I KO 24/25

Sąd Najwyższy2025-05-28
SNKarnewznowienie postępowaniaŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniaSąd NajwyższyKRSwadliwy skład sąduniezawisłość sędziowskabezstronnośćart. 439 k.p.k.art. 542 k.p.k.

Sąd Najwyższy odmówił wznowienia postępowania karnego z urzędu, mimo wskazania na wadliwy skład sądu, ponieważ nie wykazano konkretnych okoliczności naruszających niezawisłość i bezstronność sędziów powołanych z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS.

Obrońca skazanego K. C. złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego, sygnalizując konieczność wznowienia z urzędu z powodu bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., dotyczącej wadliwego składu sądów obu instancji z udziałem sędziów powołanych z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę połączonych Izb z 2020 r., stwierdził brak podstaw do wznowienia z urzędu, ponieważ wniosek nie wykazał konkretnych okoliczności naruszających niezawisłość i bezstronność sędziów, a kwestia ta była już badana przy oddalaniu kasacji.

Sąd Najwyższy rozpoznał pismo obrońcy skazanego K. C., które zostało oznaczone jako wniosek o wznowienie postępowania karnego i sygnalizowało konieczność wznowienia z urzędu. Sprawa dotyczyła prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2023 r. (sygn. akt II AKa 471/21), który zmieniał wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 1 października 2021 r. (sygn. akt III K 81/21). Obrońca wskazał na bezwzględną podstawę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., argumentując, że w składzie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu orzekał sędzia X.Y., a w składzie Sądu Okręgowego we Wrocławiu sędzia X.Y.1, którzy uzyskali stanowiska sędziowskie w procedurze z udziałem wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa (KRS). Sąd Najwyższy, analizując sprawę w kontekście uchwały 3 połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020), stwierdził, że nienależyta obsada sądu zachodzi, gdy udział sędziego powołanego z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS prowadzi w konkretnych okolicznościach do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. W niniejszej sprawie autor sygnalizacji nie wykazał istnienia takich konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na bliski związek sędziów z władzą wykonawczą lub naruszenie standardów bezstronności. Sąd Najwyższy zauważył również, że postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r. (I KK 435/23) oddalono kasację obrońcy w tej samej sprawie, a wówczas badano również podstawy z art. 439 § 1 k.p.k. Wobec braku wykazania przesłanki z art. 542 § 3 k.p.k., Sąd Najwyższy zarządził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, nie istnieją podstawy do wznowienia postępowania karnego z urzędu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że samo wskazanie na udział sędziego powołanego z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS nie jest wystarczające do wznowienia postępowania z urzędu. Konieczne jest wykazanie konkretnych okoliczności, które w ocenie bezstronnego obserwatora prowadzą do naruszenia standardów niezawisłości i bezstronności sędziego. W tej sprawie takie okoliczności nie zostały wykazane, a kwestia ta była już badana przy oddalaniu kasacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

brak podstaw do wznowienia postępowania

Strony

NazwaTypRola
K. C.osoba_fizycznaskazany
obrońca K. C.innewnioskodawca

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 542 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy może z urzędu wznowić postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem w razie ujawnienia się bezwzględnej przyczyny odwoławczej.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Nienależyta obsada sądu zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w procedurze z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności.

k.p.k. art. 540 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Wniosek o wznowienie postępowania z urzędu z powodu wadliwie ukształtowanego składu sądu, bez wykazania konkretnych okoliczności naruszających niezawisłość i bezstronność sędziów.

Godne uwagi sformułowania

sygnalizującym konieczność wznowienia z urzędu postępowania karnego bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. wadliwie ukształtowanym składem Sądu odwoławczego oraz Sądu I instancji Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (...) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego (...) na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. (...), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności

Skład orzekający

Paweł Wiliński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku wznowienia postępowania z urzędu w sytuacji, gdy nie wykazano konkretnych okoliczności naruszających niezawisłość i bezstronność sędziów powołanych z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS, mimo istnienia uchwały Sądu Najwyższego w tej materii."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wykazania konkretnych okoliczności naruszających niezawisłość i bezstronność sędziów, a nie samego faktu wadliwego powołania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praworządności i niezależności sądownictwa, a konkretnie interpretacji przesłanek do wznowienia postępowania karnego w kontekście wadliwie powołanych sędziów. Pokazuje praktyczne zastosowanie uchwał Sądu Najwyższego w sprawach dotyczących praworządności.

Sąd Najwyższy: Wadliwy sędzia to za mało, by wznowić proces. Kluczowe są konkretne okoliczności naruszające niezawisłość.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I KO 24/25
ZARZĄDZENIE
Dnia 28 maja 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Wiliński
po zapoznaniu się z pismem obrońcy skazanego K. C. oznaczonym jako wniosek o wznowienie postępowania, sygnalizującym konieczność wznowienia z urzędu postępowania karnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKa 471/21, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 1 października 2021 r., sygn. akt III K 81/21,
stwierdzić brak podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu wskazanego wyżej postępowania (art. 542 § 3 k.p.k.).
UZASADNIENIE
Obrońca skazanego K. C. w piśmie z 18 lutego 2025 r. oznaczonym jako wniosek o wznowienie postępowania, sygnalizującym konieczność wznowienia z urzędu postępowania karnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKa 471/21, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 1 października 2021 r., sygn. akt III K 81/21, wskazał na wystąpienie bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. związanej z wadliwie ukształtowanym składem Sądu odwoławczego oraz Sądu I instancji, polegającym na udziale w składzie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu sędziego X.Y., zaś w składzie Sądu Okręgowego we Wrocławiu sędziego X.Y.1, którzy stanowisko sędziego odpowiednio sądu apelacyjnego i okręgowego uzyskali w procedurze z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS.
Zgodnie z art. 540 § 1 k.p.k. możliwe jest wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem z powodu wskazanych tam przesłanek. Z urzędu wznowienie takiego postępowania sądowego możliwe jest także w razie ujawnienia się bezwzględnej przyczyny odwoławczej (art. 542 § 3 k.p.k.) i do jednej z nich właśnie odnosi się wniosek sygnalizacyjny.
Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania tej sprawy ma uchwała 3 połączonych Izb
Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020. Jak wskazano w niej: „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Oznacza to konieczność wykazania istnienia „okoliczności” wskazujących na szczególnie bliski związek konkretnego sędziego z organami władzy wykonawczej w okresie podejmowania przez te organy zamachu na dobro wymiaru sprawiedliwości, które w związku z faktem powołania na stanowisko sędziowskie z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS prowadzą do wniosku, że nie zapewnia on w ocenie bezstronnego obserwatora wymaganych standardów bezstronności i niezależności. W tej sprawie autor sygnalizacji, poza wskazaniem na sam fakt powołania sędziów sądów obu instancji z udziałem wadliwie funkcjonującej KRS nie wskazał na istnienie żadnych takich okoliczności. Nie są one także znane Sądowi Najwyższemu z urzędu. Dodać należy, że postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r., I KK 435/23, Sąd Najwyższy oddalił jako oczywiście bezzasadną kasację obrońcy skazanego w tej samej sprawie, a zakresem badania z urzędu były wówczas również objęte podstawy z art. 439 § 1 k.p.k. Nie można wprawdzie wykluczyć ujawnienia się tych przesłanek w przyszłości, jednak nie są one na tym etapie znane.
W tych okolicznościach stwierdzić należało, że przedstawiona sygnalizacja nie wykazała podstaw do stwierdzenia by ujawniona została przesłanka wskazana w art. 542 § 3 k.p.k., a zatem wznowienie postępowania jest w tym trybie pozbawione podstaw.
Biorąc powyższe pod uwagę zarządzono, jak na wstępie.
[PŁ]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI