I KO 59/22

Sąd Najwyższy2022-06-14
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższywyłączenie sędziegobezstronnośćnienależyta obsada sądunominacje sędziowskieKRSEuropejska Konwencja Praw Człowiekaart. 6 EKPCKodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy wyłączył sędziego Marka Motuka od udziału w sprawie karnej I KK 194/22 z powodu wątpliwości co do jego bezstronności, wynikających z procedury nominacyjnej.

Sędzia Sądu Najwyższego Marek Motuk złożył wniosek o wyłączenie go od udziału w sprawie karnej I KK 194/22, powołując się na wątpliwości co do swojej bezstronności. Wniosek wynikał z faktu, że zarówno sędzia J. G. (którego nominacja była kwestionowana w kasacji), jak i sam sędzia Marek Motuk, zostali powołani na stanowiska sędziowskie w procedurze nominacyjnej, która była przedmiotem zarzutów w tej sprawie. Sąd Najwyższy, podzielając te wątpliwości, postanowił wyłączyć sędziego Marka Motuka od udziału w sprawie.

Sprawa dotyczy wniosku sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka o wyłączenie go od udziału w sprawie karnej o sygnaturze I KK 194/22. Wniosek ten został złożony w związku z zarzutami podniesionymi w kasacjach obrońców skazanych D. J., A. J. i A. M., dotyczącymi bezwzględnej przyczyny uchylenia wyroku z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz przepisami Konstytucji RP, a mianowicie nienależytej obsady sądu. Zarzut ten dotyczył udziału sędziego J. G. w rozpoznaniu sprawy, którego nominacja była kwestionowana ze względu na tryb powołania przez Krajową Radę Sądownictwa. Sędzia Marek Motuk, który został wyznaczony do rozpoznania tej kasacji, sam został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego w procedurze nominacyjnej ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., co również budziło wątpliwości co do jego bezstronności w kontekście zarzutów podniesionych w kasacji. Sąd Najwyższy, odwołując się do wcześniejszych orzeczeń w podobnych sprawach (II KO 12/22, IV KO 32/22) oraz uchwały składu siedmiu sędziów (I KZP 2/22), uznał, że udział sędziego powołanego w tej samej, kwestionowanej procedurze, w rozpoznaniu sprawy, stanowiłby naruszenie zasady nemo iudex in causa sua oraz standardu niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC). W związku z tym, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego Marka Motuka od udziału w sprawie I KK 194/22.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sędzia taki powinien zostać wyłączony.

Uzasadnienie

Udział sędziego powołanego w kwestionowanej procedurze nominacyjnej w rozpoznaniu sprawy, w której podniesiono zarzut wadliwości tej procedury, narusza zasadę nemo iudex in causa sua oraz standard niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wyłączenie sędziego

Strony

NazwaTypRola
D. J.osoba_fizycznaskazany
A. J.osoba_fizycznaskazany
A. M.osoba_fizycznaskazany
Marek Motukosoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § § 1 i 4

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 258 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 291 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna przyczyna uchylenia wyroku.

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. kształtująca procedurę nominacyjną.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istnienie wątpliwości co do bezstronności sędziego z uwagi na procedurę nominacyjną. Naruszenie zasady nemo iudex in causa sua. Potencjalne naruszenie standardu niezależnego i bezstronnego sądu z art. 6 ust. 1 EKPC.

Godne uwagi sformułowania

istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie nienależyta obsada sądu wadliwość postępowania nominacyjnego naruszenie zakazu nemo iudex in causa sua naruszenie standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą

Skład orzekający

Waldemar Płóciennik

przewodniczący

Marek Motuk

wnioskodawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego w sprawach dotyczących wadliwości procedury nominacyjnej, w tym powołań przez KRS w obecnym składzie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy sędzia jest powołany w tej samej procedurze, która jest kwestionowana w sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.

Sędzia Sądu Najwyższego sam złożył wniosek o wyłączenie. Czy to początek końca problemów z nominacjami?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I KO 59/22
POSTANOWIENIE
Dnia 14 czerwca 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Waldemar Płóciennik
w sprawie
D. J.
i
A. J.
skazanych z art. 258 § 1 k.k. i in. oraz
A. M.
skazanego z art. 291 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 14 czerwca 2022 r.,
wniosku sędziego Marka Motuka o wyłączenie od udziału w sprawie I KK 194/22,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,
p o s t a n o w i ł
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka od udziału w sprawie I KK 194/22 Sądu Najwyższego.
UZASADNIENIE
Wyrok Sądu Apelacyjnego w
[…]
z dnia 5 lipca 2021 r., sygn. akt II AKa
[…]
, został zaskarżony kasacjami obrońców skazanych D. J., A. .i A. M.. Sprawa ta została zarejestrowana w Sądzie Najwyższym pod sygnaturą I KK 194/22. W wywiedzionych kasacjach  podniesiono m.in. zaistnienie bezwzględnej przyczyny uchylenia wyroku z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz przepisami Konstytucji RP, tj. nienależytą obsadę sądu, w związku z tym, że w rozpoznaniu sprawy i wydaniu orzeczenia brał udział sędzia J. G., powołany na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w
[…]
postanowieniem Prezydenta RP z dnia 17 stycznia 2020 r. (nr 1130.3.2020; M.P. poz. 187 z 2020 r.), poprzedzonym wydaniem uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa z dnia 18 października 2019 r., w składzie ukształtowanym w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw. Zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej, sprawę przydzielono SSN Markowi Motukowi.
W dniu 31 maja 2022 r. wyznaczony sędzia złożył wniosek o wyłączenie go od udziału od orzekania w powyższej sprawie w trybie art. 41 § 1 k.p.k., albowiem na urząd sędziego Sądu Najwyższego został powołanym przez Prezydenta RP postanowieniem z dnia 4 maja 2020 r., także na podstawie rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym na podstawie powołanych wyżej przepisów, a więc w procedurze kwestionowanej przez obrońcę.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Kwestią wyłączenia sędziego w opisanej wyżej sytuacji, tj. w układzie, gdy o zarzucie nienależytej obsady sądu spowodowanej wadliwością postępowania nominacyjnego prowadzonego przed KRS ukształtowaną stosownie do przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. orzekać miałby sędzia Sądu Najwyższego powołany na urząd w procedurze nominacyjnej ukształtowanej tą samą ustawą,  Sąd Najwyższy zajmował się m.in. w sprawach II KO 12/22 – postanowienie z dnia 17 marca 2022 r. i IV KO 32/22 – postanowienie z dnia 28 kwietnia 2022 r. Nie dostrzegając potrzeby powtarzania trafnych wywodów zawartych w tych orzeczeniach wskazać należy, że w zaistniałym układzie, udział wyznaczonego sędziego w rozpoznaniu kasacji stanowiłby naruszenie zakazu
nemo iudex in causa sua,
a ponadto mógłby realnie prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co mogłoby skutkować m.in. odpowiedzialnością odszkodowawczą Państwa (zob. także: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22).
W opisanym stanie rzeczy, podzielając wątpliwości podnoszone przez wyznaczonego sędziego, należało wyłączyć SSN Marka Motuka od udziału w sprawie I KK 194/22.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI