I KZP 1/04

UCHWAŁA  Z  DNIA  25  MARCA  2004  R. 
I  KZP  1/04 
 
Poza wyjątkową sytuacją wskazaną w art. 469 zd. 2 k.p.k., nie jest 
dopuszczalne postępowanie uproszczone w sprawie, w której postępowa-
nie przygotowawcze ukończono w formie śledztwa. 
 
Przewodniczący: Prezes SN L. Paprzycki. 
Sędziowie SN: P. Hofmański (sprawozdawca), S. Zabłocki. 
Zastępca Prokuratora Generalnego: R.A. Stefański. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Romana S., po rozpoznaniu przekazanego 
na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w K. postanowieniem 
z dnia 5 grudnia 2003 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasadni-
czej wykładni ustawy: 
 
„Czy dopuszczalna jest zmiana trybu postępowania ze zwyczajnego na 
uproszczony, gdy oskarżony był poddany badaniom przez biegłych psy-
chiatrów i już w toku postępowania przygotowawczego biegli nie stwierdzili 
ograniczeń jego poczytalności?” 
 
u c h w a l i ł   udzielić odpowiedzi   j a k   w y ż e j. 
 
 

 
2
UZASADNIENIE 
 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie 
prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy wyłoniło się na tle na-
stępującej konfiguracji procesowej. 
Przeciwko Romanowi S. wszczęto dochodzenie w sprawie o prze-
stępstwo określone w art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. Ponieważ w 
toku tego dochodzenia wyłoniła się wątpliwość co do poczytalności oskar-
żonego, dopuszczono dowód z opinii biegłych psychiatrów, którzy nie 
stwierdzili ograniczenia zdolności rozpoznania znaczenia czynu przez 
oskarżonego i kierowania przezeń postępowaniem, a ponadto, że może 
brać on udział w postępowaniu karnym. Postępowanie przygotowawcze 
zamknięte zostało jako śledztwo w dniu 14 lipca 2003 r., a we wniesionym 
do sądu akcie oskarżenia wskazano, że sprawa podlega rozpoznaniu w 
trybie zwyczajnym. Sąd Rejonowy w K. zmienił jednak, postanowieniem z 
dnia 30 lipca 2003 r., tryb na uproszczony i przekazał sprawę zgodnie z 
właściwością Wydziałowi Grodzkiemu Sądu Rejonowego w K. Wydany w 
tym trybie wyrok został zaskarżony apelacją obrońcy oskarżonego, zaś 
Sąd Okręgowy rozpoznając tę apelację powziął wymagającą zasadniczej 
wykładni ustawy wątpliwość, sformułowaną w przekazanym Sądowi Naj-
wyższemu zagadnieniu prawnym. 
Rozpoznając to zagadnienie Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 469 k.p.k. sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczo-
nym jedynie wtedy, gdy postępowanie przygotowawcze prowadzone było w 
formie dochodzenia. Od tej reguły przewidziano tylko jeden wyjątek doty-
czący ukończenia postępowania przygotowawczego w formie śledztwa z 
przyczyn określonych w art. 325i § 1 k.p.k. Brak jest normatywnych pod-
staw rozszerzającej wykładni tego przepisu, w szczególności przy 
uwzględnieniu tego, iż prowadziłaby ona do zastąpienia bardziej gwaran-

 
3
cyjnego trybu postępowania, trybem mniej gwarancyjnym w sytuacji w 
przepisie tym nieprzewidzianej. 
W uchwale z dnia 25 marca 2004 r., I KZP 43/03* przyjęto, iż jedynie 
legalnie prowadzone dochodzenie prowadzi do uruchomienia na etapie ju-
rysdykcyjnym postępowania w trybie uproszczonym. Stwierdzenie to nie 
daje jednak podstaw do przyjęcia, że zachodzi także sytuacja odwrotna, a 
w konsekwencji jedynie „legalnie” prowadzone śledztwo prowadzi do po-
stępowania zwyczajnego. Tego rodzaju możliwość interpretacyjną zdaje się 
sugerować Sąd Okręgowy w K., skoro zakłada, że sama możliwość przej-
ścia w postępowaniu przygotowawczym na formę dochodzenia otwiera w 
postępowaniu sądowym drogę do procedowania w trybie uproszczonym. 
Rozumowanie to opiera się na wadliwych przesłankach. Rzecz bowiem w 
tym, że śledztwo zawsze jest legalne, skoro zgodnie z art. 309 pkt 5 k.p.k. 
prokurator może postanowić o prowadzeniu śledztwa w sprawach, w któ-
rych – co do zasady – prowadzi się dochodzenie, jeśli przemawia za tym 
waga lub zawiłość sprawy. Jest zatem oczywiste, że śledztwo dopuszczal-
ne jest prawnie także wtedy, gdy sprawa mieści się w katalogu zamiesz-
czonym w art. 325b k.p.k., a nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 
325c k.p.k. 
Powyższe przesądza o tym, że całkowicie bezprzedmiotowe są roz-
ważania zawarte w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 
dnia 5 grudnia 2003 r., a także we wniosku Prokuratury Krajowej, dotyczą-
ce tego, czy w wypadku gdy w toku śledztwa biegli lekarze psychiatrzy 
stwierdzą, iż poczytalność oskarżonego zarówno w chwili czynu, jak i w 
chwili postępowania nie budzi wątpliwości, dopuszczalna jest zmiana formy 
postępowania przygotowawczego na dochodzenie. Rozstrzyganie tego 
spornego w literaturze zagadnienia prawnego byłoby w przedmiotowej 
sprawie zupełnie bezprzedmiotowe, skoro de facto nie doszło w niej do ta-
                                                 
* opublikowanej w niniejszym zeszycie pod poz. 36 

 
4
kiej zmiany; sprawę dokończono w formie śledztwa i wniesiono do sądu akt 
oskarżenia ze wskazaniem, iż podlega ona rozpoznaniu w trybie zwyczaj-
nym. Zarysowany problem wymagałby zatem analizy przez Sąd Najwyższy 
jedynie wówczas, gdyby sprawę dokończono w formie dochodzenia; za-
chodziłaby bowiem wówczas konieczność rozważenia, czy do zmiany for-
my postępowania przygotowawczego doszło w sposób zgodny z przepisa-
mi prawa procesowego. 
Biorąc pod uwagę powyższe, należało dojść do przekonania, iż – z 
pominięciem wyjątkowej sytuacji wskazanej w art. 469 zd. 2 k.p.k. – ukoń-
czenie postępowania przygotowawczego w formie śledztwa przesądza o 
potrzebie rozpoznania sprawy w trybie zwyczajnym.