I KO 66/21

Sąd Najwyższy2021-12-21
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
wyłączenie sędziegobezstronnośćsąd najwyższypostępowanie karneprzepadek poręczeniawznowienie postępowaniaekstradycja

Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek sędziego o wyłączenie go od rozpoznania sprawy dotyczącej przepadku poręczenia majątkowego, uznając istnienie uzasadnionych wątpliwości co do jego bezstronności.

Sędzia SN Eugeniusz Wildowicz złożył wniosek o wyłączenie go od udziału w rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania w sprawie przepadku poręczenia majątkowego. Uzasadnił to faktem, iż brał udział w rozpoznaniu innej sprawy dotyczącej tego samego postępowania ekstradycyjnego, w której Sąd Najwyższy wypowiadał się na podobne kwestie prawne. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, podkreślając znaczenie subiektywnego przekonania sędziego o jego bezstronności w kontekście obiektywnych okoliczności sprawy.

Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy Z. T. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 15 lipca 20021 r. w przedmiocie przepadku poręczenia majątkowego. Do rozpoznania sprawy wyznaczono skład sędziów, w tym SSN Eugeniusza Wildowicza jako sprawozdawcę. Sędzia Wildowicz złożył wniosek o wyłączenie go od orzekania na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., wskazując, że brał udział w składzie orzekającym w innej sprawie (III KO 112/16), w której Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o wznowienie postępowania karnego dotyczącego tego samego obywatela (Z. T.) i podobnego postępowania ekstradycyjnego. Sąd Najwyższy, analizując wniosek, odwołał się do swojego orzecznictwa, podkreślając, że istotne znaczenie ma ocena stanu bezstronności dokonana przez samego sędziego, która musi być poparta obiektywnymi okolicznościami. Sąd uznał, że udział sędziego Wildowicza w poprzedniej sprawie, gdzie wypowiadał się on na temat dopuszczalności postępowania ekstradycyjnego, którego elementem jest obecny wniosek, a także powołanie się przez wnioskodawcę na stanowisko Sądu Najwyższego z tamtego orzeczenia, uzasadnia wątpliwości co do jego bezstronności. W związku z tym, Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek o wyłączenie sędziego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Uzasadnienie

Sędzia, który brał udział w rozpoznaniu innej sprawy dotyczącej tego samego postępowania ekstradycyjnego i wypowiadał się na podobne kwestie prawne, powinien zostać wyłączony od rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania w sprawie przepadku poręczenia majątkowego, jeśli wnioskodawca powołuje się na argumentację z poprzedniej sprawy. Subiektywne przekonanie sędziego o braku bezstronności, poparte obiektywnymi okolicznościami, uzasadnia wyłączenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uwzględnić wniosek o wyłączenie sędziego

Strona wygrywająca

SSN Eugeniusz Wildowicz

Strony

NazwaTypRola
Z. T.osoba_fizycznawnioskodawca
SSN Eugeniusz Wildowiczosoba_fizycznasędzia

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wyłączenia sędziego w przypadku uzasadnionych wątpliwości co do jego bezstronności.

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 542 § 3

Kodeks postępowania karnego

Przesłanka do wznowienia postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sędzia brał udział w rozpoznaniu innej sprawy dotyczącej tego samego postępowania ekstradycyjnego. Sędzia wypowiadał się w poprzedniej sprawie na kwestie prawne, które są istotne dla obecnego wniosku. Wnioskodawca powołuje się na stanowisko Sądu Najwyższego z poprzedniego orzeczenia. Istnieją obiektywne okoliczności, które mogą kształtować przekonania co do bezstronności sędziego.

Godne uwagi sformułowania

gdy wniosek o wyłączenie od orzekania składa sam sędzia istotne znaczenie ma dokonana przez niego, a wyrażona w złożonym wniosku ocena stanu jego bezstronności w danej sprawie. Podstawy wyłączenia sędziego (iudex suspectus) w oparciu o ten przepis aktualizują się zatem wówczas, gdy brak jest możliwości obiektywnego przekonania przeciętnie rozsądnej osoby, że owe zaistniałe okoliczności nie będą rzutowały na bezstronne osądzenie sprawy.

Skład orzekający

Włodzimierz Wróbel

przewodniczący

Eugeniusz Wildowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosku o wyłączenie sędziego w sprawach karnych, zwłaszcza gdy sędzia orzekał w powiązanej sprawie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego, jakim jest wyłączenie sędziego, co jest kluczowe dla zapewnienia sprawiedliwego procesu. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje zasady bezstronności.

Kiedy sędzia sam prosi o wyłączenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady bezstronności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I KO 66/21
POSTANOWIENIE
Dnia 21 grudnia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Włodzimierz Wróbel
w sprawie
Z. T.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 grudnia 2021 r. wniosku SSN Eugeniusza Wildowicza o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 15 lipca 20021 r. (sygn. akt II AKz (…)) w przedmiocie przepadku poręczenia majątkowego zarejestrowany w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt I KO 47/21
uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. wyłączyć SSN Eugeniusza Wildowicza od udziału w rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w
(…)
z dnia 15 lipca 20021 r. (sygn. akt II AKz
(…)
)
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy Z. T. o wznowienie z uwagi na zaistnienie przesłanek z art. 542 § 3 k.p.k. postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 15 lipca 20021 r. (sygn. akt II AKz (…)) w przedmiocie przepadku poręczenia majątkowego zarejestrowany pod sygn. akt I KO (…). Do rozpoznania sprawy tej wyznaczony został skład trzech sędziów Sądu Najwyższego: Waldemar Płóciennik, Jerzy Grubba oraz Eugeniusz Wildowicz (jako sprawozdawca).
Ten ostatni sędzia wniósł o wyłączenie go od orzekania w tej sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. Uzasadnił go tym, iż brał udział w składzie orzekającym w sprawie pod sygn. III KO 112/16, w której Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2017 r. pozostawił bez rozpoznania wniosek o wznowienie z urzędu postępowania karnego zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt - II AKz (…) utrzymującym w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w S.  z dnia 17 października 2016 r., sygn. akt II Kop (…) w przedmiocie stwierdzenia, że nie zachodzą prawne przeszkody do wydania organom Republiki Białoruś obywatela Republiki Litwy Z. T. podejrzanego o popełnienie przestępstwa określonego w przepisach art. 228 część 3 i art. 328 część 3 białoruskiego Kodeksu karnego. W postanowieniu tym Sąd Najwyższy odniósł się do zagadnień związanych z tym postępowaniem ekstradycyjnym oraz kwestiami bezwzględnych przyczyn odwoławczych do których nawiązuje aktualny wniosek obrony.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Wniosek jest zasadny.
Jak wskazuje w swym orzecznictwie Sąd Najwyższy „gdy wniosek o wyłączenie od orzekania składa sam sędzia istotne znaczenie ma dokonana przez niego, a wyrażona w złożonym wniosku ocena stanu jego bezstronności w danej sprawie. Jest to konkretna własna ocena relacji indywidualnej sędziego do sprawy, jego stosunku do przedmiotu rozstrzygnięcia w odniesieniu do zawartej w art. 41 § 1 k.p.k. przesłanki stanu uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sam stopień tego uzasadnienia w przypadku wniosku składanego przez sędziego w sposób oczywisty wynikać musi z jednej strony z obiektywnie potwierdzonych okoliczności sprawy (…), z drugiej jednak składa się właśnie z własnej, subiektywnej, wewnętrznej sfery przekonania samego sędziego.” (tak m.in. w postanowieniu z 28 maja 2021 r., IV KO 63/21, LEX nr 3181389).
Podstawy wyłączenia sędziego (iudex suspectus) w oparciu o ten przepis aktualizują się zatem wówczas, gdy brak jest możliwości obiektywnego przekonania przeciętnie rozsądnej osoby, że owe zaistniałe okoliczności nie będą rzutowały na bezstronne osądzenie sprawy.
Zasadnie wskazuje sędzia Eugeniusz Wildowicz, że w postepowaniu w sprawie
III KO 112/16 jako członek składu wypowiadał się o dopuszczalności tego samego postępowania ekstradycyjnego, którego elementu (przepadek poręczenia majątkowego) dotyczy nowy wniosek, a wnioskodawca jest reprezentowany przez tego samego obrońcę. Niewątpliwie okoliczność ta, mimo, że nowy wniosek o wznowienie dotyczy orzeczenia incydentalnego, to jednak opiera się na szerokiej argumentacji związanej z kognicją polskiego wymiaru sprawiedliwości w tej sprawie, co po części było (w nieco innym kontekście) kontestowane już w sprawie III KO 112/16. Ponadto wnioskodawca w obecnej sprawie powołuje się na stanowisko zawarte przez Sąd Najwyższy w tamtym postanowieniu.
Powyższe przekonuje, że w istocie subiektywne przekonanie sędziego Eugeniusza Wildowicza ma odzwierciedlenie w obiektywnych okolicznościach, które  dla zewnętrznych obserwatorów wymiaru sprawiedliwości (a przynajmniej stron postępowania), mogą kształtować przekonania co do bezstronności sędziego orzekającego już wcześniej w danej sprawie, gdy rozpoznaje inny aspekt przedmiotowo powiązany z tą sprawą w nowym postępowaniu.
Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI