Orzeczenie · 2026-04-09

I KO 14/26

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-04-09
SNKarnewznowienie postępowaniaWysokanajwyższy
wznowienie postępowanianeosędziowieSąd Najwyższykodeks postępowania karnegoprawomocnośćskazanytorturyustawa o KRS

Skazany P.S. złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 18 listopada 2020 r. (sygn. akt II AKa 154/20), zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 5 grudnia 2019 r. (sygn. akt III K 82/19). Skazany argumentował, że w składzie orzekającym sądu II instancji zasiadali "neosędziowie", a ponadto twierdził, że nie popełnił zarzucanych mu czynów i był torturowany przez funkcjonariuszy służby więziennej. Wniósł o uchylenie wyroków i sprawiedliwe osądzenie, a także o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek jednoosobowo, na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., odmówił jego przyjęcia z powodu oczywistej bezzasadności. Sąd wskazał, że skazany nie przedstawił żadnych okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania w świetle przepisów art. 540-540b k.p.k. Podkreślono, że postępowanie wznowieniowe nie jest kolejną instancją odwoławczą służącą ponownej ocenie dowodów i ustaleń faktycznych. Odnosząc się do zarzutu udziału "neosędziów", Sąd Najwyższy stwierdził, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, nienależyta obsada sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) dotyczy wad strukturalnych lub liczbowych składu sądu, a nie kwestii związanych ze sposobem powołania sędziów. Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 12/18), który uznał sposób powołania sędziów na podstawie ustawy z 2017 r. za zgodny z Konstytucją. W związku z odmową przyjęcia wniosku, wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu stał się bezprzedmiotowy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania karnego, w szczególności w kontekście zarzutów dotyczących "neosędziów" i wadliwości składu sądu.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wznowienie postępowania karnego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wniosek o wznowienie postępowania karnego, oparty na zarzutach dotyczących udziału "neosędziów" i rzekomych tortur, może zostać uwzględniony, jeśli nie powołano konkretnych podstaw ustawowych z art. 540-540b k.p.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek taki podlega odrzuceniu jako oczywiście bezzasadny, ponieważ postępowanie wznowieniowe nie służy ponownej ocenie ustaleń faktycznych ani nie jest kolejną instancją odwoławczą.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że wniosek o wznowienie postępowania musi opierać się na ustawowo katalogowanych podstawach (art. 540-540b k.p.k.). Zarzuty dotyczące "neosędziów" i tortur, bez wskazania konkretnych przesłanek z ustawy, nie uzasadniają wznowienia, a postępowanie to nie jest środkiem do ponownego kwestionowania poprawności orzeczeń.

Czy sposób powołania sędziów na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada sądu)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sposób powołania sędziów na podstawie ustawy z 2017 r. nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy, powołując się na utrwalone orzecznictwo i doktrynę, wyjaśnił, że nienależyta obsada sądu dotyczy wad strukturalnych lub liczbowych składu sądu. Kwestie związane ze sposobem powołania sędziów, w tym na podstawie ustawy z 2017 r., nie mieszczą się w tej kategorii. Sąd odwołał się również do wyroku Trybunału Konstytucyjnego (K 12/18), który uznał sposób powołania sędziów przez Sejm za zgodny z Konstytucją.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania i stwierdzenie braku podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (w domyśle)

Strony

NazwaTypRola
P.S.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (9)

Główne

k.p.k. art. 545 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Pozwala sądowi orzekającemu jednoosobowo odmówić przyjęcia wniosku niepochodzącego od profesjonalnego pełnomocnika, bez wzywania do usunięcia braków formalnych, jeżeli z treści wniosku wynika jego oczywista bezzasadność.

Pomocnicze

k.p.k. art. 540

Kodeks postępowania karnego

Podstawy wznowienia postępowania.

k.p.k. art. 540a

Kodeks postępowania karnego

Podstawy wznowienia postępowania.

k.p.k. art. 540b

Kodeks postępowania karnego

Podstawy wznowienia postępowania.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględne przyczyny odwoławcze.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

pkt 2 - nienależyta obsada sądu.

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Przesłanki wyłączenia sędziego.

k.p.k. art. 40

Kodeks postępowania karnego

Przesłanki wyłączenia sędziego.

ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. art. 9a

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Sposób powołania sędziów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wznowienie postępowania nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych określonych w k.p.k. • Postępowanie wznowieniowe nie jest kolejną instancją odwoławczą. • Zarzuty dotyczące "neosędziów" nie stanowią bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • Sposób powołania sędziów na podstawie ustawy z 2017 r. jest zgodny z Konstytucją.

Odrzucone argumenty

Udział "neosędziów" w składzie orzekającym. • Tortury przez funkcjonariuszy służby więziennej. • Niepopełnienie zarzucanych czynów.

Godne uwagi sformułowania

postępowanie wznowieniowe nie stanowi powtórzenia postępowania apelacyjnego i nie jest swego rodzaju "trzecią instancją" • decydująca jednak jest sama treść wniosku o wznowienie, która może być oczywiście bezzasadna z różnych powodów • uchybienia wymienione w art. 439 § 1 k.p.k. zachodzą tylko wtedy, gdy zaistniały w rzeczywistości, a nie pozornie • przepisy regulujące bezwzględne przyczyny odwoławcze muszą być interpretowane ściśle • powołanie na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. [...] nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Skład orzekający

Anna Dziergawka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania karnego, w szczególności w kontekście zarzutów dotyczących \"neosędziów\" i wadliwości składu sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wznowienie postępowania karnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia "neosędziów" i ich wpływu na postępowanie karne, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym. Orzeczenie Sądu Najwyższego stanowi kluczową wykładnię w tej materii.

Sąd Najwyższy: "Neosędziowie" nie są podstawą do wznowienia postępowania karnego

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst