I KZ 4/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie obrońcy płk. rez. M. D., który został uniewinniony od popełnienia zarzucanych mu czynów. Zaskarżono postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w P. o obciążeniu Skarbu Państwa kosztami procesu, podczas gdy obrońca domagał się obciążenia nimi oskarżycielek posiłkowych, które wniosły akt oskarżenia. Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że w sprawie, mimo wniesienia aktu oskarżenia przez oskarżycielki posiłkowe, przystąpił do niej prokurator. Zgodnie ze znowelizowanym art. 55 § 4 k.p.k., w takiej sytuacji postępowanie toczy się z oskarżenia publicznego. W konsekwencji, w razie uniewinnienia oskarżonego, koszty procesu, na mocy art. 632 § 1 pkt 2 k.p.k., ponosi Skarb Państwa. Sąd Najwyższy podkreślił, że regulacja art. 640 § 1 k.p.k., która nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o kosztach w sprawach z oskarżenia prywatnego, ma zastosowanie jedynie w przypadkach, gdy prokurator nie przystąpił do postępowania. Tym samym, postanowienie o obciążeniu Skarbu Państwa kosztami procesu zostało utrzymane w mocy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kosztów procesu w sprawach karnych, w szczególności w kontekście skarg subsydiarnych i przystąpienia prokuratora do postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie prokurator przystąpił do postępowania zainicjowanego skargą subsydiarną.
Zagadnienia prawne (2)
Kto ponosi koszty procesu w sprawie z oskarżenia publicznego, w której akt oskarżenia wniósł oskarżyciel posiłkowy, a do postępowania przystąpił prokurator, zakończonej uniewinnieniem oskarżonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku przystąpienia prokuratora do postępowania zainicjowanego skargą subsydiarną oskarżyciela posiłkowego, sprawa toczy się z oskarżenia publicznego, a w razie uniewinnienia oskarżonego, koszty procesu ponosi Skarb Państwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł swoje rozstrzygnięcie na aktualnym brzmieniu art. 55 § 4 k.p.k., zgodnie z którym przystąpienie prokuratora do sprawy wszczętej skargą subsydiarną powoduje, że postępowanie toczy się z oskarżenia publicznego. W takiej sytuacji, na mocy art. 632 § 1 pkt 2 k.p.k., koszty procesu ponosi Skarb Państwa, a nie oskarżyciel posiłkowy, nawet jeśli to on wniósł pierwotny akt oskarżenia.
Czy oskarżyciel posiłkowy ma prawo do zaskarżenia orzeczenia o kosztach procesu, jeśli zostało ono wydane na jego niekorzyść (tj. obciążono Skarb Państwa zamiast niego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, oskarżyciel posiłkowy ma prawo do zaskarżenia orzeczenia o kosztach procesu, nawet jeśli zostało ono wydane na jego niekorzyść, o ile można wykazać, że narusza ono jego prawa lub szkodzi jego interesom (gravamen).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na art. 425 § 3 k.p.k. oraz postanowienie SN z dnia 1 lutego 2016 r., V KK 227/15, stwierdził, że zasądzenie kosztów od podmiotu, który nie powinien być nimi obciążony, stwarza dla strony, na rzecz której koszty zasądzono, uprawnienie do zaskarżenia orzeczenia w przedmiocie kosztów, nawet jeśli wykonanie orzeczenia zapewniałoby jej zwrot należnych kosztów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. D. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. L. | osoba_fizyczna | oskarżycielka posiłkowa |
| M. R. | osoba_fizyczna | oskarżycielka posiłkowa |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | podmiot obciążony kosztami procesu |
Przepisy (15)
Główne
k.p.k. art. 632 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
W razie uniewinnienia oskarżonego, koszty procesu ponosi Skarb Państwa, jeśli prokurator przystąpił do postępowania zainicjowanego skargą subsydiarną.
k.p.k. art. 640 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Regulacje odnoszące się do kosztów procesu w sprawach z oskarżenia prywatnego mają odpowiednie zastosowanie w sprawach z oskarżenia publicznego, w których akt oskarżenia wniósł oskarżyciel posiłkowy, ale tylko jeśli prokurator nie przystąpił do postępowania.
k.p.k. art. 55 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Do sprawy wszczętej na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego może w każdym czasie wstąpić prokurator, stając się oskarżycielem publicznym. Postępowanie toczy się wówczas z oskarżenia publicznego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 352 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 207 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 218 § § 1a
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 459 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 460
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 623 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 646
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 655 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 425 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Legitymacja strony do skarżenia jedynie rozstrzygnięć naruszających jej prawa lub szkodzących jej interesom (gravamen).
k.p.k. art. 616 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Do kosztów procesu należą koszty sądowe oraz uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia jednego obrońcy lub pełnomocnika.
k.p.k. art. 54
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
W przypadku przystąpienia prokuratora do postępowania zainicjowanego skargą subsydiarną, sprawa toczy się z oskarżenia publicznego. • W sprawach z oskarżenia publicznego, w razie uniewinnienia oskarżonego, koszty procesu ponosi Skarb Państwa (art. 632 § 1 pkt 2 k.p.k.). • Aktualna treść art. 55 § 4 k.p.k. ma zasadniczy wpływ na interpretację art. 640 § 1 k.p.k. w kontekście kosztów procesu.
Odrzucone argumenty
Oskarżycielki posiłkowe powinny ponieść koszty procesu, ponieważ wniosły akt oskarżenia, a oskarżony został uniewinniony. • Przystąpienie prokuratora do postępowania nie zmienia faktu, że pierwotny akt oskarżenia wniósł oskarżyciel posiłkowy, a zatem powinny mieć zastosowanie przepisy dotyczące kosztów w sprawach z oskarżenia prywatnego.
Godne uwagi sformułowania
„naruszenie art. 632 pkt 1 i 2 k.p.k. oraz art. 640 § 1 k.p.k. przez rozstrzygnięcie, że koszty procesu ponosi Skarb Państwa – podczas gdy w niniejszej sprawie koszty procesu powinny ponieść oskarżycielki posiłkowe, a to por. M. L. oraz cyw. M. R. , albowiem in concreto to właśnie oskarżycielki posiłkowe wniosły akt oskarżenia w sprawie z oskarżenia publicznego” • „gravamen” • „postępowanie toczy się wówczas z oskarżenia publicznego” • „Nie istnieje w tej sytuacji żadne racjonalne uzasadnienie, by mimo przystąpienia prokuratora do procesu i możliwego generowania przez niego kosztów, w tym ustanowienia jednego obrońcy przez oskarżonego, to oskarżyciel posiłkowy ponosił koszty procesu w razie uniewinnienia.”
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów procesu w sprawach karnych, w szczególności w kontekście skarg subsydiarnych i przystąpienia prokuratora do postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie prokurator przystąpił do postępowania zainicjowanego skargą subsydiarną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kwestii kosztów procesu w sprawach karnych, co jest istotne dla praktyków. Wyjaśnia złożoną interakcję między skargą subsydiarną a przystąpieniem prokuratora.
“Kto płaci za proces karny, gdy prokurator wkracza do gry po skardze obywatela?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.