I KS 38/25

SN
I KS 38/25
POSTANOWIENIE
Dnia 5 lutego 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski
na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 4 lutego 2026 r.,
skargi wniesionej przez obrońcę oskarżonej
A.W.
,
na wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z 29 lipca 2025 r. sygn. akt IV Ka 539/25
uchylający wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu
z 19 listopada 2024 r. sygn. akt XII K 487/21 i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1) oddalić skargę;
2) obciążyć oskarżoną kosztami sądowymi postępowania skargowego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z 29 lipca 2025 r. sygn. akt IV Ka 539/25 uchylił wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu
‎
z 19 listopada 2024 r. sygn. akt XII K 487/21, którym oskarżona
A.W.
została uniewinnione od zarzutu popełnienia czynu z art. 284 § 1 k.k. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
W pisemnych motywach wyroku sąd odwoławczy wskazał, iż już zgromadzony materiał dowodowy pozwala na przypisanie oskarżonej czynu z art. 284 § 1 k.k., opisanych w art. 191 § 1 k.k. i art. 216 § 1 k.k., na co pozwala prawidłowa ocena dowodów, prowadząca do zgoła innych ustaleń niż te poczynione przez Sąd Rejonowy, a odnoszących się do możliwości przyjęcia winy i sprawstwa oskarżonej w zakresie zarzucanego jej czynu z art. 284 § 1 k.k., i to również w kontekście tego, iż działała ona nie na rzecz własnego majątku, ale jako pracownik i pełnomocnik spółki „A.”.
W konsekwencji zawarł końcowe wskazanie, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy sąd
meriti
winien dokonać dokładnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem ponownie odebranych wyjaśnień oskarżonej, zeznań świadków również pod kątem wyrażonych wcześniej wątpliwości i zastrzeżeń, co po dokonaniu prawnej oceny zachowania oskarżonej przez pryzmat znamion czynu zabronionego z art. 284 § 1 k.k., winno znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w wydanym przez ten sąd - po tak przeprowadzonym postępowaniu – wyroku.
Od powyższego wyroku skargę złożył obrońca oskarżonych, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu, pomimo braku ku temu przesłanek, tj. na wydaniu przez sąd odwoławczy orzeczenia kasatoryjnego w sytuacji, gdy uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na regułę „
ne peius
”, było niezasadne, albowiem sąd II instancji zaniechał usunięcia stwierdzonych uchybień, w tym przeprowadzenia postępowania dowodowego w wymaganej części i dokonania oceny zebranego materiału, a w konsekwencji ustalenia zrealizowania przez A.W. znamion zarzucanego jej czynu zabronionego.
W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości
‎
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna, stąd w myśl art. 539e § 2 in
princ.
k.p.k., podlegała oddaleniu. Nie można zgodzić się z autorem środka zaskarżenia, że wydanie orzeczenia kasatoryjnego przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu nastąpiło
‎
z obrazą przepisów regulujących postępowanie drugoinstancyjne. Przepis art. 437
‎
§ 2 k.p.k. kataloguje przyczyny uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W sytuacji, gdy żadna z nich w danej sprawie nie zachodzi, obliguje sąd odwoławczy do zmiany kontrolowanego orzeczenia w obliczu stwierdzenia uchybienia. W sprawie niniejszej, jak wynika z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku, taka korekta nie była możliwa w postępowaniu drugoinstancyjnym. Wykluczało ją wystąpienie podstawy określonej w art. 454
‎
§ 1 k.p.k., zapobiegającej skazaniu oskarżonego po raz pierwszy w instancji odwoławczej. Zakaz ten ma charakter bezwzględny, tzn. nie dopuszcza orzekania na niekorzyść oskarżonego, niezależnie od tego, czy miałoby się opierać na nowych dowodach i odmiennych ustaleniach faktycznych, czy też na dotychczasowym stanie dowodowym i dokonanej rekonstrukcji zdarzenia. Jest to instytucja o charakterze gwarancyjnym, zapewniająca pełną realizację prawa do obrony w dwuinstancyjnym postępowaniu (
zob. postanowienie SN z 1 października 2025 r. sygn. V KS 20/25
).
Patrząc z powyższej perspektywy na rozstrzygnięcie kasatoryjne sądu odwoławczego, stwierdzić trzeba, że Sąd Okręgowy spełnił ciążące na nim obowiązki, a lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie daje podstaw do twierdzenia, że przeprowadzona kontrola instancyjna była nierzetelna. Sąd
ad quem
przedstawił aspekty kompleksowej i analitycznej oceny materiału dowodowego, które czyniły jego ogląd w skrajnie odmiennym świetle, którego aspekt prawny stworzył wystarczająco wysokie prawdopodobieństwo dla wyprowadzenia odmiennego twierdzenia w zakresie sprawstwa oskarżonej, pod warunkiem dokonania wszechstronnej, zgodnej z zasadami logiki doświadczenia życiowego oceny dowodów, w sposób zgodny z art. 7 k.p.k., że materializowała się w tych realiach podstawa uchylenia orzeczenia, o której mowa w art. 454 § 1 k.p.k.
Niezależnie od powyższego zwrócić należy uwagę także i na tę okoliczność, iż naturalną konsekwencją uchylenia wyroku uniewinniającego w oparciu o regułę
ne peius
z art. 454 § 1 k.p.k. jest konieczność rozważenia zasadności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, co zawsze dyktowane jest realiami konkretnej sprawy, ocenianymi pod tym kontem przez sąd
meriti
. Ocena słuszności tego stanowiska pozostaje już poza zakresem kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy w ramach niniejszego postępowania
zob. np. uchwała siedmiu sędziów SN z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt I KZP 13/17
). Natomiast takie zapatrywanie sądu odwoławczego obligowało ten organ do uchylenia zaskarżonego apelacją wyroku, skoro nie wchodziło w grę wydanie wyroku skazującego w instancji odwoławczej (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k.). Zastosowanie tego przepisu było – wobec jednoznacznej wymowy wyników postępowania kontrolnego w ramach toku instancji - obowiązkiem sądu
ad quem
, ukierunkowanym na wspomnianą ochronę interesu procesowego oskarżonego. W tej sytuacji zatem Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku nie uchybił przepisowi art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k., w związku z czym wniesioną skargę należało oddalić (art. 539e § 2 k.p.k.). Jednocześnie Sąd Najwyższy - stosownie do treści art. 539f k.p.k. w zw. z art. 527 § 1 i 4 k.p.k. – orzekł w przedmiocie kosztów sądowych postępowania skargowego.
[WB]
[a.ł]
‎