I KZ 50/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał zażalenie obrońcy szer. rez. K. K., podejrzanego o popełnienie 23 przestępstw oszustwa, na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 4 października 2023 r. o przedłużeniu stosowania tymczasowego aresztowania na okres kolejnych 3 miesięcy. Obrońca podniósł zarzuty naruszenia art. 258 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. (obawa utrudniania postępowania) oraz art. 259 § 1 pkt 2 k.p.k. (wyjątkowo ciężkie skutki aresztowania). Sąd Najwyższy uznał zażalenie za niezasługujące na uwzględnienie. Stwierdził, że Wojskowy Sąd Okręgowy miał podstawy do uznania obawy utrudniania postępowania, wskazując na realia sprawy, gdzie podejrzany zaprzecza sprawstwu, przedstawia zdarzenia inaczej niż wynika z materiału dowodowego, a współpodejrzani wzajemnie się obciążają. Sąd podkreślił, że obawa utrudniania postępowania nie musi być oparta wyłącznie na wcześniejszym zachowaniu podejrzanego, a domniemanie z art. 258 § 2 k.p.k. (surowość grożącej kary) stanowi samoistną i wystarczającą podstawę do stosowania tymczasowego aresztowania. Choć sąd pierwszej instancji nie wskazał szczegółowo, dlaczego postępowanie nie zostało ukończone, Sąd Najwyższy uznał, że okoliczności te zostały wskazane we wniosku prokuratora i postanowieniu o przedłużeniu śledztwa. Odnosząc się do art. 259 § 1 pkt 2 k.p.k., Sąd Najwyższy stwierdził, że choć sytuacja rodzinna podejrzanego jest dolegliwa, nie stwarza ona sytuacji wyjątkowo ciężkich skutków w rozumieniu tego przepisu, a pogorszenie sytuacji materialnej rodziny jest naturalną konsekwencją tymczasowego aresztowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie stosowania tymczasowego aresztowania w przypadku obawy utrudniania postępowania, nawet bez wcześniejszych działań podejrzanego, oraz interpretacja negatywnych przesłanek stosowania aresztu.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i rodzaju przestępstw (oszustwo).
Zagadnienia prawne (2)
Czy obawa utrudniania postępowania karnego przez podejrzanego jest uzasadniona, nawet jeśli nie podejmował on dotychczas konkretnych działań w tym celu, a grozi mu surowa kara?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obawa utrudniania postępowania może być uzasadniona, zwłaszcza gdy podejrzany zaprzecza sprawstwu, wzajemnie obciąża innych podejrzanych, a grożąca kara jest wysoka, co wynika z domniemania prawnego zawartego w art. 258 § 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że obawa utrudniania postępowania może wynikać z realiów sprawy, wzajemnych obciążeń i grożącej kary, a nie tylko z wcześniejszych działań podejrzanego. Domniemanie z art. 258 § 2 k.p.k. jest wystarczającą podstawą.
Czy sytuacja rodzinna podejrzanego, prowadząca do pogorszenia jego sytuacji materialnej, stanowi negatywną przesłankę do stosowania tymczasowego aresztowania w rozumieniu art. 259 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pogorszenie sytuacji materialnej rodziny podejrzanego w wyniku tymczasowego aresztowania nie stanowi negatywnej przesłanki w rozumieniu art. 259 § 1 pkt 2 k.p.k., jeśli wynika ono z samej istoty tymczasowego aresztowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na orzecznictwo stwierdził, że dolegliwość sytuacji materialnej rodziny jest naturalną konsekwencją tymczasowego aresztowania i nie spełnia kryteriów wyjątkowo ciężkich skutków w rozumieniu przepisu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. K. | osoba_fizyczna | podejrzany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 286 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do postawienia zarzutów oszustwa.
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
Podstawa do postawienia zarzutów oszustwa.
k.p.k. art. 258 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przesłanki stosowania tymczasowego aresztowania - obawa utrudniania postępowania.
k.p.k. art. 258 § 2
Kodeks postępowania karnego
Domniemanie prawne, że surowość grożącej kary rodzi potrzebę zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania.
k.p.k. art. 259 § 1
Kodeks postępowania karnego
Negatywne przesłanki stosowania tymczasowego aresztowania - wyjątkowo ciężkie skutki dla podejrzanego lub jego rodziny.
Pomocnicze
k.k. art. 294 § 1
Kodeks karny
Podstawa do postawienia zarzutów oszustwa w zw. z art. 286 § 1 k.k.
k.p.k. art. 263 § 2
Kodeks postępowania karnego
Wymóg wskazania przez sąd powodów przedłużenia tymczasowego aresztowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obawa utrudniania postępowania jest uzasadniona ze względu na realia sprawy, wzajemne obciążanie się podejrzanych i grożącą surową karę. • Domniemanie prawne z art. 258 § 2 k.p.k. stanowi wystarczającą podstawę do stosowania tymczasowego aresztowania. • Sytuacja rodzinna podejrzanego nie spełnia kryteriów wyjątkowo ciężkich skutków w rozumieniu art. 259 § 1 pkt 2 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Brak konkretnych działań podejrzanego wskazujących na próbę utrudniania postępowania. • Tymczasowe aresztowanie pociąga za sobą wyjątkowo ciężkie skutki dla podejrzanego i jego rodziny.
Godne uwagi sformułowania
obawa, o której mowa w dyspozycji art. 258 § 1 pkt 2 k.p.k., co do zasady musi być uzasadniona konkretnymi okolicznościami wskazującymi na jej istnienie, a przede wszystkim wcześniejszym zachowaniem podejrzanego podjętym w tym właśnie celu, jak i zachowaniem innych osób • nie można bowiem wykluczyć sytuacji, w której podejrzany wobec wysokiego ryzyka jego zatrzymania i tymczasowego aresztowania nie będzie mataczył właśnie z obawy przed tymczasowym aresztowaniem, a dopiero po pozytywnej dla niego decyzji sądu w tym przedmiocie rozpocznie podejmowanie bezprawnych działań mających na celu utrudnianie postępowania • To właśnie przesłanka z art. 258 § 2 k.p.k., na którą także w swoim postanowieniu powołał się Wojskowy Sąd Okręgowy stanowi samoistną i wystarczającą podstawę do stosowania tymczasowego aresztowania. • Ustawodawca w tym przepisie wprowadził domniemanie, że surowość grożącej oskarżonemu kary rodzi zagrożenie bezprawnej destabilizacji toku postępowania, a to z kolei powoduje potrzebę zabezpieczenia jego prawidłowego toku, właśnie poprzez stosowanie tymczasowego aresztowania. • pogorszenie sytuacji materialnej rodziny oskarżonego jest naturalną konsekwencją wynikającą z faktu postawienia mu zarzutu popełnienia określonych przestępstw. Sytuacja taka jest niewątpliwie dolegliwa dla rodziny oskarżonego, jednak nie w rozumieniu art. 259 § 1 pkt 2 k.p.k.
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący
Kazimierz Klugiewicz
sprawozdawca
Marek Pietruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania tymczasowego aresztowania w przypadku obawy utrudniania postępowania, nawet bez wcześniejszych działań podejrzanego, oraz interpretacja negatywnych przesłanek stosowania aresztu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i rodzaju przestępstw (oszustwo).
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii stosowania tymczasowego aresztowania i interpretacji przepisów k.p.k. dotyczących obawy utrudniania postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.
“Czy obawa utrudniania śledztwa wystarczy do przedłużenia aresztu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.