IV KO 2/19

Sąd Najwyższy2019-01-29
SNKarneprzestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwościŚrednianajwyższy
sędziaznieważenieprzekazanie sprawywłaściwość sądudobro wymiaru sprawiedliwościbezstronnośćart. 37 k.p.k.

Podsumowanie

Sąd Najwyższy przekazał sprawę o znieważenie sędziego innemu sądowi rejonowemu, uznając, że relacje pokrzywdzonego z sędziami sądu właściwego miejscowo mogą budzić wątpliwości co do bezstronności.

Sąd Rejonowy w O. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy karnej dotyczącej znieważenia sędziego innemu sądowi, wskazując na pokrzywdzonego sędziego pełniącego funkcję przewodniczącego wydziału. Sąd Rejonowy argumentował, że relacje służbowe i prywatne pokrzywdzonego z sędziami mogłyby wpłynąć na swobodę procedowania. Sąd Najwyższy, podzielając potrzebę przekazania sprawy, ale nie poza okręg Sądu Okręgowego w K., przekazał ją do Sądu Rejonowego w X., uznając, że taka sytuacja wyjątkowo uzasadnia delegację z art. 37 k.p.k.

Do Sądu Rejonowego w O. wpłynął akt oskarżenia przeciwko J. M. o popełnienie czynu z art. 226 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w O., postanowieniem z dnia 19 grudnia 2018 r., zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na dobro wymiaru sprawiedliwości. Jako przyczynę wskazał fakt, że pokrzywdzonym w sprawie jest sędzia zatrudniony w Sądzie miejscowo właściwym do rozpoznania sprawy, który jednocześnie pełni funkcję przewodniczącego II Wydziału Karnego tegoż Sądu. Sąd Rejonowy uznał, że relacje służbowe i prywatne pokrzywdzonego z sędziami orzekającymi w sądzie właściwym terytorialnie, a także w całym okręgu, mogłyby wpłynąć na swobodę procedowania i wzbudzić u oskarżonego przekonanie o braku obiektywizmu. Sąd Najwyższy, rozpoznając inicjatywę, uznał ją za zasadną. Podkreślił, że przekazanie sprawy w trybie art. 37 k.p.k. jest możliwe w wyjątkowych przypadkach, gdy względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości przemawiają za odstępstwem od zasady właściwości terytorialnej. Sytuacja, w której pokrzywdzonym jest sędzia pełniący funkcję przewodniczącego wydziału, została uznana za okoliczność uzasadniającą zastosowanie delegacji, gdyż mogłaby wywołać u postronnych osób przekonanie o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy nie uwzględnił jednak żądania przekazania sprawy poza obszar właściwości Sądu Okręgowego w K., uznając, że znajomość sędziego pokrzywdzonego z innymi sędziami w okręgu nie wyklucza bezstronności, a ewentualne zastrzeżenia można rozwiązać w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Ostatecznie Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w X., położonemu w tym samym okręgu, ale z dogodnymi połączeniami komunikacyjnymi.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, taka okoliczność może uzasadniać przekazanie sprawy, jeśli względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości przemawiają za odstępstwem od zasady właściwości terytorialnej, a relacje pokrzywdzonego z sędziami mogą budzić wątpliwości co do bezstronności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sytuacja, w której pokrzywdzonym jest sędzia pełniący funkcję przewodniczącego wydziału sądu właściwego miejscowo, może wywołać u postronnych osób przekonanie o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy, co uzasadnia delegację.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy

Strony

NazwaTypRola
J. M.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Możliwość przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu w wyjątkowych przypadkach ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości.

k.k. art. 226 § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący znieważenia funkcjonariusza publicznego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Możliwość wyłączenia sędziego w przypadku uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pokrzywdzony jest sędzią sądu właściwego miejscowo. Relacje służbowe i prywatne pokrzywdzonego z sędziami sądu właściwego mogą budzić wątpliwości co do bezstronności. Dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy.

Odrzucone argumenty

Przekazanie sprawy poza okręg Sądu Okręgowego w K. z uwagi na znajomość sędziego pokrzywdzonego z innymi sędziami w okręgu.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości swoboda procedowania subiektywne przekonanie o niemożności rozpoznania sprawy w sposób obiektywny silne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości wywołać u postronnych osób przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób bezstronny

Skład orzekający

Rafał Malarski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy karnej innemu sądowi ze względu na pokrzywdzenie sędziego tego sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pokrzywdzenia sędziego pełniącego funkcję przewodniczącego wydziału.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak złożone mogą być kwestie właściwości sądu i bezstronności, gdy pokrzywdzonym jest sędzia. Jest to ciekawy przykład zastosowania przepisów proceduralnych w nietypowej sytuacji.

Czy sędzia może być stronniczy we własnej sprawie? Sąd Najwyższy rozstrzyga o przekazaniu sprawy karnej.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV KO 2/19
POSTANOWIENIE
Dnia 29 stycznia 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Rafał Malarski
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron
w dniu 29 stycznia 2019r.,
w sprawie
J. M.,
oskarżonego z art. 226 § 1 k.k.,
inicjatywy przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu,
wyrażonej w postanowieniu Sądu Rejonowego w O.
z dnia 19 grudnia 2018r., sygn. akt II K […],
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w X.
UZASADNIENIE
Do Sądu Rejonowego w O. wpłynął akt oskarżenia w sprawie J. M. o popełnienie czynu zabronionego z art. 226 § 1 k.k.
Postanowieniem z 19 grudnia 2018r. Sąd Rejonowy w O. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu wskazał, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymagało zastosowania delegacji z art. 37 k.p.k., gdyż pokrzywdzonym w sprawie jest sędzia zatrudniony w Sądzie miejscowo właściwym do rozpoznania sprawy i pełniący zarazem funkcję przewodniczącego w II Wydziale Karnym tegoż Sądu. Sąd Rejonowy w O. wyraził zapatrywanie, że występowanie relacji służbowych i prywatnych pokrzywdzonego zarówno z sędziami orzekającymi w Sądzie właściwym terytorialnie, a także z sędziami orzekającymi w całym okręgu
[…]
, miałoby wpływ na swobodę procedowania w sprawie, zaś u oskarżonego mogłoby wzbudzić subiektywne przekonanie o niemożności rozpoznania sprawy w sposób obiektywny. Wobec powyższego stanowiska Sąd Rejonowy w O. zgłosił postulat przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, położonemu poza obszarem właściwości Sądu Okręgowego w K..
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Inicjatywa Sądu występującego zasługiwała na uwzględnienie.
Niejednokrotnie podnoszono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. jest możliwe tylko w zupełnie wyjątkowych przypadkach, kiedy silne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości przemawiają za odstępstwem od fundamentalnego prawa do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy terytorialnie. Niewątpliwie do okoliczności uzasadniających zastosowanie właściwości delegacyjnej z art. 37 k.p.k. należało zaliczyć sytuację, na którą powołał się w wystąpieniu Sąd Rejonowy w O., a polegającą na takim układzie procesowym, gdzie Sąd właściwy miejscowo prowadziłby postępowanie, w którym pokrzywdzonym czynem zabronionym jest sędzia tegoż Sądu jednocześnie pełniący funkcję przewodniczącego wydziału właściwego rzeczowo do rozstrzygnięcia sprawy. Nie można stracić z pola widzenia, że do zadań przewodniczącego wydziału należy kierowaniem wydziałem, co czyni sędziów orzekających w danej jednostce w pewnym stopniu mu podporządkowanymi służbowo. Ta szczególna okoliczność sprawiła, że można domniemywać, iż procedowanie w przedmiotowej sprawie przez sędziów II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w O. mogłoby wywołać u postronnych osób przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób bezstronny. Takie przypuszczenie wolno odnieść również do sytuacji, gdyby orzekanie w niniejszej sprawie powierzono sędziom z innych wydziałów.
Sąd Najwyższy nie uwzględnił żądania w zakresie przekazania sprawy poza obszar właściwości Sądu Okręgowego w K.. Stwierdzić należało, że podniesiony fakt znajomości sędziego pokrzywdzonego czynem zabronionym z innymi sędziami Sądów Rejonowych w okręgu
[…]
nie uzasadniał przekazania sprawy w sposób oczekiwany przez występującego, ponieważ istnienie relacji służbowych i prywatnych samo w sobie nie wyklucza bezstronnego rozpoznania sprawy, tym bardziej że gdyby pojawiły się takie zastrzeżenia, to mogą być one rozwiązane w trybie art. 41 § 1 k.p.k. (zob. post. SN z 18 października 2017r., II KO 43/17). Wobec powyższego Sąd Najwyższy, przychylając się do wniosku Sądu Rejonowego w O., przekazał przedmiotową sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w X., terytorialnie podległemu Sądowi Okręgowemu w K., do którego dojazd z uwagi na połączenia komunikacyjne nie będzie kłopotliwy.
Dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w dyspozytywnej części postanowienia.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę