I KO 28/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o wyłączenie sędzi X.Y. od rozpoznania zażalenia na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez rzecznika dyscyplinarnego. Wnioskodawca, ppłk W. C., podniósł, że sędzia X.Y. zna go z Wojskowego Sądu Garnizonowego w Poznaniu, gdzie wspólnie orzekają, a także zna rzecznika dyscyplinarnego A.W., co może wpływać na jej bezstronność. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, najpierw ustalił, że pismo wnioskodawcy należy traktować jako wniosek o wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., a nie jako wniosek o przeprowadzenie „testu bezstronności” w trybie ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych, który byłby niedopuszczalny na tym etapie. Następnie Sąd Najwyższy odwołał się do wcześniejszego postanowienia z dnia 18 lutego 2025 r., w którym rozważono już kwestie relacji służbowo-towarzyskich między sędzią X.Y. a wnioskodawcą, uznając je za niewystarczające do wyłączenia. Sąd podkreślił, że argumentacja dotycząca potencjalnego odwetu ze strony rzecznika dyscyplinarnego jest abstrakcyjna i hipotetyczna, a wątpliwości co do bezstronności muszą być obiektywne i konkretne, a nie oparte na subiektywnych przekonaniach strony. Powołując się na utrwalone orzecznictwo, Sąd Najwyższy stwierdził, że kontakty urzędowe i służbowe nie uzasadniają wyłączenia sędziego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku o wyłączenie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego w sprawach karnych, obiektywne kryteria bezstronności, relacje służbowe a wyłączenie.
Dotyczy specyfiki postępowań przed sądami wojskowymi i procedury wyłączenia sędziego w sprawach karnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy istnieją podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy w sytuacji, gdy wnioskodawca podnosi argumenty dotyczące jego znajomości z innymi uczestnikami postępowania oraz hipotetycznych obaw o odwet?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie istnieją podstawy do wyłączenia sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przedstawione przez wnioskodawcę argumenty, takie jak znajomość z innymi uczestnikami postępowania (w tym rzecznikiem dyscyplinarnym) oraz hipotetyczne obawy o odwet, nie spełniają obiektywnych kryteriów uzasadniających wyłączenie sędziego. Wątpliwości co do bezstronności muszą być konkretne i realne, a nie oparte na subiektywnych przekonaniach czy abstrakcyjnych przypuszczeniach. Kontakty urzędowe i służbowe nie stanowią podstawy do wyłączenia.
Czy pismo wnioskodawcy, zatytułowane jako wniosek o „przeprowadzenie testu bezstronności oraz niezawisłości sędzi”, powinno być traktowane jako wniosek o wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Najwyższy odczytał pismo jako wniosek o wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o przeprowadzenie „testu bezstronności” złożony na tym etapie postępowania był niedopuszczalny formalnie. W związku z tym, pismo zostało odczytane jako wniosek o wyłączenie sędziego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, co pozwoliło na jego merytoryczne rozpoznanie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie | organ_państwowy | organ prowadzący postępowanie |
| X.Y. | osoba_fizyczna | sędzia |
| A.W. | osoba_fizyczna | rzecznik dyscyplinarny |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 4 in fine
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 655 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania karnego
p.u.s.w. art. 23a § § 4
Ustawa Prawo o ustroju sądów wojskowych
p.u.s.w. art. 23a § § 9
Ustawa Prawo o ustroju sądów wojskowych
p.u.s.w. art. 23a § § 15
Ustawa Prawo o ustroju sądów wojskowych
k.p.k. art. 429 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 41a
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 231 § § 2
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Argumentacja oparta na znajomości sędziego z wnioskodawcą i rzecznikiem dyscyplinarnym nie spełnia obiektywnych kryteriów wyłączenia. • Hipotetyczne obawy o odwet ze strony rzecznika dyscyplinarnego są abstrakcyjne i nie stanowią podstawy do wyłączenia. • Kontakty urzędowe i służbowe nie uzasadniają wyłączenia sędziego. • Wniosek o „test bezstronności” był niedopuszczalny formalnie na tym etapie postępowania.
Odrzucone argumenty
Sędzia powinien zostać wyłączony z powodu znajomości z wnioskodawcą i rzecznikiem dyscyplinarnym. • Istnieje ryzyko odwetu ze strony rzecznika dyscyplinarnego, co podważa bezstronność sędziego. • Pismo wnioskodawcy powinno być traktowane jako wniosek o przeprowadzenie „testu bezstronności”.
Godne uwagi sformułowania
wnioski o wyłączenie od udziału w sprawie • dobro wymiaru sprawiedliwości • wzbudzać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności • przeprowadzenie testu bezstronności oraz niezawisłości sędzi • sama sędzia dostrzegła podstawy do wyłączenia się od rozpoznania tej sprawy • wątpliwości co do jego bezstronności w danej sprawie, która zachodzi zawsze in concreto, a nie in abstracto • Nie może zatem stanowić jedynie subiektywnego przekonania określonej osoby, lecz winna być konkretna, realna, obiektywna i poddająca się zewnętrznej weryfikacji • Nie uzasadniają wyłączenia sędziego kontakty urzędowe, jakie mogą łączyć sędziego z innymi osobami w związku z ich obowiązkami zawodowymi.
Skład orzekający
Adam Roch
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego w sprawach karnych, obiektywne kryteria bezstronności, relacje służbowe a wyłączenie."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań przed sądami wojskowymi i procedury wyłączenia sędziego w sprawach karnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność procedury wyłączenia sędziego i wymaga od sądu analizy subtelnych relacji między uczestnikami postępowania, co jest interesujące dla prawników zajmujących się tymi kwestiami.
“Czy znajomość z kolegą z sądu i rzecznikiem dyscyplinarnym dyskwalifikuje sędziego? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.