I KS 47/24

Sąd Najwyższy2025-03-05
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
nienależyta obsada sąduKrajowa Rada Sądownictwabezstronność sędziegoprawo karne procesoweSąd Najwyższyuchwała SNart. 439 k.p.k.

Sąd Najwyższy oddalił skargę obrońcy oskarżonego na wyrok Sądu Okręgowego, uznając zarzut nienależytej obsady sądu odwoławczego za niezasadny z powodu braku konkretnych okoliczności wskazujących na wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę obrońcy oskarżonego P. K. na wyrok Sądu Okręgowego w Legnicy, który uchylił wyrok uniewinniający Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Obrońca zarzucił nienależytą obsadę sądu odwoławczego z powodu sposobu powołania sędziego. Sąd Najwyższy oddalił skargę, stwierdzając, że wadliwość procedury nominacyjnej nie powoduje automatycznie nienależytej obsady, a brak konkretnych dowodów na brak bezstronności sędziego uniemożliwia uwzględnienie zarzutu.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał skargę obrońcy oskarżonego P. K. na wyrok Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 17 września 2024 r. (sygn. akt IV Ka 484/24). Sąd Okręgowy, uwzględniając apelację oskarżyciela publicznego, uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Złotoryi z dnia 18 czerwca 2024 r. (sygn. akt II K 259/23), którym P. K. został uniewinniony od zarzucanego mu przestępstwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 109 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s., i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Obrońca oskarżonego wniósł skargę, zarzucając sądowi odwoławczemu naruszenie art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. poprzez rozpoznanie sprawy przez sędziego, który nie powinien orzekać z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do należytej obsady sądu. Sąd Najwyższy uznał skargę za niezasadną. Wskazał, że uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w przypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k. lub 454 k.p.k., albo gdy konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Odnosząc się do zarzutu nienależytej obsady, Sąd Najwyższy przywołał uchwałę połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA-I-4110-1/20), zgodnie z którą nienależyta obsada sądu zachodzi również wtedy, gdy bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r., jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Sąd Najwyższy podkreślił jednak, że wadliwość procedury nominacyjnej nie powoduje automatycznie nienależytej obsady, a strony lub sąd muszą wykazać konkretne okoliczności wskazujące na wątpliwości co do bezstronności sędziego. W niniejszej sprawie obrońca nie podał żadnych takich okoliczności dotyczących sędziego SSO X.Y., a Sąd Najwyższy nie posiadał takiej wiedzy z urzędu. Wobec braku podstaw do uwzględnienia zarzutu, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko wtedy, gdy ujawnione zostaną okoliczności wskazujące na wątpliwości co do bezstronności sędziego, które wymagają szczegółowego zbadania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na własną uchwałę, stwierdził, że wadliwość procedury nominacyjnej sama w sobie nie przesądza o nienależytej obsadzie sądu. Konieczne jest wykazanie konkretnych okoliczności podważających bezstronność sędziego, które sąd jest zobowiązany zbadać.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić skargę

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy

Strony

NazwaTypRola
P. K.osoba_fizycznaoskarżony
obrońca oskarżonegoinneskarżący
oskarżyciel publicznyorgan_państwowystrona
Sąd Okręgowy w Legnicyinstytucjasąd odwoławczy
Sąd Rejonowy w Złotoryiinstytucjasąd pierwszej instancji

Przepisy (8)

Główne

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2)

Kodeks postępowania karnego

Nienależyta obsada sądu zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r., jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 1)

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia, w tym nienależytej obsady sądu.

k.p.k. art. 454 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Zakaz reformationis in peius dla sądu odwoławczego w zakresie skazania oskarżonego uniewinnionego w pierwszej instancji.

k.p.k. art. 437 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Określa przesłanki uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

k.k. art. 18 § § 3

Kodeks karny

Dotyczy pomocnictwa w popełnieniu przestępstwa.

k.k.s. art. 109 § § 1

Kodeks karny skarbowy

Dotyczy odpowiedzialności karnej skarbowej.

k.k.s. art. 9 § § 3

Kodeks karny skarbowy

Dotyczy odpowiedzialności karnej skarbowej.

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz.U. z 2018, poz. 3), dotycząca procedury powoływania sędziów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak konkretnych okoliczności wskazujących na brak bezstronności sędziego SSO X.Y.

Odrzucone argumenty

Nienależyta obsada Sądu Okręgowego w Legnicy z powodu sposobu powołania sędziego.

Godne uwagi sformułowania

Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Skład orzekający

Małgorzata Gierszon

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nienależytej obsady sądu w kontekście wadliwej procedury nominacyjnej sędziów powołanych po zmianach w KRS, z naciskiem na konieczność wykazania konkretnych okoliczności podważających bezstronność."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których podnoszony jest zarzut nienależytej obsady sądu z powodu sposobu powołania sędziego przez KRS ukształtowaną na podstawie ustawy z 2017 r. Wymaga wykazania konkretnych dowodów na brak bezstronności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego i wciąż aktualnego zagadnienia praworządności i niezależności sądownictwa w Polsce, związanego z reformami KRS i powoływaniem sędziów. Jest to temat budzący duże zainteresowanie prawników i opinii publicznej.

Czy sędzia powołany po reformie KRS zawsze orzeka w sposób wadliwy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I KS 47/24
POSTANOWIENIE
Dnia 5 marca 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 marca 2025 r.,
wa posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k.
‎
w sprawie
P. K.
oskarżonego z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 109 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s.
‎
z powodu skargi obrońcy oskarżonego
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy
z dnia 17 września 2024 r., IV Ka 484/24
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Złotoryi
z dnia 18 czerwca 2024 r., II K 259/23,
p o s t a n o w i ł
oddalić skargę
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Legnicy
wyrokiem z dnia 17 września 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV Ka 484/24, uwzględnił apelację oskarżyciela publicznego od wyroku Sądu Rejonowego w Złotoryi z dnia 18 czerwca 2024 r., sygn. akt II K 259/23, w którym P. K. został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa
z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 109 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s.
i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Skargę na wyrok sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego, który zarzucił mu:
-
naruszenie art. 439 § 1 pkt 1) i 2) k.p.k. poprzez rozpoznanie sprawy przez Sędziego Sądu Okręgowego X.Y., który nie powinien orzekać w niniejszej sprawie z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do należytej obsady sądu odwoławczego.
Z uwagi na ten zarzutu obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Legnicy, jako sądowi odwoławczemu, do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Zgodnie zaś z art. 437 § 2 k.p.k., kt
ó
rego naruszenie zarzuca skarżący, uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k. lub 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Zgodnie zaś z art. 454 § 1 k.p.k. Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, kt
ó
ry został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do kt
ó
rego w pierwszej instancji umorzono postępowanie.
Wskazując w uzasadnieniu skargi na uchybienie w postaci nienależytej obsady Sądu Okręgowego Legnicy obrońca stwierdził, że orzekający w sprawie SSO X.Y. został powołany na urząd sędziego w procedurze, w której brała udział Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018, poz. 3). Oprócz charakteru samej sprawy, która dotyczyć ma walki z branżą automatów do gier, która – zdaniem obrońcy – stanowi temat ważny dla władzy politycznej, obrońca nie podał żadnych okoliczności dotyczących SSO X.Y., które mogłyby rzutować na ocenę bezstronności tego sędziego, m.in. wskazywałyby na jego silne związki z władzą wykonawczą.
Tymczasem zgodnie z powołaną przez obrońcę uchwałą połączonych trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA-I-4110-1/20, „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.”
W odniesieniu do sędziów sądów powszechnych wadliwość procedury nominacyjnej nie powoduje zatem wprawdzie automatycznie, że sąd z udziałem sędziego powołanego w takiej procedurze jest sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jeżeli jednak ujawnione zostaną przez strony albo staną się Sądowi Najwyższemu znane z urzędu okoliczności wskazujące na wątpliwości co do bezstronności sędziego, rozwiać je może albo potwierdzić szczegółowe ich badanie, do którego Sąd Najwyższy jest uprawniony i zarazem zobowiązany.
Wobec braku powołania przez skarżącego tego rodzaju okoliczności dotyczących SSO X.Y. oraz braku wiedzy o nich Sądu Najwyższego z urzędu, należało ten zarzut uznać za niezasadny.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[J.J.]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI