I KZ 56/21

Sąd Najwyższy2021-12-09
SNKarneinneWysokanajwyższy
ustawa represyjnaniepodległośćsąd honorowypozbawienie stopniasąd najwyższyzażalenieorzecznictwo wojskowe

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku o uznanie za nieważne orzeczenia Sądu Honorowego i rozkazu MON o pozbawieniu stopnia oficerskiego, uznając je za niedopuszczalne w świetle ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

M.R. złożył wniosek o uznanie za nieważne orzeczenia Sądu Honorowego i rozkazu Ministra Obrony Narodowej z 1967/1968 r. o pozbawieniu go stopnia oficerskiego i przeniesieniu do rezerwy. Wojskowy Sąd Okręgowy w W. nie uwzględnił wniosku, uznając, że wskazane orzeczenia i rozkazy nie mieszczą się w kategorii orzeczeń pozasądowych w rozumieniu ustawy z 1991 r. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie WSO, oddalając zażalenie wnioskodawcy.

Wnioskodawca M.R. zwrócił się do Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z wnioskiem o uznanie za nieważne orzeczenia Sądu Honorowego dla Oficerów Młodszych oraz rozkazu Ministra Obrony Narodowej z 1967/1968 r., na mocy których został pozbawiony stopnia oficerskiego i przeniesiony do rezerwy. Wojskowy Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 12 października 2021 r. nie uwzględnił tego wniosku. Sąd pierwszej instancji argumentował, że rozkazy przełożonych o wymierzeniu kar dyscyplinarnych, rozkazy Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, a także orzeczenia Sądu Honorowego, nie mieszczą się w kategorii orzeczeń pozasądowych w rozumieniu ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Ponadto, sąd stwierdził, że nawet gdyby uznać te organy za pozasądowe, wniosek nie podlegałby uwzględnieniu, gdyż z relacji wnioskodawcy nie wynikało, aby prowadził działalność zmierzającą do odzyskania przez Polskę niepodległego bytu państwowego. Wnioskodawca złożył zażalenie na to postanowienie. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, uznał je za niezasadne. Sąd Najwyższy podtrzymał stanowisko Sądu pierwszej instancji, powołując się na ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym wskazane rodzaje rozkazów i orzeczeń wojskowych nie wchodzą w zakres zastosowania ustawy z 1991 r. Wobec tego, Sąd Najwyższy postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie i obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania odwoławczego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, takie orzeczenia i rozkazy nie mieszczą się w kategorii orzeczeń pozasądowych w rozumieniu wskazanej ustawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym rozkazy przełożonych o wymierzeniu kar dyscyplinarnych, rozkazy Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, jak i orzeczenia Sądu Honorowego, nie podlegają przepisom ustawy z 1991 r. dotyczącej uznawania za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zażalenia nie uwzględnić, zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
M. R.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (3)

Główne

Dz. U Nr 34, poz. 149 art. 1 § ust. 1

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Ustawa dotyczy orzeczeń organów pozasądowych. Rozkazy wojskowe i orzeczenia sądów honorowych nie mieszczą się w tej kategorii.

Dz. U Nr 34, poz. 149 art. 3 § ust. 3 i 4

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Pomocnicze

k.p.k. art. 437 § §1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzeczenia Sądu Honorowego i rozkazy Ministra Obrony Narodowej nie mieszczą się w kategorii orzeczeń pozasądowych w rozumieniu ustawy z 1991 r. Ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza niedopuszczalność stosowania ustawy represyjnej do tego typu rozstrzygnięć wojskowych.

Odrzucone argumenty

Argumenty wnioskodawcy dotyczące charakteru jego służby, poglądów i stosunków w wojsku, które miałyby uzasadniać prowadzenie działalności niepodległościowej. Kwestionowanie przez wnioskodawcę twierdzenia Sądu o braku dowodów na działalność niepodległościową.

Godne uwagi sformułowania

rozkazy przełożonych o wymierzeniu kar dyscyplinarnych, czy też rozkazy Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, jak też orzeczenia Sądu Honorowego nie mieszczą się kategorii orzeczeń pozasądowych w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r.

Skład orzekający

Marek Pietruszyński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej zakresu zastosowania ustawy z 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, w szczególności w kontekście rozstrzygnięć wojskowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej kategorii orzeczeń wojskowych i konkretnej ustawy represyjnej. Nie ma zastosowania do innych rodzajów orzeczeń czy ustaw.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego historycznie okresu PRL i stosowania prawa represyjnego, a także interpretacji przepisów dotyczących uznawania za nieważne orzeczeń wydanych w tamtym czasie. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym, karnym oraz historii prawa.

Czy orzeczenia wojskowe z PRL można unieważnić na mocy ustawy o walce o niepodległość? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I KZ 56/21
POSTANOWIENIE
Dnia 9 grudnia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie M. R.  w przedmiocie wniosku o uznanie za nieważne orzeczenia Sądu Honorowego dla Oficerów Młodszych przy (…) Pułku Zmechanizowanym z dnia 24 listopada 1967 r. oraz rozkazu Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 lutego 1968r. o pozbawieniu stopnia oficerskiego i przeniesieniu do rezerwy,
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 9 grudnia 2021 r. w Izbie Karnej zażalenia na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W.  z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt Ko Un (…) o nieuwzględnieniu wniosku,
Na podstawie art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego ( Dz. U Nr 34, poz. 149) w zw. z art. 437§1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
zażalenia nie uwzględnić, zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy, a kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
M. R.  skierował do Wojskowego Sądu Okręgowego  w W. wniosek o uznanie za nieważne orzeczenia Sądu Honorowego dla  Oficerów Młodszych przy (…) Pułku Zmechanizowanym z dnia 24 listopada 1967 r., na którego wniosek  Minister  Obrony
Narodowej rozkazem personalnym  nr (…) z dnia 14 lutego 1968 r. pozbawił go stopnia oficerskiego i przeniósł do rezerwy.
Wojskowy Sąd Okręgowy w W. postanowieniem
z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt Ko Un (…) wniosku  nie uwzględnił.
Jako podstawę rozstrzygnięcia podniósł okoliczność, że rozkazy przełożonych o wymierzeniu kar dyscyplinarnych, czy też rozkazy  Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, jak też orzeczenia Sądu Honorowego nie mieszczą się kategorii orzeczeń pozasądowych w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy                   z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych za działalność   na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Sąd stwierdził również, że gdyby teoretycznie uznać, iż wskazane we wniosku  organy miały charakter organów  pozasądowych to i tak wniosek nie podlegałby uwzględnieniu, gdyż z relacji przedstawionej przez wnioskodawcę nie można przyjąć aby prowadził on działalność zmierzającą do odzyskania przez Polskę niepodległego bytu państwowego.
Zażalenie na to postanowienie wniósł wnioskodawca.
W zażaleniu, w którym wskazał na szereg zdarzeń z okresu pełnienia służby wojskowej dotyczących charakteru jego służby, stosunków panujących w jednostkach wojskowych, w których pełnił służbę, stosunków z przełożonymi, głoszone  przez niego poglądy  w czasie pełnienia służby wojskowej, które uzasadniały jego przekonanie o prowadzeniu działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, czego  efektem było  wydanie wobec niego określonych rozstrzygnięć  przez   Sąd Honorowy i Ministra Obrony Narodowej pozbawiających go stopnia oficerskiego i przenoszących go do rezerwy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne. Trafne jest rozstrzygnięcie zawarte w części dyspozytywnej postanowienia i towarzysząca mu argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego  orzeczenia.
Dokonując oceny rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji podnieść należało, że w ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazywano w płaszczyźnie  art. 1 ust. 1 wskazanej ustawy, że  rozkazy przełożonych o wymierzeniu kar dyscyplinarnych czy też rozkaz Ministra  Obrony Narodowej o zwolnieniu z zawodowej służby  wojskowej, jak i orzeczenia Sądu Honorowego nie mieszczą się w kategorii  orzeczeń organów pozasądowych w rozumieniu  ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego ( por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego  z dnia 25 maja 1994 r., WZP 1/94,  postanowienie Sądu Najwyższego  z dnia 3 czerwca 2008 r., WZ 29/08, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2013 r., WZ 8/13).
W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji prawidłowo orzekł o nieuwzględnieniu wniosku w przedmiocie unieważnienia orzeczenia Sądu Honorowego wnioskującego o pozbawienie wnioskodawcy stopnia oficerskiego  oraz rozkazu Ministra Obrony Narodowej,   na podstawie którego  został pozbawiony stopnia oficerskiego i zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Wobec potwierdzenia zasadności rozstrzygnięcia opartego o charakter decyzji wydanych przez wskazane organy wojskowe, wywody skarżącego zawarte w zażaleniu,  kwestionujące, zresztą nietrafnie, twierdzenie Sądu o  braku  potwierdzenia dowodowego prowadzenia przez wnioskodawcę działalności niepodległościowe, nie mogły w żadnym przypadku doprowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i rozstrzygnięcia po myśli skarżącego.
Z tych względów postanowiono jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI