I KZP 12/09

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  30  WRZEŚNIA  2009  R. 
I  KZP  12/09 
 
 
Wzajemne usytuowanie pod względem chronologicznym wyroków 
skazujących na poszczególne rodzaje kar, np. gdy orzekano za przypisane 
przestępstwa na przemian „bezwzględne” kary pozbawienia wolności i kary 
z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, pozostaje bez znaczenia dla 
ustalenia, czy i które z tych przestępstw pozostają w zbiegu realnym. 
 
Przewodniczący: sędzia SN S. Zabłocki. 
Sędziowie SN: J. Grubba, A. Siuchniński (sprawozdawca). 
Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Herzog. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Zbigniewa K., po rozpoznaniu, przedsta-
wionego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w O., posta-
nowieniem z dnia 6 maja 2009 r., zagadnienia prawnego wymagającego 
zasadniczej wykładni ustawy: 
 
„Czy w sytuacji, gdy wobec skazanego orzeczono kary pozbawienia 
wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania oraz kary pozbawie-
nia wolności bez warunkowego zawieszenia ich wykonania, przy czym 
wszystkie przestępstwa, za które orzeczono wskazane kary pozostają w 
realnym zbiegu (art. 85 k.k.) lecz z uwagi na brak warunków z art. 69 k.k. 
nie jest możliwe orzeczenie jednej kary łącznej pozbawienia wolności z wa-
runkowym zawieszeniem jej wykonania obejmującej wszystkie te kary 
(«bezwzględne» i «warunkowe»), dopuszczalne jest w ramach wyroku 
łącznego połączenie jedynie kar pozbawienia wolności bez warunkowego 

 
 
2
zawieszenia ich wykonania przy jednoczesnym pozostawieniu «bez połą-
czenia» kar pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wyko-
nania?” 
 
p o s t a n o w i ł  odmówić podjęcia uchwały. 
 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w O. wyło-
niło się w następującej sytuacji procesowej. 
Zbigniew K. został skazany prawomocnymi wyrokami: 
1. Sądu Rejonowego w O. z dnia 20 października 1997 r., za przestępstwo 
określone w art. 205 § 2 k.k. z 1969 r., popełnione w sierpniu 1996 r. na 
karę 8 miesięcy ograniczenia wolności; 
2. Sądu Rejonowego w O. z dnia 10 sierpnia 2001 r., za przestępstwo 
określone w art. 205 § 1 d.k.k., popełnione w dniu 7 września 1996 r. na 
karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykona-
nia na okres 4 lat i grzywnę w wymiarze 600 zł, przy czym postanowieniem 
Sądu Rejonowego w O. z dnia 25 stycznia 2005 r. zarządzono wykonanie 
kary pozbawienia wolności; 
3. Sądu Rejonowego w O. z dnia 24 maja 2004 r., za przestępstwo okre-
ślone w art. 83 k.k.s., popełnione w okresie od grudnia 2002 r. do dnia 21 
sierpnia 2003 r. oraz w dniu 31 marca 2003 r. na karę grzywny w wymiarze 
30 stawek dziennych w wysokości 30 zł każda; 
4. Sądu Rejonowego w O. z dnia 4 października 2004 r., za przestępstwo 
określone w art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. 
z art. 11 § 2 k.k., popełnione w dniu 6 maja 2002 r. na karę 2 lat pozbawie-
nia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat i 

 
 
3
grzywnę w wymiarze 50 stawek dziennych w wysokości 10 zł każda, przy 
czym postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 18 grudnia 2006 r. 
zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności; 
5. Sądu Rejonowego w O. z dnia 22 lutego 2005 r., za przestępstwo okre-
ślone w art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., 
popełnione w dniu 23 stycznia 2002 r. na karę 2 lat pozbawienia wolności z 
warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres lat 4 i grzywnę w wy-
miarze 40 stawek dziennych w wysokości 50 zł każda; 
6. Sądu Rejonowego w O. z dnia 30 maja 2003 r., za przestępstwa okre-
ślone w 18 § 3 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 
294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k., popełnione od dnia 16 
sierpnia 2002 r. do dnia 20 września 2002 r., od dnia 15 maja 2003 r. do 
dnia 30 maja 2003 r., w dniu 31 sierpnia 2002 r., na karę łączną 2 lat po-
zbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 
lat i karę łączną grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych w wysokości 10 
zł każda; 
7. Sądu Rejonowego w O. z dnia 25 lipca 2006 r., za przestępstwa okre-
ślone w art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., popełnione w dniach 22 
kwietnia 2002 r. i 10 lipca 2002 r. na karę łączną roku i 6 miesięcy pozba-
wienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat 
i grzywnę w wymiarze 300 stawek dziennych w wysokości 10 zł każda; 
8. Sądu Rejonowego w O. z dnia 10 listopada 2006 r., za przestępstwa 
określone w art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 1 
k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., popełnione w okresie od 8 marca 2000 r. do 
września 2000 r. na karę roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności z warun-
kowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat i grzywnę w wymiarze 
150 stawek dziennych w wysokości 20 zł każda; 
9. Sądu Rejonowego w O. z dnia 6 marca 2007 r., za przestępstwo okre-
ślone w art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. i art. 297 § 

 
 
4
1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. popełnione w dniu 26 kwietnia 2001 r. na karę 
10 miesięcy pozbawienia wolności; 
10. Sądu Rejonowego w O. z dnia 15 kwietnia 2008 r., za: przestępstwo 
określone w art. 56 § 2 k.k.s., popełnione w dniu 31 marca 2003 r., prze-
stępstwo określone w art. 54 § 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s., popełnione 
w okresie od dnia 25 kwietnia 2003 r. do dnia 25 lipca 2003 r., przestęp-
stwa określone w art. 60 § 1 k.k.s. w okresie od dnia 1 lipca 2001 r. do dnia 
30 czerwca 2003 r., na karę łączną grzywny w wymiarze 40 stawek dzien-
nych w wysokości 40 zł każda. 
Sąd Rejonowy w O. wyrokiem łącznym z dnia 12 lutego 2009 r.: 
1) połączył kary wymierzone w wyrokach opisanych w pkt 1 i 2 powy-
żej i orzekł w miejsce wymierzonych nimi kar jednostkowych pozbawienia 
wolności i ograniczenia wolności karę łączną pozbawienia wolności w wy-
miarze roku i 2 miesięcy; 
2) połączył kary wymierzone w wyrokach opisanych w pkt 4 i 9 powy-
żej i orzekł w miejsce wymierzonych nimi kar jednostkowych pozbawienia 
wolności karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat i 5 miesięcy; 
3) połączył kary wymierzone w wyrokach opisanych w pkt 3, 4, 5, 6, 
7, 8 i 10 powyżej i orzekł w miejsce wymierzonych nimi kar jednostkowych 
grzywien karę łączną grzywny w wymiarze 540 stawek dziennych w wyso-
kości 25 zł każda. 
Na podstawie art. 576 § 1 k.p.k. Sąd Rejonowy pozostawił pozostałe 
rozstrzygnięcia zawarte w połączonych wyrokach, a nie objęte wyrokiem 
łącznym, do odrębnego wykonania. 
Powyższy wyrok łączny zaskarżył apelacją na niekorzyść skazanego 
prokurator, podnosząc m. in. zarzut naruszenia art. 85 k.k., polegający na 
połączeniu przez Sąd Rejonowy w O. kar jednostkowych pozbawienia wol-
ności bez warunkowego zawieszenia ich wykonania, orzeczonych za prze-
stępstwa objęte wyrokami opisanymi w pkt 4 i 9, w sytuacji gdy w zbiegu 

 
 
5
realnym z tymi przestępstwami, pozostawały także przestępstwa objęte 
wyrokami opisanymi w pkt 5, 6, 7 i 8. W ocenie oskarżyciela publicznego, 
połączenie kar pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wy-
konania z karami pozbawienia wolności orzeczonymi bez warunkowego 
zawieszenia ich wykonania na podstawie art. 89 k.k., byłoby możliwe wy-
łącznie w sytuacji, gdyby sąd zdecydował się na warunkowe zawieszenie 
kary łącznej pozbawienia wolności. Jeżeli natomiast nie dopatrzono się wa-
runków do takiego rozstrzygnięcia, to nie było również przesłanek do łą-
czenia jedynie kar pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia 
ich wykonania i pominięcie kar pozbawienia wolności z warunkowym za-
wieszeniem ich wykonania. 
Rozpoznając ten środek odwoławczy Sąd Okręgowy w O. uznał, że 
w sprawie wyłoniło się przedstawione powyżej zagadnienie prawne, wyma-
gające zasadniczej wykładni ustawy i zwrócił się do Sądu Najwyższego, w 
trybie art. 441 § 1 k.p.k., o jego rozstrzygnięcie. Wskazał, że wystąpienie 
do Sądu Najwyższego wywołane jest istotnymi rozbieżnościami w orzecz-
nictwie Sądu Okręgowego w O. w Wydziałach: VII Karnym Odwoławczym i 
II Karnym oraz w orzecznictwie Sądu Apelacyjnego w B., rozpoznającego 
środki odwoławcze od orzeczeń Sądu Okręgowego II Wydziału Karnego w 
O. 
Prokurator Prokuratury Krajowej złożył wniosek o odmowę podjęcia 
uchwały, wskazując, że z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego 
wynika wyraźnie, że pomimo pytania, Sąd ten posiada własny pogląd i nie 
ma wątpliwości jak rozstrzygnąć przedstawione zagadnienie prawne, lecz 
nie chce „samodzielnie podjąć decyzji w sytuacji faktycznej zaistniałej w 
sprawie, oczekując uzyskania akceptacji Sądu Najwyższego dla swego 
stanowiska”. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 

 
 
6
W sprawie, w której przedstawiono przedmiotowe zagadnienie praw-
ne, rzeczą Sądu Okręgowego w O. było rozstrzygnąć w postępowaniu od-
woławczym, czy w układzie procesowym w jakim doszło do wydania za-
skarżonego wyroku łącznego, argumentacja (skądinąd bardzo powierz-
chowna) zawarta w apelacji skarżącego ten wyrok prokuratora, przekonuje, 
że na gruncie aktualnych uregulowań prawnomaterialnych nie jest dopusz-
czalne wydanie wyroku łącznego i połączenie jedynie „bezwzględnych” kar 
pozbawienia wolności, w sytuacji, gdy skazanemu wymierzono, odrębnymi 
wyrokami, za kilka przestępstw pozostających w zbiegu realnym kary po-
zbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia ich wykonania i z wa-
runkowym zawieszeniem ich wykonania, a nie ma możliwości połączenia 
wszystkich tych kar, ze względu na brak przesłanek z art. 69 k.k. (do wa-
runkowego zawieszenia wykonania kary łącznej). 
Uzasadnienie postanowienia, w którym przedstawiono zagadnienie 
prawne, wskazuje jednak wyraźnie, że Sąd Okręgowy w O. nie podziela 
stanowiska przedstawionego w apelacji prokuratora, a także wniosku tam 
zawartego o umorzenie postępowania i wie jakie rozstrzygnięcie wydać w 
przedmiotowej sprawie. W konsekwencji, nie ma Sąd wątpliwości co do 
wykładni przepisów Kodeksu karnego o karze łącznej i tym samym nie 
wskazuje, który z tych przepisów budzi wątpliwości oraz dlaczego wymaga 
on dokonania zasadniczej wykładni. 
Potwierdzeniem braku wątpliwości w tej mierze jest zresztą to, że 
Sąd ten nie powołuje się na orzecznictwo Sądu Najwyższego bądź Sądów 
Apelacyjnych (poza jednostkowym orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w B. z 
dnia 20 listopada 2008 r., II Aka 174/08) oraz na wypowiedzi w piśmiennic-
twie prawniczym, w których pogląd o niedopuszczalności połączenia „bez-
względnych” kar pozbawienia wolności, w konfiguracji faktycznej, analo-
gicznej do tej jaka zaistniała w przedmiotowej sprawie, byłby wyrażany lub 
chociaż sygnalizowany, jako możliwy do przyjęcia. Co więcej, nie przytacza 

 
 
7
żadnych własnych argumentów dla poparcia poglądu formułowanego w 
apelacji prokuratora. 
W istocie rzeczy, powodem przedstawienia Sądowi Najwyższemu do 
rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, jest wyłącznie dostrzeżenie roz-
bieżności w orzecznictwie Sądu Apelacyjnego w B. i Sądu Okręgowego w 
O., gdy idzie o dopuszczalność połączenia w wyroku łącznym jedynie kar 
pozbawienia wolności orzeczonych bez warunkowego zawieszenia ich wy-
konania, w szczególnym układzie procesowym, opisanym w pytaniu praw-
nym. 
Analizując wskazane w uzasadnieniu pytania prawnego orzecznictwo 
tych sądów można stwierdzić, że rzeczywiście w sprawie skazanego 
Przemysława S. (w postanowieniu z dnia 30 grudnia 2008 r. uchylonym 
zresztą postanowieniem Sądu Apelacyjnego w B. z dnia 9 lutego 2009 r.) 
Sąd Okręgowy umorzył postępowanie o wydanie wyroku łącznego, uzna-
jąc, że nie jest dopuszczalne połączenie w wyroku łącznym jedynie kar po-
zbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia ich wykonania w takim 
układzie faktycznym, w którym skazanemu odrębnymi wyrokami, wymie-
rzono za przestępstwa pozostające w zbiegu realnym kary pozbawienia 
wolności bez warunkowego zawieszenia ich wykonania i kary pozbawienia 
wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, a nie ma możliwości 
połączenia wszystkich tych kar, ze względu na brak przesłanek z art. 69 
k.k. Podobnie, w analogicznym układzie procesowym, orzekł Sąd Okręgo-
wy w O. w sprawie Marzeny Z., postanowieniem z dnia 16 lutego 2009 r. 
Sąd ten w obu przypadkach odwołał się jednak do wskazań zawartych w 
wyroku Sądu Apelacyjnego w B. z dnia 20 listopada 2008 r. 
Wskazania te, choć służyły uzasadnieniu rozstrzygnięcia podjętego w 
konkretnej sprawie, są na tyle nieprecyzyjne, że mogły powodować zamęt 
w orzecznictwie sądów w okręgu apelacji białostockiej. Jednak w wyroku 
tym Sąd Apelacyjny, tak naprawdę, nie dokonał odmiennej wykładni kon-

 
 
8
kretnego przepisu prawa, nawet nie wskazał na wątpliwości wymagające 
wykładni ustawy. Po prostu odwołał się do stanowiącego zasadę prawną, 
poglądu wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2005 
r. I KZP 36/04, OSNKW 2005, z. 2, poz. 13 o materialnoprawnym charakte-
rze kary łącznej, wyprowadzając jednak, na potrzeby rozstrzygnięcia kon-
kretnej sprawy, oczywiście wadliwe wnioski z treści uzasadnienia tej 
uchwały. W kontekście treści całego uzasadnienia omawianego wyroku na-
leży bowiem przyjąć, iż Sąd ten uznał, że nie jest dopuszczalne połączenie 
w ramach wyroku łącznego odrębnie „bezwzględnych” kar pozbawienia 
wolności i kar pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wy-
konania, w sytuacji, gdy wprawdzie wszystkie przestępstwa, za które te ka-
ry orzeczono, pozostają w zbiegu realnym (rozumianym, tak jak we wspo-
mnianej uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2005 r.), lecz z uwagi 
na brak warunków z art. 69 k.k., nie jest możliwe orzeczenie jednej kary 
łącznej, obejmującej wszystkie te kary jednostkowe. Byłoby to bowiem, 
zdaniem tego Sądu, w istocie zastosowanie „konfiguracyjnej” koncepcji 
zbiegu przestępstw odrzuconej w tej uchwale. Niestety, stanowisko takie 
nie zostało podbudowane jakąkolwiek sensowną argumentacją prawną, 
zaś wskazanie, iż na przeszkodzie wydaniu wyroku łącznego, w takim 
układzie skazań, stałaby norma z art. 85 k.k., jest oczywistym nieporozu-
mieniem. 
Przecież Sąd Najwyższy w powołanej uchwale z dnia 25 lutego 2005 
r. w sposób jasny i precyzyjny powiedział tylko tyle, że kryterium zbiegu 
przestępstw podlegających łączeniu (kara łączna i wyrok łączny) jest to, 
aby wszystkie te przestępstwa były popełnione przed wydaniem pierwsze-
go, chociażby nieprawomocnego wyroku co do któregokolwiek z nich, co 
oznacza, że ten „zbieg przestępstw” należy do instytucji prawa materialne-
go. W konsekwencji, pierwszym warunkiem przyjęcia zbiegu przestępstw 
jest popełnienie przez sprawcę co najmniej dwóch przestępstw i to – jak 

 
 
9
wyjaśniono w tej uchwale – niezależnie od sytuacji procesowej ich doty-
czącej, a drugim to, że pierwszy wyrok co do któregokolwiek z nich określa 
graniczny moment czasowy, pozwalający na przyjęcie, że przestępstwa 
popełnione do tego momentu pozostają w zbiegu. Oczywiście, przy wielu 
skazaniach sprawcy, jest możliwe wystąpienie nie tylko jednego zbiegu re-
alnego, ale i dalszych zbiegów, z tym że nawet przy kolejnych zbiegach 
zawsze punktem odniesienia będzie pozostawał chronologicznie pierwszy 
wyrok, zamykający kolejne grupy „zbiegających się” przestępstw. Tak ro-
zumiany realny zbieg przestępstw oznacza więc tylko tyle, że nie wyrok 
wybrany z korzyścią dla sprawcy, spośród wielu skazujących go wyroków, 
będzie wyznaczał granice zbiegu przestępstw, lecz kształtującym te grani-
ce, będzie pierwszy w sensie chronologicznym wyrok. Podkreślić w tym 
miejscu należy, że wzajemne usytuowanie pod względem chronologicznym 
wyroków skazujących na poszczególne rodzaje kar, np. gdy orzekano za 
przypisane przestępstwa na przemian „bezwzględne” kary pozbawienia 
wolności i kary z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, pozostaje bez 
znaczenia dla ustalenia, czy i które z tych przestępstw pozostają w zbiegu 
realnym. 
Odrzucona przez Sąd Najwyższy, jako nie mająca podstaw norma-
tywnych, „konfiguracyjna” koncepcja zbiegu przestępstw oznaczałaby, że 
zbieg przestępstw należy rozpatrywać w płaszczyźnie wzajemnego czaso-
wego usytuowania poszczególnych przestępstw i postrzegać jako konse-
kwencję tezy o jedynym możliwym kierunku działania kary łącznej – na ko-
rzyść sprawcy. 
W każdym razie jest oczywiste, że we wskazanej uchwale Sąd Naj-
wyższy w ogóle nie zajmował się kwestią sposobu kształtowania kar łącz-
nych, obejmujących kary wymierzone skazanemu za poszczególne prze-
stępstwa pozostające w zbiegu realnym. Przecież sposób kształtowania 
kary łącznej obejmującej kary za przestępstwa pozostające w takim zbiegu, 

 
 
10 
podlega ogólnym zasadom jej wymierzania, jako czynność następująca na 
kolejnym etapie orzekania, tj. po ustaleniu, które z przestępstw objętych 
postępowaniem o wydanie wyroku łącznego pozostają w zbiegu realnym. 
W tym sensie sposób budowania realnego zbiegu przestępstw nie ma żad-
nego znaczenia dla rozstrzygnięcia problemu przedstawionego w pytaniu 
prawnym. Oczywistością wobec tego jest, że jeśli w danym układzie proce-
sowym, została ustalona, wedle normatywnej koncepcji zbiegu prze-
stępstw, konkretna grupa przestępstw, to łączenie kar za nie orzeczonych 
następuje według reguł ustanowionych przepisami o karze łącznej (połą-
czeniu podlegają kary jednorodzajowe lub inne, ale podlegające łączeniu 
na podstawie art. 85 – 89 k.k.). Co więcej, orzeczenie w wyroku łącznym 
kary łącznej obejmującej kary wymierzone za poszczególne przestępstwa 
pozostające w zbiegu realnym jest obligatoryjne i tylko brak pozostałych 
przesłanek do jej orzeczenia, wskazanych w rozdziale IX Kodeksu karnego 
może stanowić podstawę do odstąpienia od jej orzeczenia w odniesieniu 
do którejś z nich. Inaczej mówiąc, sąd zawsze ma obowiązek węzłem kary 
łącznej objąć w wyroku łącznym wszystkie te kary jednostkowe wymierzo-
ne za poszczególne przestępstwa, pozostające w zbiegu realnym, które do 
połączenia się nadają. Ten obowiązek jest oczywisty i nigdy, w orzecznic-
twie i doktrynie, nie powstawały w związku z tym wątpliwości, a tym bar-
dziej wątpliwości wymagające zasadniczej wykładni ustawy. 
Gdyby przedstawiającemu przedmiotowe zagadnienie prawne Sądo-
wi przyszło rozstrzygać w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego w 
układzie, w którym za kilka pozostających w zbiegu realnym przestępstw 
wymierzono odrębnymi wyrokami kary „bezwzględne” pozbawienia wolno-
ści i samoistne kary grzywny, to – jak się wydaje – nie miałby cienia wąt-
pliwości co do konieczności połączenia odrębnymi węzłami obu grup tych 
kar, będących przecież karami różnego rodzaju. A przecież układ, w którym 
za kilka pozostających w zbiegu realnym przestępstw wymierzono odręb-

 
 
11 
nymi wyrokami kary „bezwzględne” pozbawienia wolności i kary pozbawie-
nia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, jest układem 
analogicznym. Nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że przepis art. 89 
k.k. pozwalający na połączenie obu rodzajów kar pozbawienia wolności w 
jeden węzeł, tylko w przypadku ziszczenia się warunków z art. 69 k.k., sta-
nowi przeszkodę do połączenia ich w dwa odrębne węzły kary łącznej i, 
ujmując rzecz od strony procesowej, prowadzi do umorzenia postępowania 
o wydanie wyroku łącznego. 
Przypomnieć trzeba, że w przedmiocie objęcia karą łączną orzeczo-
nych za zbiegające się przestępstwa kar pozbawienia wolności z warunko-
wym zawieszeniem wykonania i bez warunkowego zawieszenia wielokrot-
nie wypowiadał się Sąd Najwyższy, kształtując jednolitą linię orzecznictwa 
(por. między innymi uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2001 r., I 
KZP 2/01, OSNKW 2001, z. 5-6, poz. 41; wyroki Sądu Najwyższego z dnia 
5 października 2004 r., V KK 224/04, OSNKW 2004, z. 10, poz. 98; z dnia 
14 kwietnia 2005 r.,  III KK 54/05, R-OSNKW 2005, poz. 778; z dnia 15 li-
stopada 2005 r., IV KK 256/05, R-OSNKW 2005, poz. 2056; z dnia 16 
grudnia 2005 r., V KK 414/05, R-OSNKW 2005, poz. 2519; z dnia 19 paź-
dziernika 2006 r., V KK 191/06, R-OSNKW 2006, poz. 1989; z dnia 19 
grudnia 2006 r., IV KK 446/06 OSNKW 2006, poz. 2500; z dnia 24 kwietnia 
2007 r., IV KK 155/07, OSNKW 2007, z. 1, poz. 936; z dnia 12 czerwca 
2007 r., V KK 132/07, OSNKW 2007, poz. 1261; z dnia 19 grudnia 2007 r., 
III KK 408/07, OSNKW 2007, poz. 2898; z dnia 19 marca 2008 r., IV KK 
45/08, LEX nr 359245; z dnia 26 listopada 2008 r., III KK 317/08, LEX nr 
471015). W orzecznictwie tym wyraźnie wskazywano, że przepis art. 89 
k.k. określa jedynie jeden ze sposobów kształtowania kary łącznej w wyro-
ku łącznym. Pozwala mianowicie: po pierwsze, połączyć karę, której wyko-
nanie zostało warunkowo zawieszone, z karą bez warunkowego zawiesze-
nia, a po drugie, przy takiej właśnie sekwencji kar podlegających łączeniu, 

 
 
12 
orzec karę łączną z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, jeżeli za-
chodzą przesłanki określone w art. 69 k.k. Jeżeli sąd właściwy do wydania 
wyroku łącznego stoi przed problemem połączenia kar wymierzonych z wa-
runkowym zawieszeniem wykonania oraz kar wymierzonych bez warunko-
wego zawieszenia ich wykonania, powinien w pierwszej kolejności rozwa-
żyć, czy zachodzą przesłanki warunkowego zawieszenia ewentualnej kary 
łącznej przewidziane w art. 69 k.k. Pozytywna odpowiedź na to pytanie 
otwiera możliwość zastosowania art. 89 § 1 k.k. Odpowiedź negatywna 
prowadzić zaś musi do odstąpienia od połączenia wszystkich kar. Wyklu-
czona jest bowiem możliwość, polegająca na wymierzeniu w takiej sytuacji 
kary łącznej bez warunkowego zawieszenia jej wykonania (tak w uchwale 
SN z dnia 27 marca 2001 r., I KZP 2/01). Nie oznacza to jednak, że w takiej 
sytuacji, kiedy nie jest możliwe połączenie wszystkich kar wymierzonych za 
przestępstwa pozostające w zbiegu realnym, z uwagi na brak warunków 
określonych w art. 69 k.k., sąd nie może w ogóle orzec jakiejkolwiek kary 
łącznej. Powtórzyć wypada, że zasady określone w art. 89 k.k. nie wyłącza-
ją zasad i obowiązków zawartych w art. 85 k.k. Nie budzi wątpliwości, że w 
przypadku spełnienia warunków z art. 85 k.k. sąd jest obowiązany do wy-
dania wyroku łącznego. W takiej sytuacji, w sposób oczywisty, nie ma mo-
wy o swobodzie w kształtowaniu zbiegu przestępstw. Czym innym jest bo-
wiem kwestia ustalenia na podstawie art. 85 k.k., które przestępstwa pozo-
stają w zbiegu realnym, a czym innym kwestia ustalenia możliwości połą-
czenia kar wymierzonych za te przestępstwa. 
Zatem, w kontekście dotychczasowych uwag, wyraźnie widoczne jest, że 
rozbieżności w orzecznictwie, na jakie z pozoru wskazywać mogłoby (choć 
odosobnione) orzeczenie Sądu Apelacyjnego w B. z dnia 20 listopada 
2008 r., nie wynikają z rozbieżnej wykładni prawa w orzecznictwie sądo-
wym, wymagającej usunięcia w drodze zasadniczej wykładni Sądu Naj-
wyższego, lecz są wynikiem łatwo dostrzegalnego nieporozumienia w sto-

 
 
13 
sowaniu przepisów o karze łącznej. W świetle tego brak jest podstaw do 
podjęcia uchwały rozstrzygającej przedstawione przez Sąd Okręgowy w O. 
zagadnienie prawne. Orzecznictwo Sądu Najwyższego i doktryna zgodnie 
przyjmują, że skuteczne wystąpienie z pytaniem prawnym, w trybie przewi-
dzianym w art. 441 § 1 k.p.k., jest możliwe wtedy, gdy w toku rozważań 
nad zasadnością wniesionego środka odwoławczego wyłoni się, wymaga-
jące zasadniczej wykładni ustawy, zagadnienie prawne. Konieczność do-
konania zasadniczej wykładni ustawy pojawia się w sytuacji, w której nor-
ma prawna z uwagi na swą wadliwą bądź niejasną redakcję budzi zasadni-
cze wątpliwości. Zostało zaś już wykazane, że rozwiązanie zaistniałej w 
przedmiotowej sprawie kwestii dopuszczalności wydania wyroku łącznego 
obejmującego jedynie „bezwzględne” kary pozbawienia wolności, nie wy-
maga dokonywania zasadniczej wykładni któregokolwiek z przepisów 
ustawy karnej, określających warunki orzekania kary łącznej w wyroku 
łącznym. Potwierdza to zresztą także dominująca linia orzecznictwa Sądu 
Okręgowego w O. (por. np. trafne wywody zawarte w uzasadnieniu wyroku 
Sądu Okręgowego w O. z dnia 16 kwietnia 2009 r.,) oraz analiza orzecznic-
twa innych Sądów Apelacyjnych (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego 
we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II AKz 43/09, LEX nr 
491188), która nadto zdaje się wskazywać na jednolitość praktyki orzeczni-
czej w kraju, w przedstawionej w pytaniu prawnym kwestii. 
Prokurator Krajowy podniósł co prawda, że nawet gdyby wskazana w 
motywach postanowienia Sądu Okręgowego potrzeba usunięcia rozbież-
ności w interpretacji przepisów rzeczywiście zaistniała, to nie mogłaby sta-
nowić podstawy do wystąpienia z pytaniem prawnym przez sąd odwoław-
czy na podstawie art. 441 § 1 k.k., a jedynie mogłaby być ewentualnie uza-
sadnieniem pytania prawnego zadanego przez jeden z podmiotów upraw-
nionych na podstawie art. 60 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o 
Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 z późn. zm.). Nie jest to do 

 
 
14 
końca trafne stanowisko, bowiem wskazać trzeba, że za zagadnienie 
prawne budzące poważne wątpliwości w konkretnej sprawie, uzasadniają-
ce wystąpienie z pytaniem prawnym na podstawie art. 441 § 1 k.p.k., trze-
ba uznać także sytuacje, w których określony przepis ustawy lub pewien 
jego element jest rozbieżnie wykładany w orzecznictwie sądów. Inaczej 
mówiąc, wątpliwości sądu odwoławczego mogą mieć swe źródło w roz-
bieżnej praktyce sądowej. 
O dopuszczalności wystąpienia z zagadnieniem prawnym w trybie art. 441 
§ 1 k.p.k. w takiej sytuacji, nie decyduje więc samo przez się odnotowanie 
rozbieżności w orzecznictwie sądów, lecz to czy sąd drugiej instancji sam 
ma rzeczywiste wątpliwości co do sposobu jego rozstrzygnięcia (tak Sąd 
Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 lutego 1999 r., WZP 1/99, OSNKW 
1999, z. 5-6, poz. 33). Jednak już wykazano, że Sąd Okręgowy w O. nie 
mógł w niniejszej sprawie mieć rzeczywistych wątpliwości co do sposobu 
wykładni przepisów Kodeksu karnego o karze łącznej, a tym bardziej wąt-
pliwości wymagających zasadniczej wykładni ustawy. 
W tych warunkach należało odmówić podjęcia uchwały.