I KZ 19/23
Podsumowanie
Sąd Najwyższy pozostawił zażalenie wnioskodawcy bez rozpoznania z powodu braku jego interesu prawnego (gravamen) w zaskarżeniu postanowienia o przyznaniu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Wnioskodawca J. K. zaskarżył postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu, które zasądziło od Skarbu Państwa na jego rzecz 240 zł z tytułu kosztów pełnomocnika. Wnioskodawca argumentował, że pełnomocnik nie był ustanowiony i zasądzenie to nie ma podstaw. Sąd Najwyższy uznał jednak, że wnioskodawca nie posiadał interesu prawnego (gravamen) do zaskarżenia tego postanowienia, ponieważ jego żądanie zmiany orzeczenia na jego korzyść byłoby w rzeczywistości orzeczeniem na jego niekorzyść. W związku z tym zażalenie zostało pozostawione bez rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie wnioskodawcy J. K. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 16 marca 2023 r. (sygn. akt Żo 7/21). Sąd pierwszej instancji zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy kwotę 240 złotych tytułem zwrotu kosztów ustanowienia pełnomocnika. Wnioskodawca wniósł zażalenie, podnosząc, że zasądzenie tej kwoty nie ma podstaw materialnych, ponieważ pełnomocnik nie był w sprawie ustanowiony. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 430 § 1 k.p.k., postanowił pozostawić zażalenie bez rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na braku tzw. gravamen po stronie wnioskodawcy. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że gravamen, czyli interes prawny w zaskarżeniu, jest przesłanką formalnoprocesową, która oznacza naruszenie prawnie chronionego dobra uczestnika procesu. W tym przypadku, zmiana zaskarżonego postanowienia w kierunku postulowanym przez wnioskodawcę oznaczałaby orzeczenie na jego niekorzyść, co wyklucza posiadanie przez niego interesu prawnego w zaskarżeniu. W związku z tym, zażalenie jako wniesione przez osobę nieuprawnioną, nie mogło zostać merytorycznie rozpoznane.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, wnioskodawca nie posiada interesu prawnego (gravamen) do zaskarżenia postanowienia o przyznaniu mu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, jeśli postulowana przez niego zmiana orzeczenia byłaby dla niego niekorzystna.
Uzasadnienie
Gravamen jest formalną przesłanką zaskarżenia, oznaczającą naruszenie prawnie chronionego dobra. Jeśli zmiana orzeczenia na korzyść skarżącego oznaczałaby w rzeczywistości orzeczenie na jego niekorzyść, nie można mówić o posiadaniu interesu prawnego w zaskarżeniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
pozostawić zażalenie bez rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | odpowiedzialny za koszty |
Przepisy (2)
Główne
k.p.k. art. 430 § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 425 § 3
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten określa tzw. gravamen (czyli uciążliwość orzeczenia dla zainteresowanego), który pełni funkcję przesłanki zaskarżenia, czyli takiego warunku, który samodzielnie i niezależnie od innych elementów powinien wystąpić, aby doszło do skutecznego zaskarżenia rozstrzygnięcia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak gravamen wnioskodawcy do zaskarżenia postanowienia.
Odrzucone argumenty
Zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy kwoty 240 złotych z tytułu ustanowienia w sprawie pełnomocnika nie ma podstaw materialnych, ponieważ pełnomocnik nie był ustanowiony.
Godne uwagi sformułowania
gravamen wnioskodawcy do zaskarżenia przedmiotowej decyzji Gravamen oznacza naruszenie jakiegokolwiek prawnie chronionego dobra uczestnika procesu na skutek wydania przez organ procesowy decyzji o określonej treści. skarżący wnosi zażalenie w kierunku dla siebie niekorzystnym, co pozostaje w opozycji do art. 425 § 3 k.p.k.
Skład orzekający
Adam Roch
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia gravamen jako przesłanki formalnoprocesowej zaskarżenia w postępowaniu karnym, szczególnie w kontekście kosztów zastępstwa procesowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie skarżący kwestionuje przyznanie mu świadczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy ważnego z punktu widzenia procesowego pojęcia gravamen, ale jej faktyczny stan jest bardzo prosty i dotyczy niewielkiej kwoty, co ogranicza jej ogólną atrakcyjność.
“Czy można zaskarżyć coś, co jest dla nas korzystne, bo chcemy więcej? Sąd Najwyższy wyjaśnia pojęcie 'gravamen'.”
Dane finansowe
WPS: 240 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 240 PLN
Lexedit Research — analiza prawna z AI
Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.
Analiza orzecznictwa
Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA
Aktualne przepisy
Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP
Komentarze doktrynalne
Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN I KZ 19/23 POSTANOWIENIE Dnia 11 lipca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch w sprawie J. K. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 11 lipca 2023 r., na posiedzeniu bez udziału stron zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt Żo 7/21, na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. postanowił: pozostawić zażalenie bez rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 marca 2023 roku, sygn. akt Żo 7/21, Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy – J. K. kwotę 240 złotych z tytułu ustanowienia w sprawie pełnomocnika. Zażalenie na powyższą decyzję wywiódł wnioskodawca wskazując, iż zasądzenie od Skarbu Państwa na jego rzecz kwoty 240 złotych z tytułu ustanowienia w sprawie pełnomocnika nie ma podstaw materialnych, ponieważ pełnomocnik nie był ustanowiony. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wywiedzione zażalenie należało pozostawić bez rozpoznania z uwagi na brak gravamen wnioskodawcy do zaskarżenia przedmiotowej decyzji. Skarżący wywiedzionym środkiem odwoławczym objął rozstrzygnięcie zasądzające na jego rzecz zwrot kosztów związanych z ustanowieniem w sprawie pełnomocnika. Wskazał on, że zasądzenie to nie ma podstaw materialnych, albowiem pełnomocnik nie był ustanowiony. Tymczasem literalna treść art. 425 § 3 k.p.k. wskazuje, iż podmioty uprawnione do wniesienia środka odwoławczego powinny mieć interes prawny w zaskarżeniu określonego orzeczenia lub zarządzenia. Przepis ten określa tzw. gravamen (czyli uciążliwość orzeczenia dla zainteresowanego), który pełni funkcję przesłanki zaskarżenia, czyli takiego warunku, który samodzielnie i niezależnie od innych elementów powinien wystąpić, aby doszło do skutecznego zaskarżenia rozstrzygnięcia. Gravamen oznacza naruszenie jakiegokolwiek prawnie chronionego dobra uczestnika procesu na skutek wydania przez organ procesowy decyzji o określonej treści. Z komentowanego przepisu wynika, że gravamen ma charakter formalnoprocesowy, a więc podlega badaniu już na etapie wstępnej kontroli środka odwoławczego. Brak gravamen odbiera stronie legitymację do wniesienia środka odwoławczego i tym samym środek ten, jako pochodzący od osoby nieuprawnionej, nie powinien się ostać. Gravamen związany jest z naruszeniem praw lub szkodzeniem interesom skarżącego. Naruszenie praw nastąpi wówczas, gdy dane rozstrzygnięcie wywołuje niekorzystne następstwa w sferze prawa zarówno materialnego, jak i procesowego, poprzez wadliwe zastosowanie lub niezastosowanie określonych przepisów mogące spowodować niekorzystne następstwa prowadzące do ograniczenia praw lub zwiększenia obowiązków skarżącego. „Szkodzenie interesom” dotyczy niekorzystnego wpływu rozstrzygnięcia na interesy skarżącego, które zasługują na ochronę prawną. Mogą to być interesy ściśle związane z prawem materialnym czy procesowym, a także interesy majątkowe oraz dotyczące pewnych aspektów sytuacji życiowej i społecznej skarżącego, głównie w zakresie rozmaitych norm moralnych (D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany , LEX/el. 2023, art. 425). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy dostrzec trzeba, że treść środka odwoławczego jednoznacznie wskazuje, iż skarżący wnosi zażalenie w kierunku dla siebie niekorzystnym, co pozostaje w opozycji do art. 425 § 3 k.p.k. Bezspornym bowiem pozostaje, iż zmiana zaskarżonego postanowienia w kierunku postulowanym przez skarżącego byłaby orzeczeniem na jego niekorzyść. Tym samym nie sposób uznać, by w tym zakresie miał on interes prawny w zaskarżeniu orzeczenia. Powyższe nakazywało więc pozostawienie zażalenia bez rozpoznania, co też Sąd Najwyższy uczynił. (M.R.) [ms]