku łącznego prognoza co do osiągnięcia celów kary pomimo zastosowania probacji przedstawia się w sposób zasadniczo od- mienny, a zatem możliwe i zasadne jest warunkowe zawieszenie wykona- nia kary łącznej. Do orzekania w przedmiocie kary łącznej w wyroku łącz- nym dochodzi bowiem częstokroć po upływie wielu miesięcy, a nawet paru lat od wydania poszczególnych wyroków podlegających połączeniu. W ta- kiej perspektywie czasowej, na podstawie oceny np. kilkuletniego niena- gannego zachowania się sprawcy, pozostającego na wolności z powodu opóźnienia we wdrożeniu kary do wykonania, dojść może do całkowitego przewartościowania przede wszystkim prognozy co do tego, iż zastosowa- nie probacji jest środkiem wystarczającym dla zapobieżenia powrotowi sprawcy do przestępstwa. Przedstawiona argumentacja wyjaśnia też, że przyjęta wykładnia nie narusza art. 32 ust. 1 Konstytucji RP z 1997 r. Zasada równości wobec prawa wymaga stosowania tych samych kryteriów wobec osób znajdują- 13 cych się w tej samej sytuacji prawnej i faktycznej. O ile sprawca prze- stępstw pozostających w zbiegu realnym znajduje się w tej samej sytuacji prawnej, niezależnie od czasu orzekania w przedmiocie jego odpowie- dzialności za ich popełnienie, o tyle okoliczność jednoczesnego lub niejed- noczesnego sądzenia za popełnienie tych przestępstw stawia go jednak – jak to już wykazano – w odmiennej sytuacji faktycznej. Z dotychczasowych wywodów wynikają dwa wnioski. Po pierwsze, iż przepis art. 89 § 1 k.k. dotyczy wyłącznie orzekania o karze łącznej w ra- mach wyroku łącznego i że nie dotyczy on zatem orzekania o karze łącznej w razie jednoczesnego sądzenia za kilka przestępstw pozostających w zbiegu realnym. Po drugie, że warunkowe zawieszenie wykonania kary łącznej orzekanej w sytuacji jednoczesnego sądzenia pozostających w zbiegu realnym przestępstw możliwe jest jedynie wówczas, gdy w odnie- sieniu do każdego z nich sąd – na podstawie całokształtu okoliczności podmiotowych i przedmiotowych, ujawnionych w toku przewodu sądowego – dochodzi do przekonania, iż zastosowanie probacji jest wystarczające dla osiągnięcia celów kary, a w szczególności dla zapobieżenia powrotowi sprawcy do przestępstwa. W związku z tym drugim wnioskiem rodzi się jednak kolejne pytanie, czy w wypadku jednoczesnego sądzenia należy orzekać kary jednostkowe z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, ponawiając decyzję o warun- kowym zawieszeniu wykonania kary co do kary łącznej (ewentualnie decy- zji takiej nie ponawiając), czy też orzekać je bez warunkowego zawiesze- nia, natomiast rozstrzygnięcie o warunkowym zawieszeniu podejmować tylko w odniesieniu do kary łącznej. Zdaniem Sądu Najwyższego, względy praktyczne przemawiają za utrzymaniem dotychczasowej, wieloletniej linii orzecznictwa Sądu Najwyższego. Już pod rządami art. 31-35 k.k. z 1932 r. (zob.: uchwałę z dnia 14 sierpnia 1958 r., II KO 51/58, NP 1959, z. 4, s. 500, wyroki z dnia 10 listopada 1958 r., I KRN 493/58, niepubl., oraz I KRN 14 548/58, OSPiKA 1959, z. 6, poz. 172, wyrok z dnia 30 października 1958 r., II KRN 822/58, RPiE 1959, z. III, s. 350 oraz uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 19 lutego 1959 r., VI KO 35/59, OSN 1960, z. IV, poz. 51), Sąd Najwyższy zajął w tej kwestii wyraźne stanowisko, iż warunkowe za- wieszenie wykonania powinno być orzekane dopiero w stosunku do kary łącznej. Wejście w życie kodeksu karnego z 1969 r. nie zmieniło stanowi- ska judykatury (zob.: wyrok z dnia 24 listopada 1970 r., V KRN 444/70, OSNKW 1971, z. 6, poz. 89, wyrok z dnia 15 sierpnia 1972 r., V KRN 307/72, OSNPG 1972, z. 12, poz. 192, postanowienie z dnia 24 maja 1976 r., N 5/76, OSNKW, z. 7-8, poz. 100, wyrok z dnia 13 sierpnia 1977 r., VI KRN 187/77, OSNPG 1978, z. 1, poz. 5). Jedynie w dwu orzeczeniach Sąd Najwyższy wyraził odmienny pogląd (por. wyrok z dnia 20 maja 1988 r., V KRN 94/88, OSNPG 1988, z. 12, poz. 128 i wyrok z dnia 4 stycznia 1994 r., II KRN 358/93, niepubl.), który jednak został poddany krytyce w piśmiennic- twie (zob.: S. Zabłocki: Glosa do wyroku SN z dnia 4 stycznia 1994 r., II KRN 358/93, PS 1994, z. 6, s. 85). W tym zakresie panuje też, zasadniczo, zgodność doktryny z przeważającym stanowiskiem Sądu Najwyższego (zob. np. S. Śliwiński: Polskie prawo karne, Warszawa 1946, s. 503; Z. Ku- bec: Glosa do uchwały SN z dnia 14 sierpnia 1958 r., II KO 5/58, NP 1959, z. 4, s. 404, Z. Krauze: Glosa do tejże uchwały, NP 1959, z. 4, s. 505, tego autora: Kara łączna w polskim prawie karnym, Pal. 1972, z. 1, s. 52; J. Po- zorski: Z problematyki kary łącznej i wyroku łącznego, NP 1966, z. 1, s. 21; M. Kalitowski: Problematyka kary łącznej w nowym k.k. na tle obowiązują- cego prawa i doktryny, NP 1969, z. 10, s. 1501; K. Buchała, Z. Krauze: Wa- runkowe zawieszenie wykonania kary a wyrok łączny (dwugłos), NP 1972, z. 9, s. 1295 i nast.; M. Leonieni: Warunkowe zawieszenie wykonania kary w polskim prawie karnym – analiza ustawy i praktyki sądowej, Warszawa 1974, s. 65; M. Szewczyk: Kara łączna w polskim prawie karnym, Kraków 1981, s. 46 i 48), chociaż wyrażano też i zdanie przeciwne (zob. np. A. Ra- 15 tajczak: Niektóre zagadnienia realnego zbiegu przestępstw i wymiaru kary łącznej, NP 1966, z. 3 s. 357, S. Pawela: Glosa do uchwały SN z dnia 14 sierpnia 1958, II KO 51/58, NP 1959, z. 4 s. 501; A. Spotowski: Warunkowe zawieszenie wykonania kary a kara łączna, NP 1979, z. 5, s. 14–26). Tak- że po wejściu w życie kodeksu karnego z 1997 r. wyrażono już opinię, iż kary jednostkowe orzeczone w tym samym wyroku najpierw podlegają po- łączeniu, a ewentualnemu warunkowemu zawieszeniu powinna ulec dopie- ro kara łączna (por. D. Wysocki: Glosa do uchwały SN z dnia 25 paździer- nika 2000 r., I KZP 28/00, OSP 2001, z. 3, s. 159; J. Misztal-Konecka: Glo- sa do tejże uchwały, PS 2001, z. 7-8, s. 133). Nie ma potrzeby przedsta- wiania w uzasadnieniu niniejszej uchwały wszystkich argumentów, które zostały dotychczas zgłoszone w orzecznictwie i piśmiennictwie (wskaza- nym wyżej) jako przemawiające za przyjęciem proponowanego tu rozwią- zania, tym bardziej, że nie wszystkie z nich akceptuje skład wydający uchwałę. Tak np. dotychczasowy wywód jasno wykazuje, iż nie jest apro- bowane założenie, zgodnie z którym kary jednostkowe należy w sytuacji jednoczesnego sądzenia wymierzać bez rozważenia możliwości warunko- wego zawieszenia ich wykonania i w myśl którego zasadność stosowania probacji sąd powinien rozważać dopiero w związku z karą łączną (zob. K. Buchała: Warunkowe zawieszenie... (dwugłos), s. 1299; Z. Krauze: Warun- kowe zawieszenie... (dwugłos), s. 1307). Przy przyjęciu za punkt wyjścia tego, iż warunkowe zawieszenie wykonania kary łącznej stanowi jednocze- śnie wyraz przekonania sądu, iż cele kary wymierzonej za każdy z czynów pozostających w zbiegu zostaną osiągnięte bez sięgania po karę efektyw- nie wykonywaną, a więc że co do zasady warunkowemu zawieszeniu po- winna podlegać także każda z kar jednostkowych, traci również na znacze- niu podnoszony od lat argument, iż należy stosować warunkowe zawie- szenie w stosunku do kary łącznej, nie zaś w stosunku do kar wymierza- nych za pozostające w zbiegu i sądzone jednocześnie przestępstwa, albo- 16 wiem one nie ulegają wykonaniu. Rzecz jednak w tym, iż jako element do- legliwości, stosowanej przy warunkowym zawieszeniu kary, sąd może do- łączyć orzeczenie grzywny (przy zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności, jeśli orzeczenie grzywny na innej podstawie nie jest możliwe oraz przy zawieszeniu wykonania kary ograniczenia wolności – art. 71 § 1 k.k.), a więc w niektórych sytuacjach procesowych konieczne byłoby wymierze- nie co najmniej kary łącznej grzywny. Sąd może także nałożyć stosowne obowiązki (art. 72 § 1 pkt 1-8 i § 2 k.k.). Ponadto sąd może (a w pewnych sytuacjach jest nawet zobowiązany) zawieszając wykonanie kary oddać skazanego pod dozór (art. 73 § 1 i 2 k.k.). Respektując te właśnie realia, w kodeksie karnym wykonawczym z 1997 r. przewidziany został odrębny rozdział XI, poświęcony między innymi właśnie „wykonywaniu ... warunko- wego zawieszenia wykonania kary”. Tak więc, o ile nie jest przy tym typie kar jednorodzajowych wykonywana najistotniejsza dolegliwość (ta jest bo- wiem właśnie warunkowo zawieszona), o tyle podlegają wykonaniu inne elementy, składające się na dolegliwość skierowaną przeciwko skazane- mu. Byłoby zabiegiem całkowicie nieracjonalnym odrębne, niejako „równo- ległe” kontrolowanie wykonywania, najczęściej tych samych, obowiązków przez tę samą osobę oraz prowadzenie – zgodnie z regułami wynikającymi z kodeksu karnego wykonawczego – kilku dozorów wobec tej samej osoby (dla sytuacji procesowej dotyczącej zbiegu orzeczeń o okresach próby oraz zbiegu obowiązków nałożonych na sprawcę, w stosunku do którego zasto- sowano probację przy niejednoczesnym sądzeniu, ustawodawca przewi- dział możliwość specyficznego łączenia owych okresów i obowiązków pro- bacji w przepisie art. 89 § 3 k.k.). Dlatego ze wszech miar słuszne jest przyjęcie reguły, iż do kary łącznej powinny być najpierw sprowadzone wszystkie kary jednostkowe, wykonanie których sąd zamierza warunkowo zawiesić, a następnie do tak ukształtowanej kary łącznej zastosowane po- 17 winny być elementy probacji i dolegliwości, o których mowa w art. 70-73 k.k. Kończąc ten fragment rozważań, podkreślić jednak należy istotę wy- roku, w którym warunkowo zawieszone zostało wykonanie kary łącznej orzeczonej za kilka pozostających w zbiegu przestępstw, sądzonych jed- nocześnie. Jak wynika z przedstawionych wywodów, w sytuacji takiej do- chodzi – implicite – do zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania także do poszczególnych kar jednostkowych, wymierzonych za poszczególne zbiegające się przestępstwa. Innymi słowy rzecz ujmując: warunkowo zawieszając wykonanie kary łącznej za sądzone jednocześnie przestępstwa, sąd tym samym zawiesza warunkowo także i wykonanie każdej z kar orzeczonych za przestępstwa pozostające w zbiegu realnym. Przyjęcie takiej właśnie konstrukcji pozwala też, w wypadku popełnienia przez sprawcę w okresie próby przestępstwa umyślnego, za które orze- czono prawomocnie karę pozbawienia wolności i podobnego tylko do jed- nego z przestępstw osądzonych poprzednio jednocześnie i objętych karą łączną, na obligatoryjne zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej tylko za to jedno, objęte karą łączną przestępstwo (art. 75 § 1 k.k.). Wówczas zaistnieje jednak potrzeba wydania nowej kary łącznej za pozostałe osądzone uprzednio i pozostające w zbiegu przestępstwa (zob. szerzej uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2000 r., I KZP 34/00, OSNKW 2001, z. 1-2, poz. 3 – jest to bowiem sytuacja analogiczna do tej, w której zarządzenie wykonania kary należy traktować jako zmianę wyroku, która powoduje, że dotychczasowy wyrok łączny traci moc ipso iure, stosownie do art. 575 § 2 k.p.k.). Sąd może jednak zarządzić również wykonanie całej warunkowo zawieszonej kary łącznej, jeśli uzna, iż w od- niesieniu do każdego z pozostałych osądzonych uprzednio przestępstw przemawiają za tym względy określone w art. 75 § 2 k.k. 18 Pozostaje do rozważenia kwestia, czy orzekając jednocześnie w od- niesieniu do dwóch (lub więcej) przestępstw pozostających w zbiegu real- nym, sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary wymierzonej za jedno (kilka) z tych przestępstw, w odniesieniu zaś do drugiego (pozostałych) przestępstw orzec karę podlegającą bezwzględnemu wykonaniu. Zdaniem Sądu Najwyższego, sytuacja taka nie jest wykluczona, a układ ten najbar- dziej charakterystyczny jest dla zbiegu przestępstw, przy którym rozważa- ne jest wymierzenie kary pozbawienia wolności. Może się bowiem zdarzyć taki układ procesowy, w którym sąd, mimo przekonania, iż nie zachodzi po- trzeba poddania sprawcy procesowi resocjalizacji w warunkach pozbawie- nia wolności, będzie zobowiązany do orzeczenia za jedno ze zbiegających się przestępstw kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia wykonania. Tak zwana dodatnia prognoza i zapobieżenie powrotowi do przestępstwa jest bowiem naczelną, aczkolwiek tylko jedną z przesłanek określonych w art. 69 § 1 k.k. Sąd jest władny warunkowo zawiesić wyko- nanie kary wówczas, gdy jest to wystarczające dla osiągnięcia celów kary. Wprawdzie w kodeksie karnym z 1997 r. na pozór pominięta została prze- słanka warunkowego zawieszenia, wymieniona expressis verbis w art. 73 § 2 k.k. z 1969 r., niemniej jednak Sąd Najwyższy podziela pogląd, iż nie oznacza to, że tzw. wzgląd na społeczne oddziaływanie kary (nazwany w art. 53 § 1 in fine k.k. potrzebami w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa) nie odgrywa obecnie przy stosowaniu rozważanej tu instytucji żadnej roli. Sąd, wymierzając karę z warunkowym zawiesze- niem jej wykonania, bierze bowiem pod uwagę dyrektywy sądowego wy- miaru kary określone w art. 53 k.k., w tym także i dyrektywę określoną w końcowej części jego § 1. Zawieszenie wykonania orzeczonej kary nie po- winno rodzić w opinii społecznej przekonania, że sprawca przestępstwa został ukarany zbyt łagodnie (por. A. Zoll, w: K. Buchała, A. Zoll: Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, Kraków 1998, s. 503). Tak więc sąd 19 orzekający w tym samym wyroku za jedno przestępstwo karę z zawiesze- niem, a za inne – karę bez zawieszenia, nie musi stawiać sprzecznych prognoz. Brak jest jednocześnie dostatecznych racji, aby w sytuacji, gdy w odniesieniu do jednego tylko z przestępstw na przeszkodzie zastosowaniu art. 69 § 1 k.k. stoi ten cel kary, który nie sprzeciwia się warunkowemu za- wieszeniu kary wymierzanej za pozostałe zbiegające się przestępstwa, ograniczać swobodę sędziowskich ocen i blokować możliwość zastosowa- nia tej instytucji w pozostałym zakresie (na gruncie poprzedniego stanu prawnego zwrócił na to uwagę A. Spotowski: Warunkowe zawieszenie..., s. 26). Powstaje z kolei pytanie, czy występowanie w tym samym wyroku ob- ok siebie kar jednostkowych z warunkowym zawieszeniem i kar bez wa- runkowego zawieszenia nie sprzeciwia się nakazowi wymiaru kary łącznej, przewidzianemu w art. 85 k.k. Nakaz ten sformułowany jest jednak wobec kar „tego samego rodzaju”, oraz kar innych podlegających łączeniu na podstawie wyraźnego przepisu ustawy. Kary bezwzględnej i kary z warun- kowym zawieszeniem wykonania nie można na gruncie nowego kodeksu karnego uznać za kary jednorodzajowe bez naruszenia podstawowej regu- ły wykładni, tj. zasady racjonalnego ustawodawcy. O ile na gruncie kodek- su karnego z 1969 r. w piśmiennictwie i orzecznictwie panował spór o to, czy są to kary rodzajowo różne, o tyle obecnie wątpliwość tę przesądził sam ustawodawca w art. 89 § 1 k.k. Jeśli bowiem uznać, iż kara z warun- kowym zawieszeniem wykonania i taka sama kara bez warunkowego za- wieszenia jej wykonania są karami „tego samego rodzaju”, to przepis art. 89 § 1 k.k. okaże się normą pustą. Wówczas wystarczającą podstawę prawną do łączenia w wyroku łącznym kar w sytuacji określonej w tym przepisie stanowiłby art. 85 k.k. w tej części, w której mowa w nim o karach „tego samego rodzaju”. Tak więc w przepisie art. 89 § 1 k.k. (tak jak i w art. 87 k.k.) mowa jest o łączeniu kar „innych” w rozumieniu art. 85 k.k. Jak wy- nika zaś z rozważań zawartych w pierwszej części niniejszego uzasadnie- 20 nia, art. 89 § 1 k.k. ma zastosowanie jedynie w wypadku orzekania o karze łącznej w wyroku łącznym. Skład trzech sędziów Sądu Najwyższego, przekazujący zagadnienie prawne do rozpoznania składowi powiększonemu, wysunął w uzasadnieniu swego postanowienia supozycję potrzeby ustosunkowania się przez skład powiększony do treści dwóch wcześniejszych uchwał, a mianowicie uchwa- ły z dnia 25 października 2000 r., I KZP 28/2000, OSNKW 2000, z. 11-12, poz. 91 oraz uchwały z dnia 27 marca 2001 r., I KZP 2/2001, OSNKW 2001, z. 5-6, poz. 41. Problem polega jednak na tym, iż obie te uchwały dotyczą odmiennej sytuacji procesowej od występującej w sprawie stano- wiącej punkt wyjściowy do wydania niniejszej uchwały, albowiem w każdej z nich chodziło o wydanie wyroku łącznego, nie zaś o orzeczenie kary łącznej za jednocześnie sądzone przestępstwa. Ponieważ udzielając od- powiedzi na zagadnienie prawne, w trybie art. 441 § 1, a nawet art. 441 § 2 k.p.k., Sąd Najwyższy nie powinien pełnić roli „recenzenta” dotychczaso- wego orzecznictwa w takim zakresie, w jakim nie jest to niezbędne do roz- strzygnięcia zagadnienia prawnego występującego w konkretnej sprawie, należy zatem do zastrzeżeń składu trzech sędziów, dotyczących wymie- nionych uchwał, odnieść się w nader skrótowej formie. Zastrzeżenia pod- niesione pod adresem uchwały z dnia 27 marca 2001 r. są zasadne jedynie w tej części, która dotyczy pewnego niedoprecyzowania tezy. Natomiast uzasadnienie tej uchwały nie pozostawia już żadnych wątpliwości co do tego, że tezę tę odnosić należy jedynie do sytuacji, w której sąd dochodzi do przekonania, iż zachodzą przesłanki do warunkowego zawieszenia wy- konania kary łącznej, określone w art. 69 k.k. Sens tej uchwały jest zatem taki, iż w wypadku, gdy przesłanki z art. 69 k.k. nie zachodzą, sąd nie może połączyć węzłem kary łącznej kar z warunkowym zawieszeniem i bez wa- runkowego zawieszenia wykonania oraz zawiesić wykonania kary łącznej (w takiej sytuacji nie dochodzi do wydania wyroku łącznego), nie zaś taki, 21 że w każdym wypadku opisanego zbiegu obowiązany jest orzec karę łącz- ną z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Dla niniejszych rozważań najistotniejsze jest jednak to, że w uzasadnieniu uchwały z dnia 27 marca 2001 r. Sąd Najwyższy najwyraźniej opowiedział się za tezą, iż art. 89 § 1 k.k. nie ma zastosowania w sytuacji jednoczesnego sądzenia zbiegających się przestępstw, stwierdzając, że: „Przepis ten ustala jedynie jeden ze spo- sobów kształtowania w wyroku łącznym kary łącznej...”. Tak więc już w tej uchwale Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że funkcja przepisu art. 89 § 1 k.k. polega na stworzeniu skazanemu dodatkowej szansy na zastosowanie in- stytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary w procesie wydawania wyroku łącznego, jeżeli zachodzą przesłanki z art. 69 k.k. Dodać wypada, że istnienie tych przesłanek wiązać należy z okolicznościami, które ujawniły się już po wydaniu tego wyroku (wyroków) jednostkowego, w którym wy- mierzona została kara bez warunkowego zawieszenia wykonania. Odno- śnie do uchwały z dnia 25 października 2000 r. wypada zaś jedynie stwier- dzić, iż nie są pozbawione racji uwagi krytyczne podniesione w piśmiennic- twie (zob. glosę D. Wysockiego, OSP 2001, z. 3, poz. 49) pod jej adresem (dotyczące tego, że rozstrzygając prawidłowo zagadnienie przedstawione przez sąd występujący z tzw. pytaniem prawnym, niezasadnie przyjęto w niej, iż art. 89 § 1 k.k. dotyczy także sytuacji, gdy wszystkie kary wymierzo- ne w poszczególnych, odrębnych wyrokach zostały orzeczone z warunko- wym zawieszeniem ich wykonania; pod rządem aktualnie obowiązującego kodeksu karnego nie istnieje zaś ratio legis dla łączenia kar, których wyko- nanie zostało odrębnymi wyrokami warunkowo zawieszone dopóty, dopóki wykonanie ich wszystkich pozostaje zawieszone, albowiem wystarczają- cym instrumentem usprawniającym wykonanie tych kar rodzajowych jest w tym wypadku wspomniane już rozwiązanie przewidziane w art. 89 § 3 k.k.). Wielowątkowość niniejszej uchwały przemawia za tym, aby mimo do- konywania na poszczególnych etapach rozważań podsumowań cząstko- 22 wych, także i w końcowej jej części dokonać reasumpcji poglądów. Skład powiększony Sądu Najwyższego wyraża zatem następujące stanowisko: Przepis art. 89 § 1 k.k. dotyczy wyłącznie orzekania o karze łącznej w ramach wyroku łącznego. Nie dotyczy on zatem orzekania o karze łącznej w razie jednoczesnego sądzenia sprawcy kilku przestępstw pozostających w zbiegu realnym. W wypadku wymierzania kary łącznej, orzekanej za po- zostające w zbiegu realnym i sądzone w tym samym postępowaniu prze- stępstwa, ewentualne warunkowe zawieszenie wykonania kary, określone w art. 69 k.k., sąd stosuje co do kary łącznej, nie zaś co do poszczególnych kar za zbiegające się przestępstwa. W tym ostatnim wypadku warunkowe zawieszenie wykonania kary łącznej oznacza jednak – implicite – iż sąd zastosował instytucję warunkowego zawieszenia wykonania także do po- szczególnych kar jednostkowych, wymierzonych za zbiegające się prze- stępstwa.