I KZ 63/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał zażalenie obrońcy st. sierż. R. Ś. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w [...] z dnia 6 listopada 2023 r., Kp 45/23, o skierowaniu podejrzanego na obserwację psychiatryczną połączoną z obserwacją w zakładzie leczniczym. Podejrzany jest oskarżony o usiłowanie spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu poprzez wbicie kciuków w oczodoły pokrzywdzonego oraz inne działania. Z uwagi na wątpliwości co do poczytalności podejrzanego, prokurator wystąpił o powołanie biegłych, którzy we wstępnej opinii wskazali na potrzebę obserwacji psychiatrycznej ze względu na nieznajomość specyfiki pracy podejrzanego (misje stabilizacyjne) i możliwość wystąpienia czynnika reaktywnego lub wpływu alkoholu. Wojskowy Sąd Okręgowy przychylił się do wniosku prokuratora. Obrońca zaskarżyła postanowienie, zarzucając brak dużego prawdopodobieństwa popełnienia czynu oraz zbędność obserwacji. Sąd Najwyższy, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, stwierdził, że materiał dowodowy (zeznania pokrzywdzonego, świadka G.D., częściowo wyjaśnienia podejrzanego, opinia chirurga) uzasadnia wysokie prawdopodobieństwo sprawstwa. Podkreślono, że zarzut obrazy art. 249 § 1 k.p.k. jest niezasadny, gdyż przepis ten dotyczy środków zapobiegawczych, a dla obserwacji psychiatrycznej kluczowy jest art. 203 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy uznał również, że konieczność obserwacji została wykazana przez biegłych, którzy wskazali na potrzebę dogłębnej analizy przypadku w kontekście potencjalnego PTSD, zaburzeń snu i reakcji na stres związany ze służbą wojskową. Sąd odrzucił argument, że wystarczyłaby nowa opinia biegłych, wskazując, że biegli sami wnioskowali o obserwację w specjalistycznej placówce. Sąd Najwyższy podkreślił, że obserwacja ma na celu prawidłową diagnostykę, a jej czas trwania jest elastyczny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie stosowania obserwacji psychiatrycznej w sprawach karnych, zwłaszcza gdy występują wątpliwości co do poczytalności sprawcy i jego związek ze służbą wojskową lub stresem bojowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z zażaleniem na postanowienie o obserwacji psychiatrycznej. Interpretacja przepisów k.p.k. dotyczących obserwacji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy istnieją podstawy do skierowania podejrzanego na obserwację psychiatryczną, w szczególności czy istnieje duże prawdopodobieństwo popełnienia przez niego zarzucanego czynu oraz czy obserwacja jest środkiem ostatecznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnieją podstawy do skierowania podejrzanego na obserwację psychiatryczną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zebrany materiał dowodowy (zeznania pokrzywdzonego, świadka, częściowo wyjaśnienia podejrzanego, opinia chirurga) uzasadnia wysokie prawdopodobieństwo sprawstwa. Podkreślono, że biegli psychiatrzy i psycholog wskazali na konieczność obserwacji w celu wyjaśnienia wątpliwości co do poczytalności podejrzanego, zwłaszcza w kontekście jego służby wojskowej i potencjalnego PTSD.
Czy art. 249 § 1 k.p.k. ma zastosowanie do oceny przesłanek skierowania na obserwację psychiatryczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 249 § 1 k.p.k. odnosi się do środków zapobiegawczych, a nie do obserwacji psychiatrycznej, dla której właściwy jest art. 203 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepis art. 249 § 1 k.p.k. dotyczy środków zapobiegawczych, a nie obserwacji psychiatrycznej. Wymagany poziom prawdopodobieństwa sprawstwa dla obserwacji psychiatrycznej jest określony w art. 203 § 1 k.p.k. i jest sformułowany identycznie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| st. sierż. R. Ś. | osoba_fizyczna | podejrzany |
| Prokurator Prokuratury Regionalnej w Warszawie Paweł Śliwa | organ_państwowy | prokurator |
| obrońca podejrzanego | inne | obrońca |
| st. chor. szt. P. K. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| G. D. | osoba_fizyczna | świadek |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 203 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki skierowania podejrzanego na obserwację psychiatryczną, w tym "duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo" oraz konieczność takiej obserwacji zgłoszoną przez biegłych.
k.k. art. 157 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 13 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 156 § § 1
Kodeks karny
pkt 1
Pomocnicze
k.p.k. art. 249 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy środków zapobiegawczych, a nie obserwacji psychiatrycznej.
k.p.k. art. 463 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 203 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Określa maksymalny czas trwania obserwacji psychiatrycznej oraz obowiązek niezwłocznego zawiadomienia sądu o jej zakończeniu.
k.p.k. art. 259 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy stosowania przepisów o środkach zapobiegawczych do obserwacji psychiatrycznej, w kontekście prognozowania kary.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zebrany materiał dowodowy (zeznania pokrzywdzonego, świadka, częściowo wyjaśnienia podejrzanego, opinia chirurga) uzasadnia wysokie prawdopodobieństwo sprawstwa. • Biegli psychiatrzy i psycholog wskazali na konieczność obserwacji w celu wyjaśnienia wątpliwości co do poczytalności podejrzanego, zwłaszcza w kontekście jego służby wojskowej i potencjalnego PTSD. • Obserwacja psychiatryczna jest środkiem niezbędnym do prawidłowej diagnostyki w złożonych przypadkach, gdzie występują wątpliwości co do stanu psychicznego sprawcy.
Odrzucone argumenty
Brak dużego prawdopodobieństwa popełnienia czynu przez podejrzanego. • Zbędność obserwacji psychiatrycznej, wystarczająca byłaby nowa opinia biegłych psychiatrów specjalizujących się w sprawach wojskowych.
Godne uwagi sformułowania
nie można wypowiedzieć się jednoznacznie co do poczytalności podejrzanego tempore criminis • nie można wykluczyć czynnika reaktywnego, który mógł mieć wpływ na wystąpienie u podejrzanego agresywnego zachowania • nie można jednak również wykluczyć, że agresywne zachowanie podejrzanego było spowodowane stanem po spożyciu alkoholu • konieczna jest dogłębna analiza przypadku • nie został spełniony wymóg dużego prawdopodobieństwa sprawstwa • nie istnieje bezwzględna konieczność połączenia badania psychiatrycznego podejrzanego z obserwacją w zakładzie leczniczym • zbędne było podnoszenie w zarzucie zażalenia obrazy prawa procesowego w postaci art. 249 § 1 k.p.k. • wymagany ustawą poziom prawdopodobieństwa, że podejrzany popełnił przestępstwo, zaistniał w tej sprawie • nie jest niczym zaskakującym, że nie ma innych naocznych świadków tego zdarzenia • nie jest jednak tak, jak próbuje sugerować obrońca, że zeznania pokrzywdzonego są dowodem odosobnionym • nie ma zatem racji obrońca, że wystarczające w tej sprawie byłoby przeprowadzenie dowodu z nowej opinii biegłych psychiatrów, specjalizujących się w sprawach wojskowych • realny czas trwania obserwacji psychiatrycznej wyznacza potrzeba prawidłowej diagnostyki podejrzanego a nie czas tej obserwacji wskazany w zaskarżonym postanowieniu
Skład orzekający
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania obserwacji psychiatrycznej w sprawach karnych, zwłaszcza gdy występują wątpliwości co do poczytalności sprawcy i jego związek ze służbą wojskową lub stresem bojowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z zażaleniem na postanowienie o obserwacji psychiatrycznej. Interpretacja przepisów k.p.k. dotyczących obserwacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy nietypowego przestępstwa popełnionego przez żołnierza i wątpliwości co do jego poczytalności, co jest interesujące z perspektywy psychologicznej i prawnej.
“Żołnierz oskarżony o atak na kolegę - czy był poczytalny? Sąd Najwyższy rozstrzyga o obserwacji psychiatrycznej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.