I KS 6/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił skargę obrońcy oskarżonej na wyrok Sądu Okręgowego, uznając, że nie było podstaw do kwestionowania decyzji o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
Obrońca E.M. złożył skargę kasacyjną na wyrok Sądu Okręgowego, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego umarzający postępowanie karne warunkowo i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. poprzez nieuzasadnione uchylenie wyroku, wskazując na potrzebę wyjaśnienia kwestii sprawności alkomatu i przesłuchania policjantów. Sąd Najwyższy oddalił skargę, uznając, że zarzuty nie były zasadne, a Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił, że konieczne jest wydanie wyroku skazującego, mimo zasady ne peius.
Sprawa dotyczyła skargi obrońcy E.M. na wyrok Sądu Okręgowego w S., który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w S. umarzający postępowanie karne warunkowo i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Rejonowy pierwotnie warunkowo umorzył postępowanie karne wobec E.M. za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, uznając winę i społeczną szkodliwość czynu za nieznaczne. Prokurator zaskarżył ten wyrok, podnosząc zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Sąd Okręgowy, uznając, że stopień winy i społecznej szkodliwości czynu jest znaczny, co wyklucza warunkowe umorzenie, uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, powołując się na zasadę ne peius (zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego w postępowaniu odwoławczym). Obrońca E.M. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. poprzez nieuzasadnione uchylenie wyroku, wskazując na potrzebę wyjaśnienia kwestii sprawności alkomatu i przesłuchania policjantów. Sąd Najwyższy oddalił skargę, stwierdzając, że zarzuty nie były zasadne. Podkreślono, że Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę w granicach podniesionych zarzutów, a podniesione przez obrońcę kwestie nie mogły stanowić podstawy zarzutu naruszenia art. 437 k.p.k. Ponadto, Sąd Najwyższy zaakceptował stanowisko Sądu Okręgowego co do konieczności wydania wyroku kasatoryjnego w sytuacji zaskarżenia wyroku warunkowo umarzającego postępowanie, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy nie naruszył art. 437 § 2 k.p.k. Skarga kasacyjna nie mogła być oparta na zarzucie zaniechania uzupełnienia materiału dowodowego przez sąd odwoławczy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że rozpoznaje skargę w granicach podniesionych zarzutów. Zarzut naruszenia art. 437 k.p.k. nie mógł być oparty na rzekomych zaniechaniach sądu odwoławczego w zakresie uzupełnienia materiału dowodowego, zwłaszcza gdy oskarżona i jej obrońca nie sygnalizowali takiej potrzeby w toku postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalić skargę
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (w zakresie kosztów)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. M. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| obrońca E. M. | inne | skarżący |
| prokurator | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 454 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zasada ne peius – zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy uznał, że zasada ta nie wyklucza wydania wyroku kasatoryjnego w sytuacji zaskarżenia wyroku warunkowo umarzającego.
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Uchylenie wyroku przez sąd odwoławczy. Sąd Najwyższy uznał, że zarzut naruszenia tego przepisu nie mógł być oparty na zaniechaniu uzupełnienia materiału dowodowego.
k.k. art. 66 § § 1
Kodeks karny
Przesłanki warunkowego umorzenia postępowania karnego. Sąd Najwyższy odniósł się do tego przepisu w kontekście oceny społecznej szkodliwości czynu.
Pomocnicze
k.p.k. art. 539e § § 1
Kodeks postępowania karnego
Tryb posiedzenia Sądu Najwyższego.
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
Zakres rozpoznania apelacji. Sąd Najwyższy podkreślił, że rozpoznaje skargę w granicach podniesionych zarzutów.
k.p.k. art. 539f
Kodeks postępowania karnego
Rozpoznanie skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy odniósł się do zakresu rozpoznania skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę w granicach podniesionych zarzutów. Zarzut naruszenia art. 437 k.p.k. nie mógł być oparty na zaniechaniu uzupełnienia materiału dowodowego przez sąd odwoławczy. Sąd odwoławczy prawidłowo ocenił, że konieczne jest wydanie wyroku skazującego, mimo zasady ne peius, w sytuacji zaskarżenia wyroku warunkowo umarzającego.
Odrzucone argumenty
Sąd Okręgowy naruszył art. 437 § 2 k.p.k. poprzez nieuzasadnione i przedwczesne uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji. Sąd odwoławczy nie rozpoznał w sposób rzetelny i całościowy środka odwoławczego i nie wyjaśnił okoliczności podnoszonych w apelacji prokuratora, które wymagały przeprowadzenia dowodów (sprawność alkomatu, przesłuchanie policjantów).
Godne uwagi sformułowania
zasada ne peius nie mógł wydać wyroku skazującego stopień winy i społecznej szkodliwości czynu oskarżonej należy ocenić jako znaczne, co wyklucza (wobec niej) warunkowe umorzenie postępowania Sąd Najwyższy rozpoznaje ją tylko w granicach podniesionych zarzutów nie mogą być podstawą postawienia w skardze zarzutu naruszenia art. 437 k.p.k. te (rzekome) zaniechania Sądu odwoławczego w zakresie uzupełnienia materiału dowodowego sprawy
Skład orzekający
Małgorzata Gierszon
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady ne peius w kontekście wyroków warunkowo umarzających postępowanie karne oraz zakres rozpoznania skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zaskarżenia wyroku warunkowo umarzającego przez prokuratora i skargi obrońcy na wyrok sądu odwoławczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie dotyczy ważnych kwestii procesowych w prawie karnym, takich jak zasada ne peius i zakres rozpoznania skargi kasacyjnej, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Czy można skazać po warunkowym umorzeniu? Kluczowa interpretacja zasady ne peius.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt I KS 6/21 POSTANOWIENIE Dnia 14 czerwca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 14 czerwca 2021 r., skargi obrońcy oskarżonej E. M., na wyrok Sądu Okręgowego w S., z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II Ka (…), p o s t a n o w i ł 1) oddalić skargę; 2) obciążyć oskarżoną E.M. kosztami postępowania skargowego w zakresie uiszczonej przez nią opłaty od skargi. UZASADNIENIE E. M. została oskarżona o to, że w dniu 12 lipca 2020 r. ok. godz. 00.30 w miejscowości P., gm. F. na drodze publicznej w ruchu lądowym kierowała pojazdem mechanicznym marki M. o nr rej. (…) znajdując się w stanie nietrzeźwości tj. 0,52 mg/dm3, 0,48 mg/dm3, 0,29 mg/dm3, 0,22 mg/dm3 zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu. Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2020 r., w sprawie II K (…) , Sąd Rejonowy w S. ustalając, że oskarżona dopuściła się popełnienia zarzuconego czynu i uznając, że wina oraz społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, postępowanie karne wobec niej warunkowo umorzył na okres próby wynoszący 2 lata oraz orzekł wobec niej zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres roku i świadczenie pieniężne. Wyrok Sądu I instancji został zaskarżony tylko przez prokuratora - w całości - na niekorzyść oskarżonej. Podniósł on zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na treść wyroku, a polegający na przyjęciu, że wina i społeczna szkodliwość czynu popełnionego przez E.M. nie są znaczne, co przesądziło o warunkowym umorzeniu wobec niej postępowania karnego. Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 25 lutego 2021 r., w sprawie II Ka (…) , uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. W ocenie Sądu II instancji w sprawie zachodziły przesłanki do wydania wyroku skazującego, jednak z uwagi na zasadę ne peius wyrażoną w art. 454 § 1 kpk nie mógł wydać wyroku skazującego. Skargę na wyrok tego Sądu wniósł obrońca oskarżonej E.M., który zaskarżył go w całości i zarzucił mu naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. poprzez nieuzasadnione i przedwczesne uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji, podczas gdy Sąd odwoławczy nie rozpoznał w sposób rzetelny i całościowy środka odwoławczego i nie wyjaśnił okoliczności podnoszonych w apelacji prokuratora które wymagały przeprowadzenia dowodów albowiem: 1. wyjaśnienia wymaga kwestia sprawności alkomatu i rzeczywistego stężenia alkoholu w organizmie oskarżonej podczas pierwszego badania jak i ogólnie całego zachowania oskarżonej w czasie zarzucanego jej czynu gdyż w toku postępowania nie przedstawiono świadectwa wzorcowania alkomatu Alco - Sensor, którego użyto do pomiaru na zawartość alkoholu w organizmie oskarżonej w czasie pierwszych czynności kontrolnych (bowiem na gruncie niniejszej sprawy użyto 2 alkomatów, a przedstawiono świadectwo wzorcowania tylko jednego); 2. nie przesłuchano na rozprawie przed sądem w charakterze świadka policjanta K.G. i M.L., którzy brali udział w czynnościach kontrolnych w tym badania na zawartość alkoholu, w szczególności że K. G. zeznał że: „Co do zachowania samej kierującej (...) jej zachowanie nie wskazywało na stan nietrzeźwości. Kobieta wypowiadała się logicznie i spójnie, poruszała się stanowczo i miała skoordynowane ruchy" a zatem w konsekwencji Sąd ad quem zbyt pochopnie i przedwcześnie uchylił zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji mając na uwadze zarzuty podniesione w apelacji prokuratora. W związku z tymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę prokurator wniósł o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Z treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego wprost wynika, że Sąd ten uznał, że „w sprawie zaszła konieczność wydania wyroku skazującego”, albowiem „stopień winy i społecznej szkodliwości czynu oskarżonej należy ocenić jako znaczne, co wyklucza (wobec niej) warunkowe umorzenie postępowania”. Przy czym Sąd wskazał na te okoliczności, które taką ocenę stopnia społecznej szkodliwości tego czynu – w jego przekonaniu – kreowały. Tymczasem rozpoznawana skarga dopatruje się uchybienia ze strony Sądu odwoławczego przepisowi art. 437 § 2 k.p.k. tylko wyłącznie w zaniechaniu wyjaśnienia kwestii sprawności alkomatu i rzeczywistego stężenia alkoholu w organizmie oskarżonej podczas pierwszego badania oraz przesłuchania policjantów, którzy to badanie przeprowadzali. Tymczasem niezależnie od tego, że oskarżona przyznała się do popełnienia zarzucanego jej czynu i nie kwestionowała prawidłowości jej przebadania przez policjantów alkomatem (k.80), twierdząc, iż „wypiła tylko dwa piwa”, to zauważyć należy, iż Sąd nie odnosił się do kwestii sprawności alkomatu, czy zeznań wymienionych w skardze świadków, gdyż wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne został zaskarżony jedynie przez prokuratora i to tylko w zakresie ustaleń dotyczących społecznej szkodliwości czynu. Przesłanką rozstrzygnięcia o warunkowym umorzeniu postępowania przez Sąd I instancji, które samo w sobie nie oznacza skazania, było natomiast - zgodnie z art. 66 § 1 k.k. - przyjęcie, że okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości. Przy tym z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wprost wynikało, że dowody w postaci wyników stanu nietrzeźwości analizatorem wydechu nie były kwestionowane przez strony oraz, że ich wiarygodność została wzmocniona przez świadectwa wzorcowania. Podstawą do dokonania ustaleń faktycznych w sprawie były również wspomniane wyjaśnienia oskarżonej, która przyznała się do popełnienia zarzucanego jej czynu (k. 80v.). Obrońca także i w toku rozprawy apelacyjnej nie sygnalizował potrzeby dokonania tych czynności procesowych, które wyszczególnił w zarzucie skargi i tenże zarzut uzasadniał tylko zaniechaniem dokonania tych czynności. To już samoistnie wystarczyło do oddalenia tej skargi, skoro Sąd Najwyższy rozpoznaje ją tylko w granicach podniesionych zarzutów (art. 539f k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k.), a podstawą postawienia w skardze zarzutu naruszenia art. 437 k.p.k. nie mogą być te (rzekome) zaniechania Sądu odwoławczego w zakresie uzupełnienia materiału dowodowego sprawy. Tym bardziej we wspomnianym układzie procesowym determinowanym i kierunkiem oraz zakresem rozpoznawanej apelacji , ale i postawą samej oskarżonej i jej obrońcy, przyjętą w toku postępowania przed Sądem – tak I jak i II - instancji. Abstrahując od tego, że kwestia ta nie była przedmiotem zarzutu skargi - zaakceptować przy należy stanowisko Sądu II instancji, który pomimo brzmienia art. 454 § 1 k.p.k., w którym konieczność wydania wyroku kasatoryjnego ograniczono do sytuacji, w której sąd rozpoznaje apelację od wyroku uniewinniającego lub umarzającego, przyjął, że wydanie takiego wyroku jest konieczne także wówczas, gdy zaskarżony został wyrok warunkowo umarzający postepowanie. Skazanie w postępowaniu przed sądem II instancji oskarżonego, wobec którego sąd I instancji warunkowo umorzył postępowanie doprowadziłoby do utraty przez oskarżonego prawa do postępowania dwuinstancyjnego. Takie stanowisko znajduje akceptację w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2021 r. , I KS 1/21 , Lex nr 3168923; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2020 r. , V KS 2/20 , Lex nr 3122734). Maj ąc powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI