I KZ 31/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie radcy prawnego J.B. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2024 r. (sygn. akt Kp. 11/24), które zezwoliło prokuratorowi na przesłuchanie świadka J.B. w charakterze świadka co do faktów objętych tajemnicą zawodową. Zaskarżone postanowienie dotyczyło zezwolenia na przesłuchanie radcy prawnego w zakresie jego współpracy z komendantem Szpitala Wojskowego, prób wpływania na jego pracę w celu sporządzania niekorzystnych dla pokrzywdzonej opinii prawnych, a także niestosownych zachowań komendanta wobec pokrzywdzonej. Radca prawny J.B. zarzuciła naruszenie art. 180 § 2 k.p.k. poprzez błędne przyjęcie spełnienia przesłanek do zwolnienia z tajemnicy zawodowej oraz naruszenie ustawy o radcach prawnych poprzez zwolnienie z bezwzględnego obowiązku zachowania tajemnicy. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za niezasadne. Wskazał, że materialnym warunkiem zwolnienia od zachowania tajemnicy zawodowej na podstawie art. 180 § 2 k.p.k. jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: niezbędności uchylenia tajemnicy dla dobra wymiaru sprawiedliwości oraz niemożności ustalenia okoliczności na podstawie innego dowodu. Sąd Najwyższy stwierdził, że Wojskowy Sąd Okręgowy dokonał oceny tych przesłanek, a analiza akt sprawy nie dawała podstaw do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie było oparte na błędnych ustaleniach. Podkreślono, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż wskazane przez prokuratora pytania są istotne, a poza pokrzywdzoną i komendantem, nie było innych świadków zdarzeń, które mogłyby wyczerpać znamiona przestępstwa z art. 218 § 1a k.k. W szczególności, opinie prawne i próby wpływania na radców prawnych mogły być znane jedynie radcy prawnemu. Z uwagi na brak podstaw do przypuszczenia, że okoliczności te mogą zostać ustalone na podstawie innego dowodu, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek zezwolenia na przesłuchanie świadka objętego tajemnicą zawodową (radcy prawnego) w postępowaniu karnym zgodnie z art. 180 § 2 k.p.k.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym, gdzie kluczowe jest wykazanie spełnienia obu przesłanek z art. 180 § 2 k.p.k.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przesłanki określone w art. 180 § 2 k.p.k. pozwalają na zezwolenie na przesłuchanie świadka (radcy prawnego) co do faktów objętych tajemnicą zawodową, gdy okoliczności te nie mogą być ustalone na podstawie innego dowodu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli obie przesłanki z art. 180 § 2 k.p.k. są spełnione.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że Wojskowy Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił, iż przesłuchanie radcy prawnego było niezbędne dla wymiaru sprawiedliwości i że wskazane okoliczności nie mogły być ustalone na podstawie innych dowodów, co uzasadnia zezwolenie na uchylenie tajemnicy zawodowej.
Czy ustawa o radcach prawnych dopuszcza zwolnienie radcy prawnego z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej w przypadkach określonych w art. 180 § 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te nie wyłączają możliwości zwolnienia z tajemnicy w sytuacjach przewidzianych prawem procesowym.
Uzasadnienie
Choć ustawa o radcach prawnych nakłada bezwzględny obowiązek zachowania tajemnicy, nie wyklucza on zastosowania przepisów procesowych (jak art. 180 § 2 k.p.k.) zezwalających na jej uchylenie w uzasadnionych przypadkach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. B. | osoba_fizyczna | skarżąca (radca prawny) |
| prokurator | organ_państwowy | wnioskodawca |
| J. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| komendant [...] Szpitala Wojskowego z Przychodnią - Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w W. | osoba_fizyczna | podejrzany/świadkiem |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 180 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Uchylenie tajemnicy zawodowej jest dopuszczalne, gdy jest niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości i gdy okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu.
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa prawna do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia.
Pomocnicze
u.r.p. art. 3 § ust. 3-5
Ustawa o radcach prawnych
Przepisy te określają obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej przez radcę prawnego, jednak nie wyłączają możliwości jej uchylenia na podstawie przepisów procesowych.
k.k. art. 218 § § 1a
Kodeks karny
Wspomniany jako potencjalne znamiona przestępstwa, które mogły zostać wyczerpane.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spełnienie obu przesłanek z art. 180 § 2 k.p.k. (niezbędność dla wymiaru sprawiedliwości i brak możliwości ustalenia na podstawie innego dowodu). • Istotność pytań kierowanych do świadka dla sprawy. • Brak innych świadków mogących potwierdzić kluczowe okoliczności. • Możliwość ustalenia pewnych faktów (np. opinii prawnych) jedynie przez radcę prawnego.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 180 § 2 k.p.k. poprzez błędne przyjęcie spełnienia przesłanek. • Zarzut naruszenia ustawy o radcach prawnych poprzez zwolnienie z bezwzględnego obowiązku zachowania tajemnicy.
Godne uwagi sformułowania
uchylenie tajemnicy jest niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości • okoliczność, odnośnie do której następuje zwolnienie, nie może być ustalona na podstawie innego dowodu • pozyskanie dowodu w oparciu o informacje objęte tajemnicą radcowską powinno być możliwe wyłącznie po uprzedniej szczegółowej analizie • organy procesowe [...] powinny być w takiej sytuacji gwarantem przestrzegania prawidłowości procedowania oraz merytorycznej trafności wniosku o zwolnienie z jej zachowania • nie było innych świadków zdarzeń, co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż wyczerpane zostały określonymi działaniami znamiona przestępstwa z art. 218 § 1a k.k.
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek zezwolenia na przesłuchanie świadka objętego tajemnicą zawodową (radcy prawnego) w postępowaniu karnym zgodnie z art. 180 § 2 k.p.k."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym, gdzie kluczowe jest wykazanie spełnienia obu przesłanek z art. 180 § 2 k.p.k.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między tajemnicą zawodową radcy prawnego a potrzebą ujawnienia informacji dla dobra wymiaru sprawiedliwości, co jest częstym dylematem w praktyce prawniczej.
“Czy tajemnica radcowska zawsze chroni świadka? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.