I KZP 10/14

Sygn. akt I KZP 10/14 UCHWAŁA Dnia 30 września 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba SSN Rafał Malarski (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Majewski przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Beaty Mik w sprawie R. K. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 30 września 2014 r., przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w Ł., postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy: Czy zwrot „w tym w trakcie prowadzenia czynności wyjaśniających”, wprowadzony art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 października 2010 r. (Dz. U. Nr 225, poz. 1466) do przepisu art. 17 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, może upoważnić straż gminną (miejską) do wykonywania uprawnień oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia z art. 96 § 3 Kodeksu wykroczeń? podjął uchwałę: udzielić odpowiedzi jak w pkt 1. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2014 r. w sprawie o sygn. akt I KZP 16/14. UZASADNIENIE 2 Sąd Rejonowy, postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r., umorzył postępowanie na podstawie art. 5 § 1 pkt 9 k.p.w., wszczęte na wniosek Straży Miejskiej w W., przeciwko R. K., obwinionemu o to, że: będąc właścicielem pojazdu marki Honda - na wezwanie Straży Miejskiej, w okresie od 30 lipca do 5 sierpnia 2013 r. na piśmie lub w siedzibie Straży Miejskiej w W., wbrew obowiązkowi, nie wskazał, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w dniu 24 czerwca 2013 r., ok. godz. 22.59, to jest o wykroczenie z art. 96 § 3 k.w. w zw. z art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd ten wyraził pogląd, że art. 129b ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy- Prawo o ruchu drogowym daje upoważnienie straży gminnej (miejskiej) do wykonywania kontroli ruchu drogowego, ale tylko w stosunku do kierującego pojazdem lub uczestników ruchu (ograniczenia podmiotowe), w związku z czym kompetencje te nie odnoszą się do właściciela lub posiadacza takiego pojazdu, jeżeli nie wykazuje się jego sprawstwa. Zażalenie na to postanowienie wniósł oskarżyciel publiczny – Straż Miejska, kwestionując w uzasadnieniu zapatrywanie Sądu a quo odnośnie braku uprawnień straży gminnych (miejskich) do pełnienia funkcji oskarżyciela publicznego w przypadku kierowania wniosku o ukaranie za wykroczenie z art. 96 § 3 k.w. W toku rozpoznania tego środka odwoławczego Sąd Okręgowy w Ł. powziął wątpliwość co do wykładni art. 17 § 3 k.p.w. w zw. z art. 96 § 3 k.w., którą wyraził w postanowieniu z dnia 14 marca 2014 r. Prokurator Prokuratury Generalnej, podnosząc, że w sprawie zaistniały przesłanki do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Ł., wniósł o podjęcie uchwały jak w sprawie Sądu Najwyższego o sygn. akt I KZP 16/14, a więc o treści: „Straż gminna (miejska) w obecnym stanie prawnym nie jest uprawniona do wykonywania uprawnień oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenie z art. 96 § 3 k.w., ujawnionych w trakcie wykonywania czynności wyjaśniających”. W uzasadnieniu wniosku prokurator wskazał, że przedmiotowe zagadnienie prawne jest tożsame z tym ze sprawy o sygn. akt I KZP 16/14, o której rozstrzygnięcie zwrócono się do powiększonego składu Sądu Najwyższego. 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodzić się wypadało ze stanowiskiem prokuratora Prokuratury Generalnej, że przedstawione przez sąd odwoławczy zagadnienie prawne wymagało dokonania zasadniczej wykładni ustawy. W judykaturze i piśmiennictwie ugruntowany jest pogląd wskazujący, że dopuszczalność rozstrzygnięcia w trybie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Najwyższy zagadnienia prawnego uwarunkowana jest łącznym wystąpieniem następujących przesłanek: wyłonieniem się istotnego problemu interpretacyjnego, potrzebą dokonania „zasadniczej wykładni ustawy” oraz pojawieniem się tego zagadnienia „przy rozpoznawaniu środka odwoławczego”. Należało podzielić stanowisko Sądu Okręgowego w Ł., że przepis art. 17 § 3 k.p.w., w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, przy powiązaniu tego przepisu z unormowaniami innych aktów prawnych statuujących kompetencje straży gminnych (miejskich), sformułowany jest w sposób, który wywołał istotne problemy interpretacyjne i w konsekwencji doprowadził do wystąpienia rozbieżności w orzecznictwie sądowym oraz w wypowiedziach doktryny. Wskazane zagadnienie prawne wyłoniło się w trakcie rozpoznawania środka odwoławczego, to jest zażalenia Straży Miejskiej w W. na postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 15 stycznia 2014 r. o umorzeniu postępowania w sprawie o wykroczenie. Od wyniku jego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy zależy określony kierunek rozpoznania tego zażalenia. W sprawie wystąpiły więc wszystkie przesłanki warunkujące potrzebę rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy zagadnienia prawnego. Warto w tym miejscu podkreślić, na co zwrócił uwagę prokurator, że przedmiotowe pytanie prawne, poza odmiennym zredagowaniem i powołaniem węższego kręgu przepisów mających podlegać wykładni, w istocie dotyczy problematyki tożsamej z tą, z którą zmierzył się Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt I KZP 16/14. W gruncie rzeczy w obydwu sprawach wystąpiły wątpliwości co do ustawowego umocowania straży gminnej (miejskiej) jako oskarżyciela publicznego w postępowaniach o wykroczenie z art. 96 § 3 k.w. Zauważyć trzeba, że w dniu 30 września 2014 r. Sąd Najwyższy, w składzie siedmioosobowym, podjął w sprawie o sygn. akt I KZP 16/14 uchwałę następującej treści: „Na podstawie przepisu art. 17 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o 4 wykroczenia (j.t.: Dz. U. z 2013 r., poz. 395 ze zm.), w brzmieniu po nowelizacji ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 225, poz. 1466), straży gminnej (miejskiej) przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia z art. 96 § 3 Kodeksu wykroczeń”. Przedstawiony pogląd prawny i argumentacja, która legła u jego podstaw, zyskały pełną aprobatę Sądu Najwyższego w obecnym składzie. Należy też stwierdzić, że uchwale w sprawie o sygn. I KZP 16/14 skład powiększony nadał moc zasady prawnej, a zatem Sąd Najwyższy jest związany wyrażonym w niej poglądem prawnym. Z przedstawionych wyżej względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę o treści podanej na wstępie.