I KO 17/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędziego Marka Siwka od rozpoznania sprawy z wniosku o wznowienie postępowania, uznając, że jego sposób powołania na stanowisko może budzić wątpliwości co do bezstronności.
Skazany R.S. złożył wniosek o wyłączenie sędziego Marka Siwka od rozpoznania sprawy o wznowienie postępowania, argumentując wadliwym powołaniem sędziego na stanowisko SN. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, uznał, że okoliczności dotyczące sposobu powołania sędziego, w tym udział wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa, mogą wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Dodatkowo, sędzia musiałby rozstrzygać kwestię dotyczącą jego własnej procedury nominacyjnej, co naruszałoby zasadę nemo iudex in causa sua.
W sprawie o sygn. I KO 17/25, skazany R.S. złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o wznowienie postępowania. Jako podstawę wniosku podano wadliwe powołanie sędziego na stanowisko SN. Sąd Najwyższy, reprezentowany przez SSN Barbarę Skoczkowską, rozpoznał wniosek i postanowił wyłączyć sędziego Marka Siwka. Uzasadnienie opiera się na art. 41 § 1 k.p.k., który stanowi, że sędzia podlega wyłączeniu, gdy istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Sąd wskazał, że tryb powołania sędziego SN, zwłaszcza z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r., może prowadzić do takich wątpliwości, a nawet do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Przywołano orzecznictwo ETPCz dotyczące systemowych wad postępowań nominacyjnych. Dodatkowo, sąd podkreślił, że sędzia Siwek musiałby rozstrzygać kwestię dotyczącą jego własnej procedury nominacyjnej, co naruszałoby fundamentalną zasadę prawa procesowego nemo iudex in causa sua.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, sędzia powinien zostać wyłączony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wadliwy tryb powołania sędziego, w tym udział nieprawidłowo ukształtowanej KRS, może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Dodatkowo, sytuacja, w której sędzia musiałby rozstrzygać kwestię dotyczącą jego własnej procedury nominacyjnej, narusza zasadę nemo iudex in causa sua.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
R. S.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. S. | osoba_fizyczna | skazany |
| Marek Siwek | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu jest bezwzględną podstawą uchylenia orzeczenia.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do niezależnego i bezstronnego sądu.
EKPC art. 6 § ust. 1
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Gwarantuje prawo do rzetelnego procesu przed niezależnym i bezstronnym sądem.
u.zm. u.KRS
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., która ukształtowała KRS w sposób budzący wątpliwości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwy tryb powołania sędziego SN z udziałem nieprawidłowo ukształtowanej KRS. Możliwość wywołania uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego. Naruszenie zasady nemo iudex in causa sua, gdyż sędzia musiałby rozstrzygać kwestię dotyczącą jego własnej procedury nominacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
wadliwe powołanie na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego okoliczność mogąca wywołać wątpliwość co do bezstronności nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zasada nemo iudex in causa sua
Skład orzekający
Barbara Skoczkowska
sprawozdawca
Marek Siwek
sędzia wyłączony
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego w przypadku wątpliwości co do jego nominacji, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa ETPCz dotyczącego niezależności sądownictwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego powołania sędziego SN i wniosku o wznowienie postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i bezstronności sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego. Kluczowa sprawa o praworządność i niezależność sądownictwa.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I KO 17/25 POSTANOWIENIE Dnia 5 maja 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie R. S. o wznowienie postępowania (sygnalizacja), po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 maja 2025 r. wniosku skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. postanowił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. I KO 17/25. UZASADNIENIE Pismem z dnia 27 marca 2025 r. skazany R. S. złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka od rozpoznania sprawy zawisłej przed Sądem Najwyższym pod sygn. akt I KO 17/25. W piśmie podniósł, że podstawą wniosku o wyłączenie jest wadliwe powołanie na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego. Wniosek o wyłączenie wskazanego sędziego został zarejestrowany pod sygn. KRI 960 i przydzielony do rozpoznania SSN Barbarze Skoczkowskiej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek skazanego, oparty o przepis art. 41 § 1 k.p.k., zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z tym przepisem sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Okolicznością mogąca wywołać tę wątpliwość może być m.in. tryb powołania sędziego Sądu Najwyższego na urząd (zob. np. postanowienie SN z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II KK 206/21). Sąd Najwyższy ma zatem obowiązek wyłączyć sędziego także wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszych uchybień, a więc do naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co mogłoby skutkować m.in. odpowiedzialnością odszkodowawczą Państwa (zob. np. postanowienie SN z dnia 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt II KK 57/23 [KRI 155]). Sędzia Sądu Najwyższego Marek Siwek, który został objęty wnioskiem, uzyskał powołanie na stanowisko sędziego SN na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego z udziałem wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; uchwała Sądu Najwyższego w składzie połączonych 3 Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20). Z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wynika natomiast, że tego rodzaju wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w przyszłości do Trybunału (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce). Wydaje się jednak konieczne zauważenie, że głównym powodem wyłączenia sędziego Marka Siwka jest uznanie, że rozpoznając sygnalizację skazanego o wznowienie postępowania, zmuszony byłby on do zajęcia stanowiska odnośnie okoliczności, która także go bezpośrednio dotyczy, albowiem jest związana z jego własną procedurą nominacyjną. Sędzia Sądu Najwyższego Marek Siwek, który został objęty wnioskiem, uzyskał powołanie na stanowisko sędziego SN na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Podkreślić należy, że w piśmie skazany wskazał na możliwość obrazy art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. związanej z nienależytą obsadą Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu właśnie z uwagi na zasiadanie w jego składzie sędziego powołanego na wniosek KRS ukształtowanej na podstawie tej samej ustawy z 8 grudnia 2017 r. Orzekanie w tej sprawie przez sędziego Siwka naruszałoby więc zasadę nemo iudex in casa sua . Mając powyższe na uwadze, należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. I KO 17/25. [J.J.] [r.g.]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI