I KO 82/25

Sąd Najwyższy2025-11-05
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniawyłączenie sędziegoSąd NajwyższyKodeks postępowania karnegopostanowienie incydentalne

Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania w sprawie wniosku o wyłączenie sędziego, uznając takie postanowienie za incydentalne i niepodlegające procedurze wznowieniowej.

Obrońca skazanego G.G. złożył wniosek o wznowienie postępowania z urzędu, argumentując, że postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2025 r. (sygn. akt I KK 356/22) w przedmiocie wyłączenia sędziego zostało wydane przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Sąd Najwyższy uznał jednak, że instytucja wznowienia postępowania, zgodnie z przepisami k.p.k., ma zastosowanie głównie do postępowań zakończonych prawomocnym orzeczeniem rozstrzygającym o odpowiedzialności karnej, a nie do kwestii incydentalnych, takich jak postanowienie o wyłączeniu sędziego.

Sąd Najwyższy rozpoznał sygnalizację obrońcy skazanego G.G. dotyczącą istnienia podstaw do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2025 r., sygn. akt I KK 356/22. Obrońca wnosił o wznowienie z urzędu postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego, wskazując, że wniosek ten rozpoznał sędzia wyłączony od orzekania z mocy ustawy. Sąd Najwyższy, powołując się na przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 540-540b k.p.k.) oraz utrwalone orzecznictwo, stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania. Podkreślono, że instytucja wznowienia ma zastosowanie głównie do postępowań zakończonych prawomocnym orzeczeniem rozstrzygającym o odpowiedzialności karnej, a nie do kwestii incydentalnych, takich jak postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego. Takie postanowienie, mimo swojej wagi dla strony, nie rozstrzyga o odpowiedzialności karnej i nie kończy definitywnie głównego nurtu postępowania karnego, dlatego nie podlega procedurze wznowieniowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego nie podlega wznowieniu postępowania z urzędu.

Uzasadnienie

Instytucja wznowienia postępowania ma zastosowanie głównie do postępowań zakończonych prawomocnym orzeczeniem rozstrzygającym o odpowiedzialności karnej, a nie do kwestii incydentalnych, takich jak postanowienie o wyłączeniu sędziego, które nie rozstrzyga o odpowiedzialności karnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy

Strony

NazwaTypRola
G.G.osoba_fizycznaskazany
SSN A.D.osoba_fizycznasędzia (wyłączony)
SSN A.R.osoba_fizycznasędzia (rozpoznający wniosek o wyłączenie)

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 542 § 3

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 9 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 40 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 540

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 540a

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 540b

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Instytucja wznowienia postępowania ma zastosowanie głównie do postępowań zakończonych prawomocnym orzeczeniem rozstrzygającym o odpowiedzialności karnej. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego jest orzeczeniem incydentalnym, a nie rozstrzygającym o odpowiedzialności karnej. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego nie kończy definitywnie głównego nurtu procesu karnego.

Odrzucone argumenty

Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, wydane przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy, powinno podlegać wznowieniu postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Złożona sygnalizacja nie mogła okazać się skuteczna. przedmiotem wznowienia postępowania, mogą być te prawomocne zakończone postępowania sądowe, w których rozstrzygnięto o odpowiedzialności karnej oskarżonego lub o przedmiocie procesu karnego, a nie o jakiejkolwiek kwestii incydentalnej orzeczenie w przedmiocie wyłączenia sędziego bezspornie nie należy do orzeczeń rozstrzygających o odpowiedzialności karnej.

Skład orzekający

Małgorzata Gierszon

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności wznowienia postępowania w sprawach karnych i charakteru orzeczeń incydentalnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z wznowieniem postępowania i wyłączeniem sędziego, co jest istotne dla prawników procesowych, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I KO 82/25
POSTANOWIENIE
Dnia 5 listopada 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon
w sprawie skazanego
G.G.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 listopada 2025 r.
sygnalizacji obrońcy skazanego istnienia podstaw do wznowienia z urzędu
postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2015 r., I KK 356/22, stwierdzającym brak przesłanek uzasadniających wyłączenie SSN A.D.
postanowieniem Sądu Najwyższego
z dnia 15 maja 2025 r., I KK 356/22
na podstawie art. 542 § 3 k.p.k.
postanowił
stwierdzić brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania.
UZASADNIENIE
Obrońca oskarżonego G.G. złożył na podstawie art. 9 § 2 w zw. z art. 542 § 3 oraz w zw. z art. 439 § 1 pkt 1 w zw. z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. wniosek o wznowienie z urzędu postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego, zakończonego postanowieniem z 15 maja 2025 r. (sygn. akt I KK 356/22) - z uwagi na fakt, że wniosek ten rozpoznał sędzia wyłączony od orzekania z mocy ustawy na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. Wniosek o wyłączenie SSN A.D. rozpoznał SSN A.R., kt
ó
rego dotyczyły te same okoliczności, kt
ó
re stanowiły podstawę wniosku o wyłączenie SSN A.D.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Złożona sygnalizacja nie mogła okazać się skuteczna
.
Zgodnie z art. 540-540b k.p.k. instytucja wznowienia postępowania ma zastosowanie głównie do postępowań zakończonych prawomocnym orzeczeniem rozstrzygającym o odpowiedzialności karnej. Z uwagi bowiem na treść przepisów art. 540 i 540a k.p.k., i wskazane w nich  podstawy wznowienia postępowania, można jedynie przyjąć,  że przedmiotem wznowienia postępowania, mogą być te prawomocne zakończone postępowania sądowe, w których rozstrzygnięto o odpowiedzialności karnej oskarżonego lub o przedmiocie procesu karnego, a nie o jakiejkolwiek kwestii incydentalnej, chociażby istotnej dla oskarżonego, rozstrzyganej w toku postępowania karnego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 29 października 1997 r., II KZ 130/97, OSNKW 1998/1-2, poz.10; z 12 kwietnia 2001 r., III KO 53/99, OSNKW 2001/7-8, poz.67; z 12 czerwca 2003 r., IV KZ 16/03, LEX nr 184697; z 7 maja 2007 r., V KZ 24/07, OSNKW 2007/6, poz. 53; z dnia 29 stycznia 2008 r., IV KO 118/07, LEX nr 346765). Skoro ten nadzwyczajny środek zaskarżenia nie dotyczy orzeczeń o charakterze incydentalnym zapadłych w tego rodzaju postępowaniach (zob. także postanowienia SN: z 27 sierpnia 2008 r., IV KZ 59/08, OSNwSK 2008, poz. 1715; z 11 września 2008 r., IV KZ 62/08, OSNwSK 2008, poz. 1823), to – w konsekwencji – nie dotyczy też postanowienia w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego. Tak dlatego, iż wydano je w postępowaniu, jakkolwiek niewątpliwie ważnym, ale jednak ubocznym, incydentalnym, jak również dlatego, iż owo orzeczenie w przedmiocie wyłączenia sędziego bezspornie nie należy   do orzeczeń rozstrzygających o odpowiedzialności karnej. Dodatkową kwestią jest fakt, iż uznaje się, również w orzecznictwie, iż orzeczeniami kończącymi postępowanie w rozumieniu nadmienionych wyżej przepisów są także prawomocne orzeczenia wydawane w innych, także pobocznych nurtach procesu, ale tylko pod warunkiem, że definitywnie zamykają rozpoznanie danej kwestii, wywołując trwałe skutki (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lutego 2013 r., II KK 144/12, OSNKW 2013/16, poz. 47). Także w piśmiennictwie wskazuje się, że możliwość wznowienia dotyczy również postępowań ubocznych, przy czym muszą mieć one autonomiczny – względem zasadniczego nurtu procesu – charakter, a więc nie mogą być z nim związane.
Dlatego tego rodzaju orzeczenie, jak to będące przedmiotem rozpoznawanej sygnalizacji, nie może podlegać procedurze wznowieniowej.
Mając powyższe Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
[WB]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI