I KZ 56/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku o uznanie za nieważne orzeczenia Sądu Honorowego i rozkazu MON o pozbawieniu stopnia oficerskiego, uznając je za niedopuszczalne w świetle ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
M.R. złożył wniosek o uznanie za nieważne orzeczenia Sądu Honorowego i rozkazu Ministra Obrony Narodowej z 1967/1968 r. o pozbawieniu go stopnia oficerskiego i przeniesieniu do rezerwy. Wojskowy Sąd Okręgowy w W. nie uwzględnił wniosku, uznając, że wskazane orzeczenia i rozkazy nie mieszczą się w kategorii orzeczeń pozasądowych w rozumieniu ustawy z 1991 r. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie WSO, oddalając zażalenie wnioskodawcy.
Wnioskodawca M.R. zwrócił się do Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z wnioskiem o uznanie za nieważne orzeczenia Sądu Honorowego dla Oficerów Młodszych oraz rozkazu Ministra Obrony Narodowej z 1967/1968 r., na mocy których został pozbawiony stopnia oficerskiego i przeniesiony do rezerwy. Wojskowy Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 12 października 2021 r. nie uwzględnił tego wniosku. Sąd pierwszej instancji argumentował, że rozkazy przełożonych o wymierzeniu kar dyscyplinarnych, rozkazy Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, a także orzeczenia Sądu Honorowego, nie mieszczą się w kategorii orzeczeń pozasądowych w rozumieniu ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Ponadto, sąd stwierdził, że nawet gdyby uznać te organy za pozasądowe, wniosek nie podlegałby uwzględnieniu, gdyż z relacji wnioskodawcy nie wynikało, aby prowadził działalność zmierzającą do odzyskania przez Polskę niepodległego bytu państwowego. Wnioskodawca złożył zażalenie na to postanowienie. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, uznał je za niezasadne. Sąd Najwyższy podtrzymał stanowisko Sądu pierwszej instancji, powołując się na ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym wskazane rodzaje rozkazów i orzeczeń wojskowych nie wchodzą w zakres zastosowania ustawy z 1991 r. Wobec tego, Sąd Najwyższy postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie i obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania odwoławczego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, takie orzeczenia i rozkazy nie mieszczą się w kategorii orzeczeń pozasądowych w rozumieniu wskazanej ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym rozkazy przełożonych o wymierzeniu kar dyscyplinarnych, rozkazy Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, jak i orzeczenia Sądu Honorowego, nie podlegają przepisom ustawy z 1991 r. dotyczącej uznawania za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zażalenia nie uwzględnić, zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy
Strona wygrywająca
Skarb Państwa
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (3)
Główne
Dz. U Nr 34, poz. 149 art. 1 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Ustawa dotyczy orzeczeń organów pozasądowych. Rozkazy wojskowe i orzeczenia sądów honorowych nie mieszczą się w tej kategorii.
Dz. U Nr 34, poz. 149 art. 3 § ust. 3 i 4
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Pomocnicze
k.p.k. art. 437 § §1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Orzeczenia Sądu Honorowego i rozkazy Ministra Obrony Narodowej nie mieszczą się w kategorii orzeczeń pozasądowych w rozumieniu ustawy z 1991 r. Ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza niedopuszczalność stosowania ustawy represyjnej do tego typu rozstrzygnięć wojskowych.
Odrzucone argumenty
Argumenty wnioskodawcy dotyczące charakteru jego służby, poglądów i stosunków w wojsku, które miałyby uzasadniać prowadzenie działalności niepodległościowej. Kwestionowanie przez wnioskodawcę twierdzenia Sądu o braku dowodów na działalność niepodległościową.
Godne uwagi sformułowania
rozkazy przełożonych o wymierzeniu kar dyscyplinarnych, czy też rozkazy Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, jak też orzeczenia Sądu Honorowego nie mieszczą się kategorii orzeczeń pozasądowych w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r.
Skład orzekający
Marek Pietruszyński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej zakresu zastosowania ustawy z 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, w szczególności w kontekście rozstrzygnięć wojskowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej kategorii orzeczeń wojskowych i konkretnej ustawy represyjnej. Nie ma zastosowania do innych rodzajów orzeczeń czy ustaw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego historycznie okresu PRL i stosowania prawa represyjnego, a także interpretacji przepisów dotyczących uznawania za nieważne orzeczeń wydanych w tamtym czasie. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym, karnym oraz historii prawa.
“Czy orzeczenia wojskowe z PRL można unieważnić na mocy ustawy o walce o niepodległość? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt I KZ 56/21 POSTANOWIENIE Dnia 9 grudnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński w sprawie M. R. w przedmiocie wniosku o uznanie za nieważne orzeczenia Sądu Honorowego dla Oficerów Młodszych przy (…) Pułku Zmechanizowanym z dnia 24 listopada 1967 r. oraz rozkazu Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 lutego 1968r. o pozbawieniu stopnia oficerskiego i przeniesieniu do rezerwy, po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 9 grudnia 2021 r. w Izbie Karnej zażalenia na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt Ko Un (…) o nieuwzględnieniu wniosku, Na podstawie art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego ( Dz. U Nr 34, poz. 149) w zw. z art. 437§1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: zażalenia nie uwzględnić, zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy, a kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb Państwa. UZASADNIENIE M. R. skierował do Wojskowego Sądu Okręgowego w W. wniosek o uznanie za nieważne orzeczenia Sądu Honorowego dla Oficerów Młodszych przy (…) Pułku Zmechanizowanym z dnia 24 listopada 1967 r., na którego wniosek Minister Obrony Narodowej rozkazem personalnym nr (…) z dnia 14 lutego 1968 r. pozbawił go stopnia oficerskiego i przeniósł do rezerwy. Wojskowy Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt Ko Un (…) wniosku nie uwzględnił. Jako podstawę rozstrzygnięcia podniósł okoliczność, że rozkazy przełożonych o wymierzeniu kar dyscyplinarnych, czy też rozkazy Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, jak też orzeczenia Sądu Honorowego nie mieszczą się kategorii orzeczeń pozasądowych w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Sąd stwierdził również, że gdyby teoretycznie uznać, iż wskazane we wniosku organy miały charakter organów pozasądowych to i tak wniosek nie podlegałby uwzględnieniu, gdyż z relacji przedstawionej przez wnioskodawcę nie można przyjąć aby prowadził on działalność zmierzającą do odzyskania przez Polskę niepodległego bytu państwowego. Zażalenie na to postanowienie wniósł wnioskodawca. W zażaleniu, w którym wskazał na szereg zdarzeń z okresu pełnienia służby wojskowej dotyczących charakteru jego służby, stosunków panujących w jednostkach wojskowych, w których pełnił służbę, stosunków z przełożonymi, głoszone przez niego poglądy w czasie pełnienia służby wojskowej, które uzasadniały jego przekonanie o prowadzeniu działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, czego efektem było wydanie wobec niego określonych rozstrzygnięć przez Sąd Honorowy i Ministra Obrony Narodowej pozbawiających go stopnia oficerskiego i przenoszących go do rezerwy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Trafne jest rozstrzygnięcie zawarte w części dyspozytywnej postanowienia i towarzysząca mu argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Dokonując oceny rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji podnieść należało, że w ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazywano w płaszczyźnie art. 1 ust. 1 wskazanej ustawy, że rozkazy przełożonych o wymierzeniu kar dyscyplinarnych czy też rozkaz Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, jak i orzeczenia Sądu Honorowego nie mieszczą się w kategorii orzeczeń organów pozasądowych w rozumieniu ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego ( por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1994 r., WZP 1/94, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2008 r., WZ 29/08, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2013 r., WZ 8/13). W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji prawidłowo orzekł o nieuwzględnieniu wniosku w przedmiocie unieważnienia orzeczenia Sądu Honorowego wnioskującego o pozbawienie wnioskodawcy stopnia oficerskiego oraz rozkazu Ministra Obrony Narodowej, na podstawie którego został pozbawiony stopnia oficerskiego i zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Wobec potwierdzenia zasadności rozstrzygnięcia opartego o charakter decyzji wydanych przez wskazane organy wojskowe, wywody skarżącego zawarte w zażaleniu, kwestionujące, zresztą nietrafnie, twierdzenie Sądu o braku potwierdzenia dowodowego prowadzenia przez wnioskodawcę działalności niepodległościowe, nie mogły w żadnym przypadku doprowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i rozstrzygnięcia po myśli skarżącego. Z tych względów postanowiono jak na wstępie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI