Orzeczenie · 2024-07-24

I KZ 31/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2024-07-24
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
tajemnica radcowskaprzesłuchanie świadkaart. 180 k.p.k.wymiar sprawiedliwościkodeks postępowania karnegoSąd Najwyższyzażalenie

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie radcy prawnego J.B. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2024 r. (sygn. akt Kp. 11/24), które zezwoliło prokuratorowi na przesłuchanie świadka J.B. w charakterze świadka co do faktów objętych tajemnicą zawodową. Zaskarżone postanowienie dotyczyło zezwolenia na przesłuchanie radcy prawnego w zakresie jego współpracy z komendantem Szpitala Wojskowego, prób wpływania na jego pracę w celu sporządzania niekorzystnych dla pokrzywdzonej opinii prawnych, a także niestosownych zachowań komendanta wobec pokrzywdzonej. Radca prawny J.B. zarzuciła naruszenie art. 180 § 2 k.p.k. poprzez błędne przyjęcie spełnienia przesłanek do zwolnienia z tajemnicy zawodowej oraz naruszenie ustawy o radcach prawnych poprzez zwolnienie z bezwzględnego obowiązku zachowania tajemnicy. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za niezasadne. Wskazał, że materialnym warunkiem zwolnienia od zachowania tajemnicy zawodowej na podstawie art. 180 § 2 k.p.k. jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: niezbędności uchylenia tajemnicy dla dobra wymiaru sprawiedliwości oraz niemożności ustalenia okoliczności na podstawie innego dowodu. Sąd Najwyższy stwierdził, że Wojskowy Sąd Okręgowy dokonał oceny tych przesłanek, a analiza akt sprawy nie dawała podstaw do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie było oparte na błędnych ustaleniach. Podkreślono, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż wskazane przez prokuratora pytania są istotne, a poza pokrzywdzoną i komendantem, nie było innych świadków zdarzeń, które mogłyby wyczerpać znamiona przestępstwa z art. 218 § 1a k.k. W szczególności, opinie prawne i próby wpływania na radców prawnych mogły być znane jedynie radcy prawnemu. Z uwagi na brak podstaw do przypuszczenia, że okoliczności te mogą zostać ustalone na podstawie innego dowodu, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przesłanek zezwolenia na przesłuchanie świadka objętego tajemnicą zawodową (radcy prawnego) w postępowaniu karnym zgodnie z art. 180 § 2 k.p.k.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym, gdzie kluczowe jest wykazanie spełnienia obu przesłanek z art. 180 § 2 k.p.k.

Zagadnienia prawne (2)

Czy przesłanki określone w art. 180 § 2 k.p.k. pozwalają na zezwolenie na przesłuchanie świadka (radcy prawnego) co do faktów objętych tajemnicą zawodową, gdy okoliczności te nie mogą być ustalone na podstawie innego dowodu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli obie przesłanki z art. 180 § 2 k.p.k. są spełnione.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy potwierdził, że Wojskowy Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił, iż przesłuchanie radcy prawnego było niezbędne dla wymiaru sprawiedliwości i że wskazane okoliczności nie mogły być ustalone na podstawie innych dowodów, co uzasadnia zezwolenie na uchylenie tajemnicy zawodowej.

Czy ustawa o radcach prawnych dopuszcza zwolnienie radcy prawnego z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej w przypadkach określonych w art. 180 § 2 k.p.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepisy te nie wyłączają możliwości zwolnienia z tajemnicy w sytuacjach przewidzianych prawem procesowym.

Uzasadnienie

Choć ustawa o radcach prawnych nakłada bezwzględny obowiązek zachowania tajemnicy, nie wyklucza on zastosowania przepisów procesowych (jak art. 180 § 2 k.p.k.) zezwalających na jej uchylenie w uzasadnionych przypadkach.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie
Strona wygrywająca
prokurator

Strony

NazwaTypRola
J. B.osoba_fizycznaskarżąca (radca prawny)
prokuratororgan_państwowywnioskodawca
J. S.osoba_fizycznapokrzywdzona
komendant [...] Szpitala Wojskowego z Przychodnią - Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w W.osoba_fizycznapodejrzany/świadkiem

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 180 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Uchylenie tajemnicy zawodowej jest dopuszczalne, gdy jest niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości i gdy okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu.

k.p.k. art. 437 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa prawna do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia.

Pomocnicze

u.r.p. art. 3 § ust. 3-5

Ustawa o radcach prawnych

Przepisy te określają obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej przez radcę prawnego, jednak nie wyłączają możliwości jej uchylenia na podstawie przepisów procesowych.

k.k. art. 218 § § 1a

Kodeks karny

Wspomniany jako potencjalne znamiona przestępstwa, które mogły zostać wyczerpane.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spełnienie obu przesłanek z art. 180 § 2 k.p.k. (niezbędność dla wymiaru sprawiedliwości i brak możliwości ustalenia na podstawie innego dowodu). • Istotność pytań kierowanych do świadka dla sprawy. • Brak innych świadków mogących potwierdzić kluczowe okoliczności. • Możliwość ustalenia pewnych faktów (np. opinii prawnych) jedynie przez radcę prawnego.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 180 § 2 k.p.k. poprzez błędne przyjęcie spełnienia przesłanek. • Zarzut naruszenia ustawy o radcach prawnych poprzez zwolnienie z bezwzględnego obowiązku zachowania tajemnicy.

Godne uwagi sformułowania

uchylenie tajemnicy jest niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości • okoliczność, odnośnie do której następuje zwolnienie, nie może być ustalona na podstawie innego dowodu • pozyskanie dowodu w oparciu o informacje objęte tajemnicą radcowską powinno być możliwe wyłącznie po uprzedniej szczegółowej analizie • organy procesowe [...] powinny być w takiej sytuacji gwarantem przestrzegania prawidłowości procedowania oraz merytorycznej trafności wniosku o zwolnienie z jej zachowania • nie było innych świadków zdarzeń, co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż wyczerpane zostały określonymi działaniami znamiona przestępstwa z art. 218 § 1a k.k.

Skład orzekający

Jacek Błaszczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek zezwolenia na przesłuchanie świadka objętego tajemnicą zawodową (radcy prawnego) w postępowaniu karnym zgodnie z art. 180 § 2 k.p.k."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym, gdzie kluczowe jest wykazanie spełnienia obu przesłanek z art. 180 § 2 k.p.k.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między tajemnicą zawodową radcy prawnego a potrzebą ujawnienia informacji dla dobra wymiaru sprawiedliwości, co jest częstym dylematem w praktyce prawniczej.

Czy tajemnica radcowska zawsze chroni świadka? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst