I KO 65/21

Sąd Najwyższy2021-12-21
SNKarnewznowienie postępowaniaŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniasąd najwyższydelegacja sędziegoprawidłowość obsady sądupostępowanie karneuchwała siedmiu sędziówart. 439 k.p.k.art. 542 k.p.k.

Sąd Najwyższy odmówił wznowienia postępowania karnego z urzędu, uznając prawidłowość obsady sądu niższej instancji mimo wątpliwości zgłaszanych przez skazanego co do delegacji sędziów.

Sąd Najwyższy rozpoznał pismo sygnalizujące konieczność wznowienia postępowania karnego z urzędu, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego. Skazany podnosił zarzuty dotyczące nieprawidłowej obsady sądu, w szczególności kwestionując delegacje sędziów orzekających w sprawie. Sąd Najwyższy, po analizie przepisów i orzecznictwa, nie stwierdził podstaw do wznowienia postępowania z urzędu, uznając delegacje sędziów za prawidłowe.

Sąd Najwyższy w składzie sędziego Eugeniusza Wildowicza rozpoznał pismo E. P. Z., które sygnalizowało potrzebę wznowienia z urzędu postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…). Skazany podnosił, że w składzie orzekającym sądów niższych instancji znaleźli się sędziowie, którzy nie posiadali ważnych delegacji do orzekania. Sąd Najwyższy, odwołując się do utrwalonego orzecznictwa i piśmiennictwa, podkreślił, że wznowienie postępowania z urzędu z powodu ujawnienia się bezwzględnej przyczyny odwoławczej może nastąpić tylko z inicjatywy sądu, a nie na wniosek strony. Po analizie przedstawionych przez skazanego argumentów dotyczących delegacji sędziów SSR K. Z. i SSO S. C., Sąd Najwyższy stwierdził, że obaj sędziowie posiadali ważne delegacje w okresach, w których orzekali. Sąd odrzucił argumentację skazanego, wskazując, że wcześniejsze orzeczenia Sądu Najwyższego dotyczące delegacji sędziów nie zmieniają oceny prawidłowości obsady sądu w niniejszej sprawie. Sąd Najwyższy zaznaczył również, że kwestia delegacji sędziów była już wielokrotnie badana w odpowiedzi na pisma skazanego i za każdym razem oceniana pozytywnie. W konsekwencji, Sąd Najwyższy nie stwierdził podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek strony w tym zakresie nie może być rozpoznany merytorycznie, a jedynie może stanowić podstawę do ewentualnego wszczęcia postępowania z urzędu.

Uzasadnienie

Wznowienie postępowania z powodu ujawnienia się uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, a nie na wniosek strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie stwierdzam podstaw do wznowienia postępowania z urzędu

Strony

NazwaTypRola
E. P. Z.innewnioskodawca (sygnalizujący)
skazanyinnestrona postępowania

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 542 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu.

u.p.u.s.p. art. 77 § § 1 pkt 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych

Reguluje kwestię delegowania sędziów do pełnienia obowiązków w innych sądach.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymienia bezwzględne przyczyny odwoławcze, które mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania z urzędu.

k.p.k. art. 9 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy możliwości weryfikacji z urzędu zaistnienia uchybień dotyczących toku postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowość delegacji sędziów SSR K. Z. i SSO S. C. do orzekania w sądach niższych instancji. Wznowienie postępowania z urzędu z powodu uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, nie na wniosek strony.

Odrzucone argumenty

Zarzut nieprawidłowej delegacji sędziów jako bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Argumentacja oparta na wyroku SN z 25 maja 2021 r. dotycząca delegowania sędziego na czas pełnienia funkcji.

Godne uwagi sformułowania

wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony Okoliczności w nim podniesione mogą jedynie zostać zweryfikowane z urzędu, na skutek podniesienia zaistnienia uchybień dotyczących toku postępowania w trybie art. 9 § 2 k.p.k. delegowanie sędziego w oparciu o art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (...) do wykonywania obowiązków orzeczniczych w innym sądzie na czas pełnienia określonej funkcji (...) stanowi rodzaj delegacji nieznanej w polskim systemie prawnym i nie wywołuje skutków prawnych

Skład orzekający

Eugeniusz Wildowicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania karnego z urzędu oraz prawidłowości delegowania sędziów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu karnym; interpretacja delegacji sędziów może być przedmiotem dalszych sporów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie karnym - wznowienia postępowania i prawidłowości obsady sądu, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.

Czy sędzia "na czas zakończenia sprawy" orzeka prawidłowo? SN wyjaśnia wątpliwości w postępowaniu karnym.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I KO 65/21
ZARZĄDZENIE
Dnia 21 grudnia 2021 r.
Dnia 21 grudnia 2021 r., Sędzia SN Eugeniusz Wildowicz, po zapoznaniu się z pismem E. P. Z. , sygnalizującym konieczność wznowienia z urzędu postępowania karnego zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z 8 kwietnia 2019 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w O. z 30 maja 2018 r. w sprawie o sygn. akt II K (...),
nie stwierdzam podstaw do wznowienia postępowania z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.).
Uzasadnienie
Jak zgodnie wskazuje się w orzecznictwie i piśmiennictwie, wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony (zob. np. uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2005 r. I KZP 5/05). Z tego względu wniosek skazanego, zawarty w piśmie z 4 listopada 2021 r., sygnalizujący istnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej w wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z 8 kwietnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt II AKa (…) oraz wyroku Sądu Okręgowego w O.  z 30 maja 2018 r. w sprawie o sygn. akt II K (…), nie może być rozpoznany merytorycznie. Okoliczności w nim podniesione mogą jedynie zostać zweryfikowane z urzędu, na skutek podniesienia zaistnienia uchybień dotyczących toku postępowania w trybie art. 9 § 2 k.p.k. Weryfikacja ta przyniosła wynik negatywny, co oznacza, że Sąd Najwyższy nie dostrzegł podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 8 kwietnia 2019 r., w sprawie II AKa (…). Nie doszło bowiem do sugerowanego przez skazanego uchybienia procesowego, uzasadniającego wznowienie postępowania z urzędu.
Sędziowie wskazani przez skazanego w powołanym wyżej piśmie – SSR K. Z.  i SSO S. C.  – byli prawidłowo delegowani do pełnienia obowiązków w sądach orzekających w sprawie na podstawie delegacji Ministra Sprawiedliwości: z dnia 27 listopada 2015 r., sygn. DSO-IV (…) i z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. DSO (…) (SSR K. Z. ) oraz z dnia 30 października 2018 r., sygn. DKO (…) (SSO S. C.).
Przez cały okres prowadzenia postępowania, podczas wszystkich prowadzonych w sprawie czynności, SSR K. Z., posiadała ważną delegację do orzekania w Sądzie Okręgowym w O.. Nie ma przy tym znaczenia brak ciągłości tej delegacji, jeśli w terminach wszystkich rozpraw i posiedzeń Sędzia posiadała delegację do orzekania. Także sformułowanie w delegacji ministerialnej, iż Sędzia ta została delegowana „na czas zakończenia rozpoznawanej sprawy”, odpowiada wymogom ustawowym. Przywoływany przez skazanego wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2021 r. nie zmienia oceny tej materii. W wyroku tym Sąd Najwyższy orzekł, że „delegowanie sędziego w oparciu o art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072) do wykonywania obowiązków orzeczniczych w innym sądzie na czas pełnienia określonej funkcji (np. prezesa sądu powszechnego jakiegokolwiek rzędu) stanowi rodzaj delegacji nieznanej w polskim systemie prawnym i nie wywołuje skutków prawnych; orzeczenia wydane z udziałem tak nieprawidłowo delegowanego sędziego dotknięte są bezwzględnym uchybieniem, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.” Nie mniej nadal dopuszczalne i szeroko stosowane jest delegowanie sędziego przez Ministra "do czasu zakończenia sprawy" w sytuacji, gdy sprawa jest w toku, a okres delegacji sędziego, członka składu orzekającego, zakończył się (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt III KK 336/15 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II KK 72/04). Dlatego określenie terminu zakończenia drugiej delegacji do Sądu Okręgowego, z dnia 2 czerwca 2016 r., wystawionej na czas nieokreślony SSR K. Z.  metodą "do zakończenia sprawy" uznać należy za prawidłowe. Z kolei sędzia Sądu Okręgowego S. C.  został delegowany do Sądu Apelacyjnego w (…) na podstawie delegacji Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 2018 r. i również w dniu wykonywania czynności jurysdykcyjnych był uprawniony do orzekania w Sądzie Apelacyjnym. Oznacza to, że spełniony został warunek orzekania tych sędziów w sądzie wyższego rzędu, wynikający z art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 23, ze zm.), a co za tym idzie, fakt orzekania przez nich nie może być uznany za bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.k. i w rezultacie skutkować wznowieniem postępowania. A zatem, nie zachodzą podstawy do wznowienia sprawy z urzędu.
Warto nadmienić, że Sąd Najwyższy wielokrotnie już badał w odpowiedzi na pisma skazanego powyższą kwestię (delegacji SSR K. Z. i SSO S. C.), ostatni raz w dniu 27 maja 2021 r., każdorazowo pozytywnie opiniując prawidłowość obsady sądów orzekających w sprawie. Podnoszenie przez skazanego po raz kolejny tożsamej argumentacji nie jest w stanie, w świetle dokonanych przez Sąd ustaleń, doprowadzić do żądanego efektu w postaci wznowienia postępowania karnego.
SSN Eugeniusz Wildowicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI