II KK 507/23

Sąd Najwyższy2024-12-18
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
wyłączenie sędziegobezstronnośćsąd najwyższykasacjaprocedura nominacyjnakpkart 41art 439

Sąd Najwyższy wyłączył sędziego od rozpoznania sprawy ze względu na uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, wynikającą z procedury nominacyjnej.

W sprawie dotyczącej wniosku o wyłączenie sędziego SN, obrońca skazanych podniósł zarzut niewłaściwej obsady sądu apelacyjnego, powiązany z wadliwą procedurą nominacyjną sędziów, w tym sędziego SN. Sąd Najwyższy, analizując art. 41 § 1 k.p.k., uznał, że udział sędziego powołanego w podobnej procedurze może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanych P. Ś. i H. G. o wyłączenie sędziego SN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy II KK 507/23. Wniosek opierał się na zarzucie niewłaściwej obsady sądu apelacyjnego, który z kolei wynikał z wadliwej procedury nominacyjnej sędziów, w tym samego sędziego SN. Sąd Najwyższy, odwołując się do art. 41 § 1 k.p.k. oraz orzecznictwa krajowego i europejskiego, podkreślił, że wyłączenie sędziego następuje, gdy istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, zarówno w aspekcie subiektywnym, jak i obiektywnym (w odbiorze zewnętrznym). W tej konkretnej sprawie, fakt powołania sędziego SN na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 2017 r. uzasadniał wątpliwości co do bezstronności w odbiorze zewnętrznym, co doprowadziło do postanowienia o wyłączeniu sędziego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, istnieją okoliczności uzasadniające wątpliwość co do bezstronności sędziego w odbiorze zewnętrznym.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że powołanie sędziego SN na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 2017 r. może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym, zwłaszcza w kontekście zarzutu niewłaściwej obsady sądu niższej instancji opartego na tej samej procedurze nominacyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wyłączenie sędziego

Strona wygrywająca

skazani P. Ś. i H. G. (w zakresie wniosku)

Strony

NazwaTypRola
P. Ś.osoba_fizycznaskazany
H. G.osoba_fizycznaskazany
SSN Antoni Bojańczykosoba_fizycznasędzia wnioskowany do wyłączenia

Przepisy (2)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wskazany jako podstawa zarzutu niewłaściwej obsady sądu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powołanie sędziego SN nastąpiło w procedurze nominacyjnej, która jest kwestionowana w ramach zarzutu kasacyjnego dotyczącego niewłaściwej obsady sądu niższej instancji. Udział sędziego powołanego w takiej procedurze może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym.

Godne uwagi sformułowania

uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności bezstronność w odbiorze zewnętrznym iudex suspectus usuwanie choćby pozorów braku bezstronności

Skład orzekający

Małgorzata Gierszon

przewodniczący

Antoni Bojańczyk

sędzia wyłączony

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnianie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach, gdzie procedura nominacyjna jest kwestionowana, a także w kontekście oceny bezstronności sędziego w odbiorze zewnętrznym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z procedurą nominacyjną sędziów w Polsce po 2017 roku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii bezstronności sędziego i potencjalnych wad procedury nominacyjnej, co jest gorącym tematem w polskim wymiarze sprawiedliwości.

Czy sędzia SN może być stronniczy z powodu sposobu, w jaki został powołany?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II KK 507/23
POSTANOWIENIE
Dnia 18 grudnia 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 18 grudnia 2024 r.,
w sprawie P. Ś. i H. G. skazanych za czyn z art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i in.,
wniosków obrońcy skazanego P. Ś. oraz H. G. o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy II KK 507/23
p o s t a n o w i ł:
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. wyłączyć SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy II KK 507/23.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 4 grudnia 2024 r. SSN Antoni Bojańczyk został wyznaczony do rozpoznania sprawy II KK 507/23. W dniu 9 grudnia 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego P. Ś. , zaś w dniu 16 grudnia 2024 r. skazanego H. G. -  o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy z uwagi na podniesione w obu kasacjach wywiedzionych na rzecz skazanych, zarzutu zaistnienia bezwzględnej podstawy odwoławczej wskazanej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.  związanej z niewłaściwą obsadą sądu na etapie postępowania apelacyjnego, co przekonuje, że w sprawie zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy wskazany sędzia zachowa bezstronność.
Uzasadniając swoje wnioski obrońca i skazany  podlił, że zarzut niewłaściwej obsady sądu II instancji związany jest z powołaniem sędziów zasiadających w składzie tego sądu w wadliwej procedurze nominacyjnej, w której został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego również SSN Antoni Bojańczyk.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Podstawą wyłączenia sędziego jako
iudex suspectus
może być każda okoliczność, jeśli tylko uzasadnia wątpliwość co do bezstronności sędziego, którą należy rozumieć zarówno jako subiektywne odczucie sędziego
, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym opartą na zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu (por. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 27 stycznia 1999 r., K 1/98, OTK-A 1999, z. 1, poz. 3, oraz z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A 2004, z. 7, poz. 67, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07, OSNKW 2007, z. 5, poz. 39,  wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 stycznia 2009 r., III KK 257/08, LEX nr 532400, oraz z dnia  18 marca 2009 r., IV KK 380/08, LEX nr 491543). Również Europejski Trybunał Praw Człowieka zwraca uwagę na bezstronność sędziego w aspekcie subiektywnym. Kryterium subiektywne opiera się na ocenie osobistego przekonania sędziego orzekającego w danej sprawie, przy czym osobista bezstronność członka składu sędziowskiego jest dorozumiana, chyba że pojawią się dowody przeciwne (por. wyroki ETPCz: z dnia 10 października 2000 r., nr 42095/98, Daktaras v. Litwa, LEX nr 76722, oraz z 10 kwietnia 2003 r., nr 39731/98, Sigurdsson v. Islandia, LEX nr 78238
).
Podkreślić należy, że instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności. Zatem o potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia nie może decydować jedynie zasadność
in casu
zarzutu leżącego u podstaw wniosku o wyłączenie, ale również ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy, wystarczające okoliczności które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. np.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2022 r., IV KO 20/22
).
Faktem jest, że w niniejszej sprawie, w kasacjach, które zostały wniesione od prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2023 r, sygn. akt II AKa 165/20,  podniesiono m.in. zarzut zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., poprzez wydanie orzeczenia przez Sąd odwoławczy, w którego składzie orzekającym zasiadały osoby powołane na stanowisko sędziów Sądu Apelacyjnego w Warszawie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
W tej sytuacji, skoro SSN Antoni Bojańczyk został powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek tak samo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa, jest oczywiste, że jego udział w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy mógłby w odbiorze zewnętrznym zostać odebrany jako niezapewniający bezstronnego rozpoznania tej sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[J.J.]
[a.ł.]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI