I KZP 1/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w sprawie wykładni przepisów dotyczących trybu uproszczonego postępowania karnego, uznając, że przedstawione zagadnienie prawne nie miało uzasadnienia w realiach procesowych sprawy.
Sąd Okręgowy przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, gdy postępowanie przygotowawcze było prowadzone w formie śledztwa z powodu nieukończenia dochodzenia w terminie, a następnie ujawniła się okoliczność uzasadniająca śledztwo dla jednego z podejrzanych. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, stwierdzając, że zagadnienie prawne nie odpowiada realiom sprawy, ponieważ śledztwo zostało wszczęte z innych powodów niż wskazane w pytaniu, a także nie wystąpiła sytuacja wyłączenia sprawy po wpłynięciu aktu oskarżenia.
Sąd Okręgowy w P. przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym (art. 469 k.p.k.) w sytuacji, gdy postępowanie przygotowawcze zostało wszczęte w formie śledztwa z powodu nieukończenia dochodzenia w terminie, a następnie ujawniła się inna okoliczność uzasadniająca śledztwo dla jednego z podejrzanych. Sąd Okręgowy rozważał, czy w takim przypadku sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, zwłaszcza gdy sprawa jednego ze współoskarżonych została wyłączona do odrębnego rozpoznania po wpłynięciu aktu oskarżenia. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, uznając, że przedstawione zagadnienie prawne nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 441 § 1 k.p.k. Po pierwsze, zagadnienie nie wskazywało precyzyjnie przepisu wymagającego wykładni zasadniczej. Po drugie, co najważniejsze, zagadnienie nie odpowiadało realiom procesowym sprawy. Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 469 zd. 2 k.p.k. odwołuje się wprost do art. 325i § 1 k.p.k., który określa konkretne terminy zmiany formy dochodzenia na śledztwo. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie jest możliwe w każdej innej sytuacji, gdy zmiana formy nastąpiła z powodu nieukończenia dochodzenia w dopuszczalnym terminie. Sąd Najwyższy wskazał, że w analizowanej sprawie śledztwo zostało wszczęte z powodu nieukończenia dochodzenia w terminie 6 miesięcy (według poprzednio obowiązujących przepisów), a nie 3 miesięcy, jak sugerowano w pytaniu. Ponadto, w sprawie wystąpiły inne okoliczności uzasadniające śledztwo, takie jak wątpliwości co do poczytalności jednego z podejrzanych. Sąd Najwyższy zaznaczył, że decyzja o wyłączeniu sprawy do odrębnego postępowania (art. 34 § 3 k.p.k.) może mieć znaczenie tylko wtedy, gdy została podjęta przed wniesieniem oskarżenia i gdy wyłączone postępowanie spełniało warunki przewidziane w art. 469 k.p.k. W tej sprawie taka decyzja nie zapadła. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że zagadnienie prawne jest abstrakcyjne i nie znajduje uzasadnienia w realiach procesowych sprawy, co skutkowało odmową podjęcia uchwały.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, uznając, że zagadnienie prawne nie miało uzasadnienia w realiach procesowych sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przedstawione zagadnienie prawne nie odpowiada realiom sprawy, ponieważ śledztwo zostało wszczęte z innych przyczyn niż wskazane w pytaniu, a także nie wystąpiła sytuacja wyłączenia sprawy po wpłynięciu aktu oskarżenia. Ponadto, interpretacja art. 469 k.p.k. nie pozwala na rozszerzające stosowanie trybu uproszczonego w sytuacji, gdy śledztwo zostało wszczęte na podstawie innych przepisów niż wskazane w art. 325i § 1 k.p.k.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa podjęcia uchwały
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Renata B. | osoba_fizyczna | podejrzana/oskarżona |
| Ryszard P. | osoba_fizyczna | podejrzany/oskarżony |
Przepisy (12)
Główne
k.p.k. art. 469 § zd. 2
Kodeks postępowania karnego
Odwołuje się wprost do art. 325i § 1 k.p.k., co oznacza, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym jest możliwe tylko w sytuacji, gdy postępowanie przygotowawcze zakończono w formie śledztwa z przyczyn określonych w tym przepisie. Rozszerzająca wykładnia jest niedopuszczalna.
Pomocnicze
k.p.k. art. 325i § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa warunki, w tym konkretne terminy, w jakich dochodzenie powinno przybrać formę śledztwa.
k.p.k. art. 34 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy decyzji o wyłączeniu postępowania przygotowawczego. Może mieć znaczenie tylko, gdy została podjęta przed wniesieniem oskarżenia i gdy wyłączone postępowanie spełniało warunki przewidziane w art. 469 k.p.k.
k.p.k. art. 441 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Reguluje możliwość zwrócenia się przez sąd odwoławczy do Sądu Najwyższego o dokonanie zasadniczej wykładni ustawy.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, które sąd bierze pod uwagę z urzędu, w tym rozpoznanie sprawy w należytym trybie.
k.p.k. art. 325c § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Określa okoliczności uzasadniające prowadzenie postępowania przygotowawczego w formie śledztwa.
k.p.k. art. 79 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kwestii poczytalności podejrzanego.
k.p.k. art. 335
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 339 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zmiany trybu postępowania.
k.p.k. art. 476 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 484 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 310 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Poprzednio obowiązujący przepis dotyczący terminów prowadzenia dochodzenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 441 § 1 k.p.k., w szczególności nie odpowiada realiom procesowym sprawy.
Godne uwagi sformułowania
nie znajduje podstaw rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w każdej innej sytuacji, w której zmiana formy postępowania przygotowawczego z dochodzenia na śledztwo nastąpiła z powodu nieukończenia dochodzenia w dopuszczalnym (przewidzianym inną ustawą) terminie nie jest dopuszczalne formułowanie takich pytań prawnych, których rozstrzygnięcie nie ma znaczenia z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy, bądź też dotyczy zagadnień, które w tej sprawie – w świetle ustalonych okoliczności – w ogóle nie występują zasada exceptiones non sunt extendendae rozszerzająca wykładnia rozważanego wyjątku jest niedopuszczalna, jako że miałaby ona charakter antygwarancyjny
Skład orzekający
W. Kozielewicz
przewodniczący
D. Rysińska
sprawozdawca
J. Szewczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 469 k.p.k. w kontekście trybu uproszczonego postępowania karnego oraz wymogów formalnych przedstawiania zagadnień prawnych Sądowi Najwyższemu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów obowiązujących w czasie wydania orzeczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu karnym, a jej analiza pokazuje, jak istotne jest precyzyjne formułowanie zagadnień prawnych i ich zgodność z realiami sprawy.
“Kiedy śledztwo uniemożliwia tryb uproszczony? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyPOSTANOWIENIE Z DNIA 21 MARCA 2007 R. I KZP 1/07 1. Skoro przepis art. 469 zd. 2 k.p.k. odwołuje się wprost do art. 325i § 1 k.p.k., a to unormowanie wyznacza określone warunki, w tym konkretne terminy, w jakich do- tychczas prowadzone dochodzenie powinno przybrać formę śledztwa, to nie znajduje podstaw rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w każdej innej sytuacji, w której zmiana formy postępowania przygotowawczego z dochodzenia na śledztwo nastąpiła z powodu nieukończenia dochodzenia w dopuszczalnym (przewidzianym inną ustawą) terminie. 2. Z punktu widzenia treści art. 469 k.p.k. – uzależniającego możliwość uprosz- czonego rozpoznania sprawy od formy postępowania przygotowawczego – decyzja opi- sana w art. 34 § 3 k.p.k. może mieć znaczenie tylko wówczas, gdy została podjęta w stadium poprzedzającym wniesienie oskarżenia i wtedy, gdy wyłączone na jej podsta- wie postępowanie przygotowawcze, w sprawie poszczególnych osób lub o określone czyny, spełniało warunki przewidziane wymienionym na wstępie przepisem. Przewodniczący: sędzia SN W. Kozielewicz. Sędziowie SN: D. Rysińska (sprawozdawca), J. Szewczyk. Prokurator Prokuratury Krajowej: B. Mik. Sąd Najwyższy w sprawie Renaty B., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w P., postanowie- niem z dnia 12 grudnia 2006 r., zagadnienia prawnego wymagającego za- sadniczej wykładni ustawy: „Czy w przypadku prowadzenia postępowania przygotowawczego w formie śledztwa z powodu nieukończenia dochodzenia w terminie 3 miesięcy, je- żeli następnie ujawni się okoliczność dotycząca jednego z podejrzanych samoistnie uzasadniająca formę śledztwa (art. 325c pkt 2 k.p.k.) a po 2 wpłynięciu aktu oskarżenia jego sprawę rozpoznano odrębnie, to wyłączo- na zostaje możliwość odrębnego rozpoznania sprawy przez Sąd w trybie uproszczonym /jednoosobowo/ (art. 469 k.p.k.) także co do współoskarżo- nego, którego nie dotyczyły inne okoliczności uzasadniające prowadzenie postępowania przygotowawczego w formie śledztwa?” p o s t a n o w i ł odmówić podjęcia uchwały. U Z A S A D N I E N I E Zagadnienie prawne, przedstawione Sądowi Najwyższemu do roz- strzygnięcia, powstało w następującej sytuacji procesowej. Postanowieniem z dnia 6 września 2001 r. Prokurator Rejonowy w P. wszczął w sprawie dochodzenie, a następnie w dniu 6 marca 2002 r., w związku z upływem sześciomiesięcznego okresu jego trwania, wydał po- stanowienie o wszczęciu w niej śledztwa. Z tego śledztwa, obejmującego szerszy zakres przedmiotowy i przedłużanego kolejnymi postanowieniami, w dniu 5 listopada 2002 r. wyłączono do odrębnego postępowania materia- ły w sprawie nieprawidłowości w rejestracji Komitetu Wyborczego Samoob- rony, fałszowania podpisów na listach poparcia i ujawnienia danych oso- bowych. Dalej prowadzone w tej sprawie śledztwo było przedłużane kolej- nymi postanowieniami z dat: 28 listopada 2002 r., 26 lutego 2003 r. i 8 września 2003 r., w których wskazywano na niemożność ukończenia po- stępowania przygotowawczego w planowanych terminach, z uwagi na wie- lość koniecznych do przeprowadzenia czynności procesowych. W ostatnim z wymienionych okresów, kiedy postępowanie przygotowawcze było w fa- zie in personam, prokurator, postanowieniem z dnia 26 lutego 2004 r., do- puścił dowód z opinii sądowo-psychiatrycznej co do stwierdzenia poczytal- 3 ności w chwili czynu oraz aktualnego stanu zdrowia psychicznego podej- rzanego Ryszarda P. W wydanym kolejno (i po raz ostatni) postanowieniu z dnia 5 marca 2004 r. o przedłużeniu śledztwa, toczącego się przeciwko temu podejrzanemu oraz Renacie B., Prokurator Okręgowy w P., jako po- wód podjęcia tej decyzji, podał konieczność uzupełnienia śledztwa, m. in. przez przeprowadzenie sądowo-psychitrycznego badania Ryszarda P. Po przeprowadzeniu tego badania i wykonaniu pozostałych niezbędnych czynności, prokurator zamknął śledztwo w dniu 14 czerwca 2004 r. W akcie oskarżenia, skierowanym do Sądu Rejonowego w P., proku- rator oskarżył Renatę B. i Ryszarda P. o popełnienie, wspólnie i w porozu- mieniu, przestępstw kwalifikowanych z art. 248 pkt. 3 i 5 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k. wskazując, że sprawa podlega roz- poznaniu w trybie zwyczajnym. Jednocześnie złożył wniosek o skazanie Ryszarda P., na podstawie art. 335 k.p.k., bez przeprowadzenia rozprawy. Wyrokiem z dnia 20 września 2004 r. Sąd Rejonowy w P. skazał Ry- szarda P. za zarzucone mu przestępstwo zgodnie z wnioskiem prokurato- ra, natomiast sprawę Renaty B. wyłączył, tego samego dnia, do odrębnego rozpoznania. Następnie w dniu 5 października 2004 r. Sąd ten – na pod- stawie art. 339 § 3 pkt 3 k.p.k. oraz art. 469 k.p.k. w zw. z art. 325i k.p.k. – zmienił tryb rozpoznania tej sprawy ze wskazanego w akcie oskarżenia na uproszczony. W konsekwencji, sprawa Renaty B. trafiła do Wydziału Grodzkiego Sądu Rejonowego w P., gdzie obrońca oskarżonej złożył wniosek o zmianę trybu postępowania z uproszczonego na zwyczajny. We wniosku tym obrońca wywodził głównie, że poddanie Ryszarda P. badaniu psychia- trycznemu w trakcie postępowania przygotowawczego wymagało, zgodnie z art. 325c pkt 2 w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k., prowadzenia tego postę- powania w formie śledztwa, a to w konsekwencji zobowiązuje sąd do roz- poznania sprawy Renaty B. w trybie zwyczajnym. Prokurator z kolei, wy- 4 powiadając się co do tego wniosku akcentował, że wskazana przesłanka, będąca – jako jedyna – podstawą wskazania w akcie oskarżenia na zwy- czajny tryb postępowania sądowego, odpadła, gdyż sprawa tego oskarżo- nego została rozpoznana odrębnie. Wobec tego zaś, że śledztwo w niniej- szej sprawie zostało wszczęte z uwagi na upływ sześciomiesięcznego ter- minu dochodzenia, sprawę Renaty B. należy rozpoznać w trybie uprosz- czonym. Po wysłuchaniu stanowisk, na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r., Sąd Rejonowy nie uwzględnił wniosku obrońcy i nie korzystając ze wska- zanej w art. 476 § 1 k.p.k. możliwości orzekania w składzie jednego sę- dziego i dwóch ławników, rozpoznał sprawę (także po późniejszej zmianie trybu postępowania na podstawie art. 484 § 2 k.p.k.) jednoosobowo. Po rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy w P. skazał Renatę B. za za- rzucone jej przestępstwo wyrokiem z dnia 30 czerwca 2006 r., który to wy- rok został zaskarżony przez obrońcę oskarżonej. We wniesionej apelacji skarżący postawił temu orzeczeniu zarzuty obrazy przepisów prawa mate- rialnego i procesowego oraz błędu w ustaleniach faktycznych będących jego podstawą, jednak w żadnym z nich nie podważał trybu rozpoznania sprawy, ani też rozpoznania jej przez niewłaściwy skład sądu. Rozpoznając tę apelację, Sąd Okręgowy – mając na względzie treść art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – z urzędu jednak stwierdził, że w sprawie wyłoniły się wątpliwości co do rozpoznania sprawy w należytym trybie, i w związku z tym we właściwym składzie sądu, które wyartykułował w prezentowanym na wstępie zagadnieniu prawnym. W uzasadnieniu tego zagadnienia, przyjmując za punkt wyjścia stwierdzenie, że śledztwo w niniejszej sprawie zostało wszczęte z powodu nieukończenia dochodzenia w terminie 6 mie- sięcy, Sąd Okręgowy (idąc tokiem rozumowania Sądu Rejonowego) akcen- tuje jako istotny fakt, że kolejna przesłanka wyłączająca dochodzenie, określona w art. 325c pkt 2 k.p.k., pojawiła się pod koniec śledztwa i miała 5 charakter niejako „wtórny”, nadto nie odnosiła się do osoby, której – w związku z wyłączeniem jej sprawy do odrębnego rozpoznania bezpośred- nio po wpłynięciu aktu oskarżenia – dotyczył od początku proces sądowy. Przy tych założeniach rozważa postawioną kwestię z dwóch punktów wi- dzenia. Z jednej strony, w niezbyt jasnym wywodzie Sąd Okręgowy stwier- dza, że skoro okoliczność uzasadniająca formę śledztwa, dotycząca jedne- go z podejrzanych, sprawia, że także pozostali podejrzani objęci są śledz- twem, a powrót do formy dochodzenia po ustaniu tej okoliczności („np. po zwolnieniu podejrzanego z zakładu karnego po odbyciu kary”) nie jest moż- liwy, to odwołując się do poglądu o braku podstaw prawnych do rozszerza- jącej interpretacji art. 469 zd. 2 k.p.k. „można wywodzić, że również po wy- łączeniu sprawy oskarżonego objętego wcześniej śledztwem z powodów leżących po stronie innego oskarżonego, właściwym trybem w postępowa- niu będzie tryb zwyczajny”. Z drugiej strony Sąd Okręgowy podnosi (i za tą możliwością zdaje się opowiadać), że „brak określenia jedynie art. 469 w zd. 2 k.p.k. może do- puszczać interpretację, zgodnie z którą wystąpienie dodatkowej okoliczno- ści uzasadniającej formę śledztwa, i to w odniesieniu do innego podejrza- nego, odrębnie osądzonego, nie musi uzasadniać trybu zwyczajnego w sprawie oskarżonej, po stronie której nie było innych przyczyn uzasadnia- jących formę śledztwa w postępowaniu przygotowawczym, (…) aniżeli nie- zakończenie dochodzenia w terminie 3 (poprzednio 6) miesięcy”. W zajętym na piśmie stanowisku prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o odmowę podjęcia uchwały wskazując, że przedstawione do roz- strzygnięcia zagadnienie nie spełnia wszystkich warunków wynikających z art. 441 § 1 k.p.k. W powyższym stanie sprawy Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 6 Należy przyznać rację prokuratorowi Prokuratury Krajowej, że w sprawie niniejszej nie ma podstaw, w świetle treści art. 441 § 1 k.p.k., do podjęcia przez Sąd Najwyższy uchwały. Nie budzi zastrzeżeń stwierdzenie Sądu Okręgowego, że zajęcie stanowiska, czy sprawa podlegała rozpoznaniu w trybie uproszczonym czy zwyczajnym, ma związek z badaniem uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., które sąd ad quem obowiązany jest uwzględniać z urzędu. Z tego zatem punktu widzenia sformułowanie zagadnienia prawnego odno- szącego się do wskazanego uchybienia było dopuszczalne. Tym niemniej, trzeba przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 441 § 1 k.p.k. sąd odwoław- czy może zwrócić się o dokonanie zasadniczej wykładni ustawy jedynie wtedy, gdy przy rozpoznawaniu środka odwoławczego wyłoni się takie za- gadnienie prawne, którego wyjaśnienie ma znaczenie dla wydania orze- czenia w konkretnej sprawie. Jak wielokrotnie podkreślano w literaturze i w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. m. in. postanowienia: z dnia 10 marca 1995 r., I KZP 1/95, OSNKW 1995, z. 5-6, poz. 37; z dnia 7 wrze- śnia 2000 r., I KZP 27/00, Lex nr 146182; z dnia 29 marca 2006 r., I KZP 58/05, Lex nr 180755) nie jest dopuszczalne formułowanie takich pytań prawnych, których rozstrzygnięcie nie ma znaczenia z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy, bądź też dotyczy zagadnień, które w tej sprawie – w świetle ustalonych okoliczności – w ogóle nie występują. Dodać zaś trzeba, że obok ścisłego związku między ustaleniami faktycznymi konkret- nej sprawy a treścią pytania prawnego, sąd odwoławczy ma również obo- wiązek wskazania, który przepis ustawy, bądź jego fragment, budzi wątpli- wości interpretacyjne, a nadto wykazania, że chodzi o dokonanie wykładni o charakterze zasadniczym, a więc odnoszącym się do zagadnień mają- cych podstawowe znaczenie dla prawidłowego rozumienia i stosowania prawa. 7 Na tym tle należy stwierdzić, że wskazane przesłanki zastosowania instytucji, o której mowa w art. 441 § 1 k.p.k., a co za tym idzie podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy, nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. Przekonuje o tym już sam sposób sformułowania przedstawionego zagad- nienia prawnego, które nie tylko, że nie wskazuje precyzyjnie przepisu wy- magającego wykładni zasadniczej, ale przede wszystkim bądź nie odpo- wiada stwierdzonym w sprawie realiom – o czym świadczy analiza akt sprawy w zakresie wskazywanym przez Sąd Okręgowy oraz samo zesta- wienie pytania z treścią jego uzasadnienia – bądź, na co wskazują wywody uzasadnienia, podnosi kwestie niewystępujące w tej sprawie. Problemem jest zatem stwierdzenie, który – zdaniem Sądu Okręgo- wego – przepis ustawy wymaga dokonania zasadniczej wykładni, i z jakich powodów. Jakkolwiek pytający Sąd (przywołując kwestię wspólnego pro- wadzenia śledztwa co do obu osób nim objętych oraz wyłączenia sprawy jednej z nich po wpłynięciu aktu oskarżenia) zwraca w swych rozważaniach znaczącą uwagę na treść art. 34 k.p.k., to należy domniemywać, że w świetle głównego wątku postawionego pytania, które koncentruje się na zagadnieniu wyboru trybu postępowania sądowego ze względu na ocenę charakteru przesłanek kolejno wyłączających prowadzenie postępowania przygotowawczego w formie dochodzenia, sądowi chodzi w istocie o wy- kładnię art. 469 k.p.k., w tym w szczególności zd. 2 tego przepisu. Jednak- że nie jest do końca jasne, w jakim zakresie dotychczasowa interpretacja tego unormowania miałaby – w ocenie pytającego sądu – nasuwać za- strzeżenia, czy też powodować trudności. Rzecz bowiem w tym, że na wstępie rozważań Sąd Okręgowy przyjmuje za niewątpliwą tezę, że od za- sady sformułowanej w art. 469 zd. 1 k.p.k., wiążącej rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym z przeprowadzeniem postępowania przygotowawcze- go w formie dochodzenia, przewidziano (w zd. 2 tego przepisu) jeden tylko wyjątek, dotyczący ukończenia postępowania przygotowawczego w formie 8 śledztwa z przyczyn określonych w art. 325i § 1 k.p.k. Co więcej, odwołując się do treści uchwał Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2004 r. w spra- wach I KZP 1/04 oraz I KZP 43/03 (OSNKW 2004, z. 4 poz. 36 i 37), w tym m.in. do poglądu o braku normatywnych podstaw do rozszerzającej wy- kładni art. 469 zd. 2 k.p.k. w zakresie, w jakim przepis ten przewiduje tę wyjątkową sytuację, Sąd Okręgowy nie podnosi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych związanych z tą kwestią. Tylko na koniec swych rozwa- żań, popadając z powyższym w sprzeczność stwierdza, że „brak określenia jedynie w art. 469 zd. 2 k.p.k. może dopuszczać” odmienną wykładnię, co wobec niepodjęcia próby odniesienia się do przywoływanej na początku argumentacji, należy uznać za zupełnie niesatysfakcjonujące. Prowadzenie jednak dalszych rozważań w tym przedmiocie nie znajduje uzasadnienia, ponieważ przedstawione zagadnienie nie spełnia pozostałych, opisanych wyżej wymogów. Sedno mankamentów przedstawionego zagadnienia prawnego tkwi w tym, że nie odpowiada realiom sprawy, sformułowane w jego treści, za- łożenie wyjściowe prezentowanych dalej wątpliwości co do możliwości roz- poznania sprawy w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 469 zd. 2 k.p.k. Powołano się w nim bowiem na fakt prowadzenia postępowania przygotowawczego w formie śledztwa z powodu nieukończenia dochodze- nia w terminie 3 miesięcy, gdy tymczasem już z samego uzasadnienia py- tania wynika, że rzeczywistą przesłanką wszczęcia postępowania w tej formie było nieukończenie dochodzenia, nie w terminie 3 miesięcy – jak przewiduje art. 325i § 1 k.p.k., lecz w ciągu 6 miesięcy – stosownie do tre- ści art. 310 § 3 k.p.k. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 10 stycznia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowa- nia karnego, ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania kar- nego, ustawy o świadku koronnym oraz ustawy o ochronie informacji nie- 9 jawnych, Dz. U. Nr 17, poz. 155 (dalej: ustawa styczniowa), tj. przed dniem 1 lipca 2003 r.. Rekapitulując stan faktyczny sprawy, Sąd Okręgowy – operując kon- statacją, że niniejsze postępowanie przygotowawcze toczyło się od począt- ku w formie śledztwa z powodu „niezakończenia dochodzenia w terminie (obecnie) 3 miesięcy” – nie nadał wskazywanej okoliczności żadnego zna- czenia. W konsekwencji uznał za oczywiste (podobnie, jak wcześniej sąd pierwszej instancji oraz występujący w procesie prokurator i obrońca), że niezależnie od tego, czy przekształcenie dochodzenia w formę śledztwa nastąpiło na podstawie art. 310 § 3 k.p.k. w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawą styczniową, czy też na podstawie obecnie obowiązującego przepi- su art. 325i § 1 k.p.k., to wyjątkowy warunek rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, gdy postępowanie przygotowawcze dokończono w formie śledztwa, został spełniony. Takie stanowisko jest jednak zupełnie nieuprawnione, bowiem pozo- staje w sprzeczności z literalnym brzmieniem art. 469 zd. 2 k.p.k., którego interpretacja nie wymaga żadnych szczególnych zabiegów, poza zastoso- waniem metody wykładni językowej. Na tej podstawie oczywiste bowiem jest wnioskowanie, że skoro przepis art. 469 zd. 2 k.p.k. odwołuje się wprost do art. 325i § 1 k.p.k., to zaś unormowanie wyznacza określone wa- runki, w tym konkretne terminy, w jakich dotychczas prowadzone docho- dzenie winno przybrać formę śledztwa, to nie znajduje podstaw rozpozna- nie sprawy w trybie uproszczonym w każdej innej sytuacji, w której zmiana formy postępowania przygotowawczego z dochodzenia na śledztwo nastą- piła z powodu nieukończenia dochodzenia w dopuszczalnym (przewidzia- nym inną ustawą) terminie. Nie ulega wątpliwości, że gdyby intencją usta- wodawcy było umożliwienie prowadzenia uproszczonego postępowania sądowego w każdym z opisanych uwarunkowań, to dokonałby takiego wła- śnie (ogólnego) zapisu ustawowego. Sprecyzowanie tej możliwości tylko do 10 sytuacji wskazanej w art. 325i § 1 k.p.k. oznacza zatem, że nie jest możli- we uznanie – jak przyjmowały to sądy i strony w niniejszej sprawie – by re- gulacja art. 469 zd. 2 k.p.k. obejmowała dokończenie postępowania przy- gotowawczego w formie śledztwa, które wszczęto również na podstawie poprzednio obowiązującego przepisu art. 310 § 3 k.p.k., czyli po spełnieniu innych ku temu warunków. Nie można zaprzeczyć, że regulacje art. 325i § 1 k.p.k. i art. 310 k.p.k. w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawą styczniową wykazują podo- bieństwa. Jednak nie sposób uznać, że konstrukcja przekształcania do- chodzenia w śledztwo, przewidziana w obu tych przepisach, jest tożsama. W szczególności trzeba mieć na uwadze, że w stanie prawnym sprzed dnia 1 lipca 2003 r., w którym nie istniał aktualny mechanizm sprzężenia docho- dzenia z uproszczoną formą postępowania sądowego, dochodzenie mogło trwać 3, a maksymalnie aż 6 miesięcy, gdy tymczasem obecnie już po 2, a najwyżej po 3 miesiącach przekształca się w, nacechowane większym ry- goryzmem, śledztwo. Konieczne jest przy tym podkreślenie, że unormowanie zd. 2 art. 469 k.p.k. ma charakter wyjątku od reguły wskazanej w zd. 1 tego przepisu, zgodnie z którą sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym jedynie wtedy, gdy postępowanie przygotowawcze prowadzone było w formie do- chodzenia. W takiej zaś sytuacji, w myśl zakazu wynikającego z zasady exceptiones non sunt extendendae, którą słusznie przypomina prokurator Prokuratury Krajowej, rozszerzająca wykładnia rozważanego wyjątku jest niedopuszczalna, jako że miałaby ona charakter antygwarancyjny. W jej wyniku doszłoby bowiem do rozpoznawania spraw w trybie o mniejszym stopniu sformalizowania, a co za tym idzie, o mniejszym poziomie gwaran- cji procesowych. Takie też stanowisko – niekwestionowane przez pytający sąd – zajął Sąd Najwyższy w przytaczanej wyżej uchwale w sprawie I KZP 1/04, która 11 została zaakceptowana w literaturze (J. Zagrodnik, glosa, OSP 2005, z. 6, s. 337). Dodatkowo trzeba zaś wskazać, że analizowana kwestia porówna- nia przesłanek przekształcenia dochodzenia w śledztwo, wynikających z art. 325i § 1 k.p.k. i z uprzednio obowiązującego art. 310 § 3 k.p.k. – jako warunku sądowego postępowania uproszczonego, była przedmiotem roz- ważań Sądu Najwyższego w postanowieniu z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie I KZP 47/05 (w którym, odmawiając podjęcia uchwały, nie znale- ziono podstaw do dokonania zasadniczej wykładni ustawy) oraz w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. w sprawie II KK 135/06 (oba niepubl.), a w orzeczeniach tych Sąd Najwyższy wyraził identyczne, jak prezentowane wyżej, stanowisko. W konsekwencji należy więc stwierdzić, że uwzględnienie przez Sąd Okręgowy rzeczywistej sytuacji procesowej, jaka wystąpiła w niniejszej sprawie, powinno było doprowadzić do konkluzji, że przeprowadzone w niej postępowanie przygotowawcze przybrało formę śledztwa wykluczającą rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym, bowiem nie zachodził wyjątek ustanowiony przepisem art. 469 zd. 2 k.p.k. W tym świetle jest oczywiste, że pytanie zawarte w zagadnieniu prawnym jawi się jako całkiem abstrakcyjne, skoro założono, iż wobec osoby, co do której rozważa się kwestię przeprowadzenia uproszczonego postępowania sądowego, postępowanie przygotowawcze zakończono w formie śledztwa z powodów wskazanych w art. 325i § 1 k.p.k. Nie od rze- czy jednak jest wskazać ponadto, że nie jest to jedyna przyczyna, dla której należało uznać, iż prezentowane zagadnienie w ogóle w sprawie nie wy- stąpiło. Dodać zatem trzeba, że w toku niniejszego procesu nie zachodziła również okoliczność, poddawana pod rozwagę w treści pytania, iż w spra- wie wymienionej osoby postępowanie przygotowawcze przebiegało w for- mie śledztwa z powodu samego tylko upływu terminu prowadzenia docho- 12 dzenia. Realia sprawy bowiem wskazują (przekonuje o tym choćby treść ostatniego postanowienia prokuratora o przedłużeniu śledztwa), że co do obu objętych śledztwem osób, których przestępstwa pozostawały w ścisłym związku (art. 34 § 1 i 2 k.p.k.), u podstaw dokończenia postępowania przy- gotowawczego w tej formie znalazły się zarówno niemożność ukończenia postępowania we wcześniej planowanym terminie, jak i powzięcie wątpli- wości co do poczytalności jednego z podejrzanych. W związku z powyższym, nawet przy założeniu, że śledztwo w spra- wie zostało pierwotnie wszczęte tylko z przyczyn określonych przepisem art. 325i § 1 k.p.k. (co w istocie nie miało miejsca), należałoby stwierdzić, że bez jakiegokolwiek znaczenia pozostaje podnoszony w zagadnieniu fakt, iż sprawę osoby, co do której nie zachodziła wątpliwość co do poczy- talności, wyłączono – po wpłynięciu aktu oskarżenia – do odrębnego roz- poznania. Nie może wszak budzić wątpliwości, że z punktu widzenia treści art. 469 k.p.k. – uzależniającego możliwość uproszczonego rozpoznania sprawy od formy postępowania przygotowawczego – decyzja opisana w art. 34 § 3 k.p.k. może mieć znaczenie tylko wówczas, gdy została podjęta w stadium poprzedzającym wniesienie oskarżenia i wtedy, gdy wyłączone na jej podstawie postępowanie przygotowawcze, w sprawie poszczegól- nych osób lub o określone czyny, spełniało warunki przewidziane wymie- nionym na wstępie przepisem. W tym świetle przytaczana supozycja, zawarta w prezentowanym zagadnieniu, nie znajduje podstaw. W sprawie niesporny bowiem jest fakt, że w żadnym momencie śledztwa nie została podjęta decyzja o wyłączeniu do odrębnego postępowania sprawy któregokolwiek z podejrzanych. Tylko taka zaś decyzja (por. odpowiednio wywody postanowienia Sądu Najwyż- szego z dnia 17 listopada 2005 r., I KZP 39/05, OSNKW 2005, z. 12, poz. 116) mogłaby hipotetycznie skutkować brakiem zaistnienia, co do jednej z tych osób, przesłanki prowadzenia śledztwa na podstawie art. 325c pkt 2 13 k.p.k. Rzecz jasna, sugerowana w uzasadnieniu pytania kwestia możliwo- ści powrotu postępowania z formy śledztwa do formy dochodzenia również w sprawie w ogóle nie wystąpiła, gdyż w każdym razie, co niesporne, po- stępowanie przygotowawcze zostało zakończone w formie śledztwa a nie dochodzenia. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy stwierdził, że analiza treści pytania sformułowanego przez Sąd Okręgowy prowadzi do wniosku, iż przedstawione w nim zagadnienie nie ma uzasadnienia w realiach pro- cesowych tej sprawy i dlatego postanowił, jak na wstępie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI