I KZ 18/24
Podsumowanie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, uznając, że skazany nie wykazał przesłanek do wznowienia ani nie przedstawił dowodów na popełnienie przestępstwa w związku z postępowaniem.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie skazanego na postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z 1971 roku. Skazany zarzucał niesprawiedliwość orzeczeń i fałszywe zeznania świadków, jednak nie wskazał konkretnych podstaw wznowienia z art. 540 k.p.k. Sąd uznał, że instytucja unieważnienia wyroku nie ma zastosowania, a przedstawione argumenty nie spełniają przesłanek wznowienia, zwłaszcza wobec braku prawomocnego wyroku stwierdzającego przestępstwo i przedawnienia.
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał zażalenie skazanego J. J. na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2024 r. (sygn. akt I KO 6/24), którym odmówiono przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania. Postępowanie pierwotnie zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1971 r. (sygn. akt Rw. 593/71), który zmieniał wyrok Sądu Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 1971 r. (sygn. akt So-75/71). Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie wskazuje, że skazany nie wskazał w swoim wniosku żadnych podstaw wznowieniowych wynikających z przepisów art. 540, 540a lub 540b k.p.k. W zażaleniu również nie przedstawiono okoliczności uzasadniających wznowienie, a jedynie ogólne stwierdzenie o niesprawiedliwości orzeczeń. Skazany uzupełnił argumentację, podając, że jego żona i córka złożyły fałszywe zeznania, które były jedynymi dowodami. Sąd podkreślił, że instytucja unieważnienia wyroku jest ograniczona do specyficznych przypadków określonych w ustawie o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, a sprawa wnioskodawcy do nich nie należy. Nie ma możliwości unieważniania wyroków na gruncie przepisów k.p.k. W przypadku wznowienia postępowania, przesłanka popełnienia przestępstwa w związku z postępowaniem (art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.) wymaga stwierdzenia tego faktu prawomocnym wyrokiem (art. 541 § 1 k.p.k.), co po ponad 50 latach jest niemożliwe ze względu na przedawnienie. Skazany nie przedstawił też nowych dowodów. Sąd zasugerował, że jeśli skazany uważa, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, powinien rozważyć złożenie wniosku o kasację do Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskich, zgodnie z art. 521 k.p.k.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o wznowienie postępowania musi wskazywać konkretne przesłanki określone w art. 540 i nast. k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skazany nie wykazał żadnych podstaw wznowieniowych z art. 540 k.p.k. Twierdzenia o niesprawiedliwości i fałszywych zeznaniach, bez dowodu prawomocnego wyroku stwierdzającego przestępstwo lub innych przesłanek, nie są wystarczające.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy (wobec skazanego)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. J. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 545 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 540
Kodeks postępowania karnego
wymaga wskazania konkretnych przesłanek wznowienia
k.p.k. art. 540 a
Kodeks postępowania karnego
wymaga wskazania konkretnych przesłanek wznowienia
k.p.k. art. 540 b
Kodeks postępowania karnego
wymaga wskazania konkretnych przesłanek wznowienia
k.p.k. art. 541 § § 1
Kodeks postępowania karnego
wymaga prawomocnego wyroku stwierdzającego przestępstwo jako przesłanki wznowienia
Pomocnicze
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
jedyna podstawa prawna do unieważnienia wyroku w specyficznych przypadkach
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania karnego
dotyczy sytuacji, gdy brak jest podstaw do wniesienia aktu oskarżenia lub wniosku o wszczęcie postępowania
k.p.k. art. 521
Kodeks postępowania karnego
podstawa do złożenia wniosku o kasację do Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskich
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wskazania konkretnych przesłanek wznowienia postępowania z art. 540 k.p.k. Niemożność stwierdzenia popełnienia przestępstwa prawomocnym wyrokiem po ponad 50 latach z powodu przedawnienia. Niespełnienie przesłanek do unieważnienia wyroku na gruncie k.p.k.
Odrzucone argumenty
Orzeczenia są niesprawiedliwe. Żona i córka złożyły fałszywe zeznania, które były jedynymi dowodami.
Godne uwagi sformułowania
instytucja unieważnienia wyroku znana jest obecnie polskiemu procesowi karnemu jedynie na gruncie ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych... nie ma możliwości unieważniania wyroków w oparciu o przepisy k.p.k. prawomocnie zakończone postępowanie można wznowić, wyłącznie wówczas, gdy zaistnieje jedna z przesłanek ściśle opisanych w art. 540 oraz art. 540 a i b k.p.k. okoliczność, że w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, lecz okoliczność ta – w tym wypadku fakt złożenia fałszywych zeznań, musi być stwierdzony prawomocnym wyrokiem (art. 541§1 k.p.k.), obecnie, po ponad 50 latach, wydanie takiego wyroku, choćby ze względu na przedawnienie karalności opisanych przez wnioskodawcę czynów, nie jest możliwe. jest to bardziej materia postępowania kasacyjnego niż wznowieniowego.
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący
Jerzy Grubba
sprawozdawca
Jarosław Matras
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania karnego, ograniczenia instytucji unieważnienia wyroku, znaczenie przedawnienia w kontekście wznowienia postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i historycznego kontekstu sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak trudno jest wznowić postępowanie po wielu latach, nawet przy poważnych zarzutach, podkreślając znaczenie formalnych przesłanek procesowych i przedawnienia.
“Czy można wznowić proces karny po 50 latach? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN I KZ 18/24 POSTANOWIENIE Dnia 27 maja 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Jarosław Matras w sprawie J. J. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 maja 2024r. zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2024r. (I KO 6/24) o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1971r. (Rw. 593/71) zmieniającym wyrok Sądu Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 1971r. (So-75/71), na podstawie art. 545§3 k.p.k. p o s t a n o w i ł: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Zażalenie skazanego nie mogło zostać uwzględnione. W dniu 20 marca 2024r. postanowieniem w sprawie I KO 6/24 Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania złożonego osobiście przez skazanego, wobec jego oczywistej bezzasadności. Powodem takiego rozstrzygnięcia, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, było to, że wnioskodawca nie wskazał w swym piśmie żadnych podstaw wznowieniowych wynikających z art. 540 k.p.k., czy art. 540 a lub b k.p.k. Wnioskodawca składając zażalenie na to postanowienie również nie wskazał żadnych okoliczności, które uzasadniałyby złożenie wniosku o wznowienie postępowania. W jego ocenie wydane przeciwko niemu orzeczenia są niesprawiedliwe, co w istocie uzasadniało złożenie rozpoznawanego wniosku. W piśmie z dnia 22 kwietnia 2024r. wnioskodawca uzupełnił swoją argumentację mającą uzasadniać „unieważnienie wyroku” i podał, że jego żona i córka złożyły w sprawie fałszywe zeznania, które były jedynymi dowodami w sprawie. Zażalenie nie jest zasadne, a skarżone rozstrzygniecie Sądu Najwyższego jest słuszne. Przede wszystkim wskazać trzeba tu na następujące okoliczności: - instytucja unieważnienia wyroku znana jest obecnie polskiemu procesowi karnemu jedynie na gruncie ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. z 1991r., nr 34, poz. 149 ze zm.), a sprawa wnioskodawcy nie należy do tej kategorii, - nie ma możliwości unieważniania wyroków w oparciu o przepisy k.p.k., - przyjmując, że wolą J. J. było złożenie wniosku o wznowienie postępowania, stwierdzić trzeba, że prawomocnie zakończone postępowanie można wznowić, wyłącznie wówczas, gdy zaistnieje jedna z przesłanek ściśle opisanych w art. 540 oraz art. 540 a i b k.p.k., - jedną z przesłanek wznowienia postępowania jest okoliczność, że w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, lecz okoliczność ta – w tym wypadku fakt złożenia fałszywych zeznań, musi być stwierdzony prawomocnym wyrokiem (art. 541§1 k.p.k.), obecnie, po ponad 50 latach, wydanie takiego wyroku, choćby ze względu na przedawnienie karalności opisanych przez wnioskodawcę czynów, nie jest możliwe. Wnioskodawca nie przedstawił też żadnych nowych dowodów na poparcie swych twierdzeń, które uzasadniałyby wznowienie postępowania pomimo zachodzenia przyczyny wymienionej w art. 17§1 pkt 6 k.p.k. W tej sytuacji nie można było uwzględnić zażalenia wnioskodawcy. Zauważyć można jedynie, że skoro J. J. w swych pismach przedstawił argumentację wskazującą na to, iż w jego ocenie, w trakcie prowadzenia postępowań karnych przeciwko niemu, doszło do rażącego naruszenia prawa, które miało istotny wpływ na treść zapadłych w sprawie wyroków, to jest to bardziej materia postępowania kasacyjnego niż wznowieniowego. Może on zatem zwrócić się z wnioskiem do podmiotów szczególnych wskazanych w art. 521 k.p.k., a więc do Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskich, o wywiedzenie w jego imieniu kasacji od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1971r. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. Przewodniczący: SSN (Tomasz Artymiuk) Sędziowie: SN (Jerzy Grubba) SN (Jarosław Matras) [PGW] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI