I KS 47/23

Sąd Najwyższy2024-02-14
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
pomoc prawna z urzęduwynagrodzenie adwokatawynagrodzenie radcy prawnegoSąd Najwyższykontrola konstytucyjnakoszty postępowaniaprawo karne

Sąd Najwyższy zasądził od Skarbu Państwa wynagrodzenie dla obrońców z urzędu w kwocie po 720 zł, stosując przepisy rozporządzenia o opłatach za czynności adwokackie z 2015 r. zamiast przepisów z 2016 r., uznanych za niekonstytucyjne.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońców z urzędu o zasądzenie wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skarg na wyrok Sądu Okręgowego. Choć przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2016 r. przewidywały niższą kwotę, Sąd Najwyższy, podzielając stanowisko o niekonstytucyjności tych przepisów, zasądził wyższe wynagrodzenie (720 zł) na podstawie rozporządzenia z 2015 r.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońców z urzędu, adwokata A. S. i radcy prawnego E. T., o zasądzenie wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skarg na wyrok Sądu Okręgowego w Opolu. Skargi te zostały wcześniej oddalone przez Sąd Najwyższy. Sąd zauważył, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, wynagrodzenie powinno wynosić 442,80 zł. Jednakże, Sąd Najwyższy podzielił stanowisko wyrażone w innym orzeczeniu (I KZP 5/23) o konieczności przeprowadzenia rozproszonej kontroli konstytucyjnej wspomnianego rozporządzenia. W związku z akceptacją poglądu o niekonstytucyjności przepisów z 2016 r., Sąd Najwyższy oparł się na przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, zasądzając od Skarbu Państwa na rzecz obrońców kwoty po 720 zł (w tym 23% VAT).

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy zasądził wynagrodzenie na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, uznając przepisy z 2016 r. za niekonstytucyjne.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podzielił stanowisko o konieczności kontroli konstytucyjności rozporządzenia z 2016 r. i, akceptując pogląd o jego niekonstytucyjności, oparł się na przepisach rozporządzenia z 2015 r., co pozwoliło na zasądzenie wyższej kwoty wynagrodzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zasądzenie wynagrodzenia

Strona wygrywająca

adwokat A. S. i radca prawny E. T.

Strony

NazwaTypRola
P. P.osoba_fizycznaoskarżony
A. P.osoba_fizycznaoskarżony
A. S.osoba_fizycznaobrońca z urzędu (adwokat)
E. T.osoba_fizycznaobrońca z urzędu (radca prawny)
Skarb Państwaorgan_państwowypodmiot zobowiązany do zapłaty

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 626 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Prawo o adwokaturze art. 29 § ust. 1

Ustawa Prawo o adwokaturze

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 11 ust. 4 pkt 3

Podstawa zasądzenia wynagrodzenia w kwocie 720 zł.

Pomocnicze

k.p.k. art. 539a § § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu § § 4 ust. 3 i § 17 ust. 4 pkt 3

Przepisy uznane za niekonstytucyjne, stosowane pomocniczo w celu wskazania niższej kwoty.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niekonstytucyjność przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2016 r. dotyczących kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zastosowanie przepisów rozporządzenia z 2015 r. w celu ustalenia wyższego wynagrodzenia dla obrońców z urzędu.

Godne uwagi sformułowania

przeprowadzenie rozproszonej kontroli konstytucyjnej rozporządzenia konkluzji o niekonstytucyjności określonej jednostki redakcyjnej tego rozporządzenia lub też jego całości pominięcie przy orzekaniu tych niekonstytucyjnych regulacji

Skład orzekający

Andrzej Stępka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wynagrodzenia dla obrońców z urzędu w sprawach karnych w sytuacji wątpliwości co do konstytucyjności przepisów wykonawczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy sąd decyduje się na rozproszoną kontrolę konstytucyjności przepisów wykonawczych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy mogą podważać przepisy wykonawcze, jeśli uznają je za niezgodne z konstytucją, co ma bezpośrednie przełożenie na wynagrodzenia prawników.

Sąd Najwyższy: Niekonstytucyjne przepisy nie mogą obniżać wynagrodzenia adwokata z urzędu!

Dane finansowe

wynagrodzenie obrońcy z urzędu: 720 PLN

wynagrodzenie obrońcy z urzędu: 720 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I KS 47/23
POSTANOWIENIE
Dnia 14 lutego 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Stępka
po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2024 r. na posiedzeniu bez udziału stron,
w sprawie P. P. i A. P. o
skarżonych z art. 207 § 1 k.k.,
wniosku obrońców z urzędu o zasądzenie wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi na wyrok Sądu odwoławczego,
na podstawie art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r., Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2022 r., poz. 1184 t.j.),
p o s t a n o w i ł
zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz:
- adwokat A. S., Kancelaria Adwokacka w O.;
- radcy prawnego E. T., Kancelaria Radcy Prawnego w G. –
kwoty po 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) w tym 23 % VAT, za sporządzenie i wniesienie w imieniu oskarżonych skarg na wyrok Sądu odwoławczego – Sądu Okręgowego w Opolu.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Opolu wyrokiem z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt VII Ka 626/23, po rozpoznaniu apelacji wywiedzionych przez prokuratora na niekorzyść oskarżonych oraz obrońcę P. P., uchylił częściowo zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Od tego wyroku na podstawie art. 539a § 1 i 2 k.p.k. skargi wnieśli obrońcy z urzędu - oskarżonego P. P.
–
adw.
A. S., zaś co do A. P. – radca prawny E. T.
Postanowieniem z dnia 12 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy oddalił obie skargi i zwolnił oskarżonych
od kosztów postępowania skargowego. Orzeczenie to nie zawierało rozstrzygnięcia o wynagrodzeniu obrońców, zaś w obu skargach zawarto stosowne wnioski
o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, wraz z oświadczeniem, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części. W tej sytuacji należało na podstawie art. 626
§
2 k.p.k. wydać uzupełniające postanowienie i zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz obrońców stosowne wynagrodzenie w kwotach po 720 zł zawierających 23 % VAT, za sporządzenie i wniesienie w imieniu oskarżonych skarg na wyrok Sądu odwoławczego.
W tym miejscu trzeba zauważyć, że formalnie, podstawą ustalenia wysokości tego wynagrodzenia winny być przepisy
§ 4 ust. 3 i § 17 ust. 4 pkt 3
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. A zatem byłaby to kwota 442, 80 zł (360 zł plus 23 % VAT).
Rozpoznając niniejsze wnioski obrońców Sąd Najwyższy w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 13 grudnia 2023 r., I KZP 5/23, w którym stwierdzono, że w wypadku złożenia przez obrońcę lub pełnomocnika będącego adwokatem udzielającym nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, wniosku o zasądzenie od Skarbu Państwa w postępowaniu karnym kosztów takiej nieopłaconej pomocy, rzeczą sądu powinno być przeprowadzenie rozproszonej kontroli konstytucyjnej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, w oparciu o wzorce konstytucyjne w sposób jednoznaczny zarysowane m.in. w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., SK 66/19. Jeżeli taka kontrola doprowadzi do konkluzji o niekonstytucyjności określonej jednostki redakcyjnej tego rozporządzenia lub też jego całości, za oczywiste uznać należy pominięcie przy orzekaniu tych niekonstytucyjnych regulacji, a oparcie się na przepisach rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.)  regulującego opłaty za czynności adwokackie realizowane z wyboru.
W realiach procesowych niniejszej sprawy nie ma potrzeby dokonywania w tym miejscu szczegółowych rozważań odnośnie do niekonstytucyjności wskazanych wcześniej przepisów
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Sąd Najwyższy akceptuje pogląd o niekonstytucyjności tych przepisów. W tej sytuacji, zamiast przepisów tego
rozporządzenia podstawę zasądzenia wynagrodzenia obrońców z urzędu w przedmiotowej sprawie stanowi § 11 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (kwota 720 zł).
[J.J.]
‎
[ał]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI