I KO 74/21

Sąd Najwyższy2021-12-14
SNKarneprzestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwościŚrednianajwyższy
art. 231 k.k.przekazanie sprawysąd najwyższyobiektywizmbezstronnośćkonflikt interesówsędziaprokurator

Sąd Najwyższy przekazał sprawę dotyczącą zarzutu popełnienia przestępstwa przez Prezesa Sądu Rejonowego w O. innemu sądowi rejonowemu w celu zapewnienia obiektywizmu.

Sąd Rejonowy w O. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy dotyczącej zarzutów z art. 231 § 1 k.k. przeciwko Prezesowi tego sądu innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Rejonowy uznał, że ze względu na relacje służbowe i prywatne Prezesa z sędziami orzekającymi w tym sądzie, może powstać wątpliwość co do obiektywizmu rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, przekazując sprawę do Sądu Rejonowego w B., aby zapewnić dobro wymiaru sprawiedliwości i uniknąć zarzutów o brak bezstronności.

Sprawa dotyczyła wniosku Sądu Rejonowego w O. o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, zgodnie z art. 37 k.p.k. Wniosek ten był spowodowany tym, że przedmiotem postępowania były czyny z art. 231 § 1 k.k. (nadużycie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego), które miał popełnić bezpośredni przełożony sędziego referenta – Prezes Sądu Rejonowego w O., sędzia M. N.. Sąd Rejonowy w O. uznał, że taka sytuacja, w której sędzia orzeka w sprawie dotyczącej swojego przełożonego, z którym łączą go również relacje prywatne i koleżeńskie, może budzić wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności sądu. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, uznał go za zasadny. Podkreślił, że przekazanie sprawy innemu sądowi na podstawie art. 37 k.p.k. jest środkiem wyjątkowym, stosowanym gdy dobro wymiaru sprawiedliwości tego wymaga. W niniejszej sprawie, ze względu na potencjalne zarzuty o brak obiektywizmu i bezstronności, przekazanie sprawy do Sądu Rejonowego w B. było celowe i zgodne z dotychczasową praktyką orzeczniczą. Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Rejonowy w B. znajduje się w stosunkowo bliskiej odległości od O., a jednocześnie poza jego obszarem właściwości, co czyni go odpowiednim sądem do rozpoznania sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, zachodzą podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sytuacja, w której sprawa dotyczy sędziego będącego służbowym przełożonym sędziów orzekających w sądzie, a także osobą znaną z relacji prywatnych i koleżeńskich, może stwarzać u postronnego obserwatora przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy. W celu uniknięcia zarzutów o brak obiektywizmu i bezstronności, celowe jest rozpoznanie sprawy przez inny sąd.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy

Strony

NazwaTypRola
P. J.osoba_fizycznaskarżący
prokurator delegowany do Prokuratury Krajowejorgan_państwowyorgan
Sąd Rejonowy w O.instytucjawnioskujący sąd
Prezes Sądu Rejonowego w O. sędzia M. N.osoba_fizycznaosoba, której zarzucono popełnienie czynu
Sąd Rejonowy w B.instytucjasąd przekazany do rozpoznania sprawy

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Przepis ten stanowi podstawę do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, gdy dobro wymiaru sprawiedliwości tego wymaga.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Artykuł ten gwarantuje prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd. Przekazanie sprawy jest odstępstwem od tej zasady.

k.k. art. 231 § § 1

Kodeks karny

Przepis określający przestępstwo nadużycia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Potencjalny brak obiektywizmu i bezstronności przy rozpoznaniu sprawy przez Sąd Rejonowy w O. ze względu na relacje służbowe i prywatne między sędzią orzekającym a Prezesem Sądu. Dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi.

Godne uwagi sformułowania

może stwarzać u postronnego obserwatora, przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w Sądzie Rejonowym w O. w sposób obiektywny dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga takiego postąpienia uniknięcia zarzutów, które mogłyby rzutować na brak obiektywizmu i bezstronności

Skład orzekający

Jacek Błaszczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy innemu sądowi ze względu na potencjalny konflikt interesów lub brak obiektywizmu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu interesów w sądzie rejonowym, gdzie sprawa dotyczy bezpośredniego przełożonego sędziego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy dbają o pozory obiektywizmu i bezstronności, nawet w sytuacjach, gdy sprawa dotyczy osób zajmujących wysokie stanowiska w sądownictwie. Jest to ciekawy przykład mechanizmów proceduralnych zapewniających sprawiedliwość.

Czy sędzia może sądzić swojego szefa? Sąd Najwyższy odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I KO 74/21
POSTANOWIENIE
Dnia 14 grudnia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jacek Błaszczyk
po rozpoznaniu w sprawie z zażalenia P. J.
na zarządzenie prokuratora delegowanego do Prokuratury Krajowej z dnia 6 października 2021 r. o odmowie przyjęcia zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyny z art. 231 § 1 k.k. i inne, sygn. akt PK XIV Ds. (…)
w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 14 grudnia 2021 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w O.
zawartego w postanowieniu z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II Kp (..)
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B..
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II Kp (...), Sąd Rejonowy w O., na podstawie art. 37 k.p.k., wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem przekazania sprawy z zażalenia P. J. na zarządzenie prokuratora delegowanego do Prokuratury Krajowej z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt PK XIV Ds. (…), o odmowie przyjęcia zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyny m. in. z art. 231 § 1 k.k.
innemu sądowi równorzędnemu. Wnioskujący Sąd wskazał, że zaskarżone przez P. J. zarządzenie dotyczy odmowy przyjęcia zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyn z art. 231 § 1 k.k., którego miał w ocenie skarżącego dopuścić się bezpośredni przełożony sędziego referenta – Prezes Sądu Rejonowego w O.  sędzia M. N..
W ocenie wnioskującego Sądu tego rodzaju sytuacja
może stwarzać u postronnego obserwatora, przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w Sądzie Rejonowym w O.  w sposób obiektywny.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek Sądu Rejonowego w O.  jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie. Korzystanie z właściwości z delegacji przewidzianej ustawowo w przepisie art. 37 k.p.k. może nastąpić wyjątkowo, jako odstępstwo od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) – i jedynie w sytuacji, gdy zostanie wykazane, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga takiego postąpienia.
W niniejszej sprawie, istotnie, sprawa dotyczy sędziego, który jest służbowo przełożonym sędziów orzekających w Sądzie Rejonowym w O., a także osobą znaną z relacji prywatnych i koleżeńskich. Zostało to szczegółowo przedstawione w przedmiotowym wystąpieniu – wniosku.
Dla uniknięcia w takim wypadku zarzutów, które mogłyby rzutować na brak obiektywizmu i bezstronności przy rozpoznaniu sprawy, celowe jest, by była ona rozpoznana przez inny Sąd Rejonowy. Stanowisko takie jest zgodne z dotychczasową praktyką orzeczniczą Sądu Najwyższego (vide: m. in. postanowienie z dnia 7 czerwca 2018 r., V KO 41/18, LEX nr 2506137). Mając na względzie zrozumiałą i przekonującą argumentację przedstawioną w uzasadnieniu wystąpienia sądu właściwego miejscowo i rzeczowo do rozpoznania wniesionego środka odwoławczego, uznać należało, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem rozpoznania sprawy do innego sądu równorzędnego. Nic nie stoi obecnie na przeszkodzie, aby sądem tym był Sąd Rejonowy w B.. Pozostaje on w stosunkowo bliskiej odległości od O., a jednocześnie znajduje się poza obszarem właściwości Sądu Rejonowego w O..
Z tych też względów orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI